Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Hai (2/2) tại Phòng Bầu dục Nhà Trắng tuyên bố, Mexico sẽ chấm dứt việc cung cấp dầu cho Cuba – quốc gia đang rơi vào tình trạng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng. Động thái này được xem là bước đi then chốt nhằm tiếp tục cắt đứt các nguồn hỗ trợ bên ngoài trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép kinh tế lên Havana.

Havana, Cuba, ngày 30/11/2025. Một chiếc ô tô Lada-Zhiguli cổ điển của Nga đang chờ nhiên liệu tại Trạm xăng của Nhà nước Cuba, phía sau Đại sứ quán Mỹ. (Nguồn: ProSportFoto.co.uk/Shutterstock)

Khi được phóng viên hỏi về tình hình Cuba, ông Trump nói: “Mexico sẽ ngừng chuyển dầu cho họ.” Ông còn nhận xét: “Đó là một quốc gia thất bại. Bây giờ họ không còn nhận được đồng nào từ Venezuela, cũng không nhận được tiền từ bất cứ đâu.”

Tháng trước, sau khi nhà lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro bị quân đội Mỹ bắt giữ, Washington đã kiểm soát được nguồn xuất khẩu dầu của Caracas, khiến kênh viện trợ quan trọng nhất từ đồng minh chủ chốt của Cuba bị cắt đứt.

Ông Trump nói: “Tôi muốn giúp những người đến từ Cuba. Anh biết đấy, ở Mỹ có rất nhiều người gốc Cuba – họ bị đuổi khỏi Cuba hoặc phải trốn chạy khỏi đó. Họ chèo bè vượt qua vùng biển đầy cá mập. Tôi thật sự không hiểu họ đã làm thế nào, chuyện đó đã xảy ra từ nhiều năm trước.”

“Trong số họ, rất nhiều người muốn quay về, rất nhiều người ít nhất cũng muốn về thăm thân nhân. Tôi tin rằng chúng ta sắp làm được điều đó,” ông Trump nói, “hiện nay chúng tôi đang trực tiếp làm việc với giới lãnh đạo Cuba.”

Mexico hiện là nhà cung cấp dầu lớn nhất của Cuba. Theo ước tính, trong năm 2025, Mexico trung bình mỗi ngày chuyển cho Cuba 12.284 thùng dầu, chiếm khoảng 44% tổng lượng dầu thô nhập khẩu của đảo quốc Caribe này.

Cuba phụ thuộc rất lớn vào nhập khẩu nhiên liệu và các sản phẩm dầu mỏ thành phẩm để đáp ứng nhu cầu phát điện, xăng xe và nhiên liệu hàng không. Trong nhiều năm, các lệnh trừng phạt của Mỹ cùng cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng đã khiến chính quyền cộng sản nước này không thể mua đủ nhiên liệu, buộc Havana phải trông cậy vào số ít đồng minh và thường xuyên rơi vào cảnh thiếu điện, cắt điện trên diện rộng.

Hiện Cuba đang chìm trong cuộc khủng hoảng kinh tế tệ hại nhất nhiều thập niên. Do nguồn cung điện và nhiên liệu ở mức bên bờ sụp đổ, hoạt động của bệnh viện và chuỗi cung ứng lương thực đang bị đe dọa. Nếu Mexico thực sự dừng hẳn việc cung cấp dầu, nước này có nguy cơ rơi vào tình trạng mất điện toàn diện cực kỳ nghiêm trọng.

Theo Reuters, chính phủ Mexico đang cân nhắc việc có nên tiếp tục vận chuyển dầu cho Cuba hay không, do lo ngại Mỹ có thể áp đặt trừng phạt đối với Mexico. Trước đó, Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh đe dọa đánh thuế lên hàng hóa từ bất kỳ quốc gia nào còn tiếp tục cung cấp dầu cho Cuba.

Trước đó một ngày, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum tuyên bố sẽ tiếp tục gửi viện trợ cho Cuba “vì lý do nhân đạo”, và nhấn mạnh mong muốn làm điều đó trong khuôn khổ “không tìm kiếm đối đầu với Mỹ”.

Bà Sheinbaum cho rằng nếu cắt viện trợ cho Cuba sẽ tác động trực tiếp tới bệnh viện, nguồn lương thực và các dịch vụ thiết yếu khác của người dân Cuba, nhưng cũng thừa nhận: “Chúng tôi không muốn khiến đất nước mình phải đối mặt với rủi ro về thuế quan.” Theo phía Mexico, lô hàng hỗ trợ Cuba trong tuần này sẽ bao gồm các loại hàng hóa “khác” không liên quan tới dầu mỏ.

Hôm thứ Hai, Thứ trưởng Ngoại giao Cuba Carlos Fernandez de Cossio trong một cuộc phỏng vấn xác nhận rằng giữa chính phủ Mỹ và Cuba “đã bắt đầu có liên lạc”. Ông nói thêm: “Hiện nay chúng tôi vẫn chưa thể nói là đã có ‘đối thoại’ với Mỹ, nhưng đúng là giữa hai chính phủ đã có kênh liên lạc.”

Trong nhiều tháng qua, người dân tại các vùng nông thôn Cuba mỗi ngày phải chịu cảnh mất điện tới 20 giờ, khiến xuất hiện làn sóng kêu gọi chính phủ xúc tiến đàm phán với Mỹ để tránh một cuộc khủng hoảng nhân đạo. Trước bối cảnh đó, ông de Cossio trong cuộc phỏng vấn một lần nữa nhấn mạnh Cuba “luôn giữ thái độ cởi mở đối với đối thoại với Mỹ”.

Trí Đạt (theo Epoch Times)