Gen Z nhìn lại truyền thống: Giữ lại những gì giữa một thế giới đang đổi thay

Khánh Nam
•
Thứ Bảy, 31/01/2026

Khi những ngày cuối năm chậm lại, giữa mùi hương trầm và không khí chuẩn bị Tết, tôi có nhiều khoảng lặng hơn để nhìn lại chính mình. Tết, với tôi, không chỉ là một mốc thời gian, mà là khoảnh khắc con người tạm dừng nhịp sống vội vã để tự hỏi: mình đã sống thế nào và sẽ đi tiếp ra sao. Xuân không chỉ là hoa đào, mà là sự quay về với cội rễ.

Tôi là một người Gen Z lớn lên giữa hai dòng chảy. Một bên là nhịp sống hiện đại hối hả, nơi tốc độ và hiệu suất được tôn vinh. Một bên là những giá trị truyền thống mà ông bà, cha mẹ tôi từng sống – chậm rãi, khuôn phép, tin vào nhân quả, tin rằng con người không chỉ sống cho hôm nay! Đứng giữa hai thế giới ấy, tôi nhiều lần tự hỏi: mình nên đi tiếp theo dòng chảy hiện đại, hay quay lại nhặt lấy những điều xưa cũ đang dần bị bỏ quên?

Sống nhanh và sống chậm: Cơ thể là nơi cảm nhận rõ nhất

Tôi từng tin rằng sống nhanh là sống hết mình. Lịch làm việc dày đặc, điện thoại không rời tay, những mục tiêu phải hoàn thành trước tuổi 25, 30. Gen Z chúng tôi linh hoạt, thích nghi nhanh, nhưng cũng vì thế mà cơ thể hiếm khi được thả lỏng thực sự. Những đêm trằn trọc khó ngủ, những cơn đau dạ dày âm ỉ, cảm giác tim đập nhanh vô cớ hay một nỗi lo không tên cứ bám riết – tất cả đến rất lặng lẽ.

Có lúc tôi tự hỏi, vì sao những vấn đề như mất ngủ mạn tính, rối loạn lo âu, rối loạn tiêu hóa chức năng, thậm chí là kiệt sức sớm lại xuất hiện ở những người còn rất trẻ. Có lẽ cơ thể Gen Z đang phải gánh một nhịp sống vượt quá khả năng chịu đựng tự nhiên của nó.

Khi nhìn lại lối sống truyền thống – ăn uống đúng bữa, sinh hoạt thuận theo ngày – đêm, nghỉ ngơi khi mệt – tôi mới nhận ra sức khỏe không đến từ việc “cố thêm một chút”, mà từ việc biết dừng lại đúng lúc. Sống chậm không phải là tụt hậu, mà là cho cơ thể cơ hội tự điều chỉnh và hồi phục.

Áp lực của Gen Z: Tự do hơn, nhưng cô đơn và mệt mỏi hơn

Thế hệ trước chịu áp lực cơm áo, nhưng con đường tương đối rõ ràng. Gen Z thì khác. Chúng tôi có nhiều lựa chọn hơn, nhưng cũng phải tự chịu trách nhiệm cho mọi lựa chọn ấy. Áp lực không chỉ đến từ công việc, mà từ mạng xã hội, từ việc “phải tốt hơn hôm qua”, từ nỗi sợ bị bỏ lại phía sau trong một thế giới luôn chuyển động.

Sự căng thẳng kéo dài ấy không chỉ dừng lại ở cảm xúc. Nó biểu hiện bằng những cơn đau đầu kéo dài, rối loạn nhịp sinh học, suy giảm trí nhớ, thậm chí là trầm cảm và kiệt sức cảm xúc. Nhiều người trẻ mệt mỏi nhưng không dám nghỉ, buồn bã nhưng không dám nói ra, vì sợ mình “yếu đuối” giữa một xã hội đề cao sự mạnh mẽ.

Trong khi đó, văn hóa truyền thống coi trọng sự điều hòa nội tâm – biết nhẫn, biết buông, tin rằng mọi việc đều có nhân duyên. Niềm tin ấy, dù mang màu sắc tâm linh, lại giúp con người bớt chấp trước, bớt tự dằn vặt bản thân. Có lẽ vì vậy mà tinh thần được an định hơn và thân thể cũng ít bị bào mòn hơn theo năm tháng.

Tiền bạc, nhà cửa và sức khỏe tinh thần

Tôi từng nghĩ phải mua được nhà sớm thì mới an tâm. Nhưng thực tế kinh tế khiến giấc mơ ấy trở thành một áp lực nặng nề. Nhiều người trẻ sống trong trạng thái lo lắng thường trực về tiền bạc, tương lai, sự ổn định – một kiểu căng thẳng kéo dài không bộc phát, nhưng dai dẳng.

Sự lo âu ấy dần dần thấm vào cơ thể: giấc ngủ nông, dễ thức giấc, cơ thể mệt mỏi dù không làm việc nặng, sức đề kháng suy giảm, dễ ốm vặt. Có những lúc tôi nhận ra mình khỏe mạnh về hình thức, nhưng bên trong thì đã kiệt quệ từ lâu.

Lối sống truyền thống dạy con người tiết chế, đủ dùng, coi trọng sự an ổn hơn tích lũy vô hạn. Khi buông bớt áp lực phải “có thật nhiều”, tôi nhận ra tâm nhẹ đi thì thân cũng nhẹ theo. Sức khỏe tinh thần, rốt cuộc, cũng là một dạng tài sản – và có lẽ là tài sản nền tảng nhất.

Niềm tin tinh thần: Khoảng trống mà Gen Z đang tìm cách lấp đầy

Trong thế giới hiện đại, mọi thứ đều có thể đo lường – trừ nỗi bất an bên trong. Tôi từng nghĩ niềm tin vào Thần linh, vào nhân quả chỉ là di sản của thế hệ trước. Nhưng khi đối diện với những giới hạn rất thật của bản thân – bệnh tật, mất phương hướng, cảm giác trống rỗng dù cuộc sống “đủ đầy” – tôi bắt đầu hiểu vì sao con người cần một điểm tựa vượt lên trên vật chất.

Niềm tin rằng con người sống có chuẩn mực, có thiện ác báo ứng, không chỉ giúp xã hội ổn định, mà còn giúp cá nhân giữ được đạo đức và sự bình an nội tâm. Khi tâm an, thân mới khỏe – điều mà y học hiện đại cũng ngày càng nhìn nhận rõ qua mối liên hệ giữa stress kéo dài và bệnh tật.

Giữa hiện đại và truyền thống, tôi chọn con đường tu dưỡng

Tôi không phủ nhận những giá trị của đời sống hiện đại, cũng không muốn quay lưng với tiến bộ. Nhưng càng sống, tôi càng tin rằng con người không thể chỉ dựa vào vật chất và tốc độ để hạnh phúc. Gen Z cần nhiều hơn những giá trị tinh thần để cân bằng thân – tâm, nhất là trong một thời đại mà bệnh tật do lối sống đang ngày càng trẻ hóa.

Với riêng tôi, việc tìm hiểu và thực hành tu luyện theo Pháp Luân Công là một lựa chọn mang tính tự nguyện và cá nhân. Nguyên lý Chân – Thiện – Nhẫn không chỉ giúp tôi nhìn lại cách sống của mình, mà còn giúp tâm trí tĩnh hơn, thân thể khỏe hơn và đối diện cuộc đời với sự điềm tĩnh mà trước đây tôi không có.

Trong những ngày đầu năm, khi người người cầu mong bình an và sức khỏe, tôi nhận ra rằng sự an lành không chỉ đến từ những lời chúc, mà từ cách mỗi người tu dưỡng thân tâm trong suốt cả năm dài phía trước.

Có lẽ, giữ gìn truyền thống không phải là quay lưng với hiện đại, mà là mang những giá trị chân chính của quá khứ soi sáng con đường chúng ta đang đi. Và nếu mỗi người đều biết tu dưỡng bản thân, sống thuận theo đạo lý, thì xã hội – dù hiện đại đến đâu – cũng sẽ không mất đi gốc rễ của nó.

Khánh Nam t/h