Ông Bessent: ĐCSTQ cản trở khiến G20 không thể ra thông cáo chung

Nhậm Nghĩa
•
Thứ Năm, 03/09/2026

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết cuộc họp lần này không thể đưa ra thông cáo chung do sự cản trở của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).

Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương tại Asheville, Bắc Carolina, dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Scott Bessent. (Ảnh: Fanpage Bộ Tài chính Hoa Kỳ)

Cuộc họp Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhóm 20 (G20), gồm các nước phát triển Âu-Mỹ cùng Trung Quốc, Nga và các nền kinh tế mới nổi khác, đã kết thúc ngày 1/9 tại Asheville, bang North Carolina, miền Nam nước Mỹ. Các đại biểu chủ yếu thảo luận về tình hình kinh tế vĩ mô toàn cầu, tăng trưởng toàn cầu, mất cân đối toàn cầu, nợ quốc tế và rủi ro tài chính.

Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov đã tới Mỹ tham dự cuộc họp. Đây là lần đầu tiên Bộ trưởng Tài chính Nga tham dự hội nghị G20 trực tiếp sau 4 năm, kể từ khi chiến tranh Nga-Ukraine bùng nổ năm 2022. Trong thời gian diễn ra hội nghị, Bộ trưởng Scott Bessent và Bộ trưởng Anton Siluanov đã có cuộc gặp riêng, đánh dấu một trong những lần tiếp xúc trực tiếp hiếm hoi giữa các nhóm quan chức kinh tế cấp cao Mỹ và Nga.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc Phan Công Thắng (Pan Gongsheng) và Thứ trưởng Tài chính Liệu Dân (Liao Min) dẫn đầu phái đoàn ĐCSTQ tham dự và phát biểu tại hội nghị.

Với tư cách nước giữ chức chủ tịch luân phiên G20, Chính phủ Mỹ đã nhận được sự đồng thuận của 19 thành viên, trong đó có Nga, về việc tiến hành các biện pháp nhằm ứng phó với tình trạng mất cân bằng kinh tế toàn cầu do “các chính sách phi thị trường và lượng hàng xuất khẩu giá rẻ khổng lồ” gây ra. Tuy nhiên, phái đoàn ĐCSTQ bày tỏ phản đối.

Theo thông lệ, việc có thể đưa ra thông cáo chung hay không phụ thuộc vào việc tất cả các thành viên có đạt được đồng thuận 100% đối với nội dung văn bản hay không. Chỉ cần một quốc gia phản đối mạnh mẽ một điều khoản cốt lõi nào đó, thông cáo chung sẽ không thể được công bố.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết do tồn tại bất đồng về vấn đề thặng dư thương mại khổng lồ của Trung Quốc, các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương G20 đã không thể đưa ra thông cáo chung sau cuộc họp, mà chỉ công bố tuyên bố của nước chủ tịch G20.

“Chúng tôi cho rằng việc các nền kinh tế phi thị trường liên tục xuất khẩu lượng hàng hóa giá rẻ khổng lồ ra bên ngoài không phải là một cách làm bền vững. Rõ ràng, quốc gia có thặng dư tài khoản vãng lai lớn nhất thế giới và ở mức không bền vững — Trung Quốc — chính là quốc gia phản đối,” ông Bessent nói.

Tuyên bố của Chủ tịch G20 do Bộ Tài chính Mỹ công bố sau cuộc họp cho thấy phái đoàn ĐCSTQ còn phản đối nhiều vấn đề khác, bao gồm quyền tự do đi lại của tàu thuyền qua Eo biển Hormuz, việc thành lập một nhóm công tác để nghiên cứu sâu hơn và giảm thiểu tình trạng mất cân bằng thương mại, trao quyền cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) giám sát tình trạng mất cân bằng thương mại, cũng như các điều khoản về tái cơ cấu nợ.

Tại cuộc họp báo bế mạc, Bộ trưởng Bessent cho rằng những quốc gia có thặng dư đối ngoại quá lớn và kéo dài nên loại bỏ các chính sách bóp méo nền kinh tế, vốn hạn chế tiêu dùng trong nước và khiến nền kinh tế phụ thuộc quá mức vào xuất khẩu. Ông nói những chính sách này “gây ra các hiệu ứng lan tỏa có hại đối với thị trường toàn cầu, khu vực và thậm chí cả thị trường trong nước, đồng thời làm gia tăng sự phụ thuộc kinh tế”.

Ông nói: “Tôi tin rằng việc các nền kinh tế phi thị trường không ngừng đổ hàng hóa giá rẻ ra thị trường thế giới là không bền vững. Khi 19 thành viên đều muốn giải quyết vấn đề này, điều đó đủ cho thấy vấn đề nghiêm trọng đến mức nào”.

Ngày 2/9, Bộ Tài chính Trung Quốc ra tuyên bố nhưng không trực tiếp phản hồi những phát biểu của ông Bessent, đồng thời cũng không đồng tình với nội dung tuyên bố của Chủ tịch G20.

Thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt mức kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD vào năm 2025. Trong đó, thâm hụt thương mại của Liên minh châu Âu (EU) với Trung Quốc tiếp tục mở rộng, đạt mức kỷ lục 360 tỷ euro trong năm 2025.

Ủy viên phụ trách các vấn đề kinh tế của EU Valdis Dombrovskis phát biểu tại cuộc họp G20 rằng Trung Quốc là một nguồn quan trọng gây ra tình trạng mất cân bằng kinh tế toàn cầu.

Ông Scott Kennedy, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington, đồng thời là giám đốc Chương trình Kinh doanh và Kinh tế Trung Quốc, nói với Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) rằng nhiều quốc gia trên thế giới lo ngại về thặng dư thương mại ngày càng gia tăng của Trung Quốc.

“Tôi cho rằng bất kể có phải là thành viên G20 hay không, các quốc gia thuộc cả Global North và Global South đều lo ngại về quan hệ thương mại và đầu tư với Trung Quốc, một phần vì thặng dư thương mại của Trung Quốc với nhiều quốc gia đang không ngừng mở rộng.

Một phần thặng dư này bắt nguồn từ các chính sách công nghiệp khuyến khích xuất khẩu của Trung Quốc trong bối cảnh nhu cầu nội địa yếu. Điều này đã khiến nhiều quốc gia, đặc biệt là các đối tác thương mại của Trung Quốc, lo ngại. Vì vậy, tôi cho rằng những mối quan ngại này thực sự tồn tại,” ông Kennedy nói.

Ngoài tình trạng mất cân bằng thương mại, việc ĐCSTQ tận dụng vị thế thống trị trong lĩnh vực chế biến khoáng sản quan trọng để hạn chế xuất khẩu đất hiếm cũng là một trong những vấn đề được một số thành viên G20 quan tâm.

Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama phát biểu tại cuộc họp báo rằng bà đã thông báo với các thành viên G20 khác rằng việc tùy tiện hạn chế xuất khẩu khoáng sản quan trọng đang gây tổn hại cho nền kinh tế toàn cầu và những hạn chế này nên được dỡ bỏ.