Tình thế khốn đốn của ông Tập và lý do hạ bệ ông Trương Hựu Hiệp

Lý Đức Ngôn
•
Thứ Hai, 02/02/2026

Vừa qua, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã tổ chức hội nghị Bộ Chính trị theo đúng kế hoạch. Tuy nhiên, so với hội nghị đầu năm ngoái, các diễn đạt lần này rõ ràng cho thấy sự thiếu tự tin. Những cụm từ như “quản lý đảng nghiêm ngặt”, “thống nhất tư tưởng, nhất quán phương hướng, mệnh lệnh phải được thực thi” đã biến mất. Các nhà phân tích cho rằng ông Tập Cận Bình vẫn chưa khôi phục được quyền uy như trước đây, làm nổi bật tình thế khốn đốn mà ông đang gặp phải. Trong khi đó, nguyên nhân ông Tập hạ bệ ông Trương Hựu Hiệp được cho là bao gồm việc quyền lực của ông Trương đã lớn đến mức khiến ông Tập không thể dung thứ. Tổng thống Trump cũng chỉ ra một cách minh xác: “Trung Quốc chỉ có một ông chủ duy nhất, đó là Chủ tịch Tập”.

Lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình gần đây đã đến Lhasa, Tây Tạng, tham dự đại hội của ĐCSTQ kỷ niệm 60 năm thành lập “Khu tự trị Tây Tạng”. (Ảnh chụp màn hình video)

Diễn đạt trong hội nghị Bộ Chính trị có sự khác biệt; nhiều khẩu hiệu biến mất

Ngày 30/1, Bộ Chính trị Trung ương ĐCSTQ đã tổ chức hội nghị đầu tiên của năm 2026. Hội nghị đã xem xét báo cáo công tác của các tổ chức đảng tại các cơ quan như Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Nhà nước, Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc, Tòa án Tối cao và Viện Kiểm sát Tối cao, cũng như Ban Thư ký Trung ương trong năm 2025, và yêu cầu kiên trì “lãnh đạo tập trung và thống nhất” của Đảng.

Nhà bình luận thời sự Chung Nguyên (Chung Yuan) đã viết trên các phương tiện truyền thông Trung Quốc ở nước ngoài, chỉ ra rằng trong cuộc họp Bộ Chính trị của ĐCSTQ vào tháng Một năm ngoái (2025), đánh giá công tác của 5 tổ chức đảng tại 5 cơ quan nói trên là:

“Tăng cường nhiệm vụ trách nhiệm, thực hiện trách nhiệm một cách vững chắc, củng cố xây dựng các tổ chức đảng, thực hiện nghiêm túc trách nhiệm chính của việc quản lý Đảng toàn diện, đóng góp mới vào việc thúc đẩy mạnh mẽ công cuộc xây dựng quốc gia, hiện đại hóa kiểu Trung Quốc, và phục hưng dân tộc”.

Năm nay (2026) lại đổi thành:

“Phát huy vai trò chức năng bám sát cục diện chung của công tác Đảng và Nhà nước, tăng cường thiết thực việc tự xây dựng ban cán sự Đảng, đóng góp tích cực cho việc hoàn thành thuận lợi các mục tiêu nhiệm vụ trọng tâm cả năm và kết thúc viên mãn Kế hoạch 5 năm lần thứ 14”.

So với đánh giá năm 2025, ba cụm từ gồm “quản lý Đảng nghiêm ngặt”, “hiện đại hóa kiểu Trung Quốc” và “phục hưng dân tộc” đã biến mất, thay vào đó là thuật ngữ mới “cục diện chung công tác”.

Trong phần triển khai công tác của hội nghị năm 2025 có viết: “Kiên trì nguyên tắc chính trị cao nhất là sự lãnh đạo tập trung thống nhất của Trung ương Đảng, đảm bảo thống nhất tư tưởng, nhất quán phương hướng, lệnh phải thi hành tuyệt đối.”

Còn hội nghị năm 2026 chỉ nói ngắn gọn: “Kiên trì nguyên tắc tập trung và thống nhất lãnh đạo của Đảng Trung ương, thực hiện đầy đủ các quyết định và kế hoạch công tác.”

Ông Chung Nguyên chỉ ra rằng, “nguyên tắc chính trị cao nhất” và “thống nhất tư tưởng, nhất quán phương hướng, lệnh phải thi hành tuyệt đối” đã bị cho “bay màu”. Do đó, hiện nay tại Trung Nam Hải, ai thực sự nắm giữ quyền lực tối cao vẫn là một dấu hỏi; khi “tư tưởng” và “phương hướng” không thể thống nhất thì đương nhiên không thể nói đến việc “lệnh phải thi hành tuyệt đối”.

Ông nhận định, qua sự thay đổi ngôn từ trong các báo cáo công khai của truyền thông Đảng về hội nghị Bộ Chính trị năm 2026, có thể thấy nội bộ ĐCSTQ có lẽ vẫn đang tiếp tục cuộc tranh giành quân quyền và quyền lực tối cao. Lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình chưa khôi phục được uy thế trước đây của mình, các khẩu hiệu mang tính biểu tượng như “quản lý Đảng nghiêm ngặt”, “hiện đại hóa kiểu Trung Quốc” và “phục hưng dân tộc” đã một lần nữa biến mất.

Về yêu cầu kiên trì “lãnh đạo tập trung thống nhất” của Trung ương Đảng trong hội nghị này, nhà bình luận Vương Hách nhận định: “Mỗi cuộc họp của ĐCSTQ đều nhấn mạnh tập trung thống nhất lãnh đạo, coi đó là nguyên tắc chính trị cao nhất và lặp đi lặp lại. Nhưng lần này mang hàm ý đặc biệt vì nó nhắm vào việc ông Trương Hựu Hiệp đột ngột ‘ngã ngựa'”. Ông cho rằng: “Khi ông Trương Hựu Hiệp bị bắt, thông báo nói rằng đó là quyết định của Trung ương Đảng. Nhưng khi Trung ương Đảng đang trong kỳ nghỉ giữa các kỳ họp, quyết định đó lại do Bộ Chính trị đưa ra. Nhưng khi ông Trương Hựu Hiệp bị công bố ‘ngã ngựa’ vào ngày 24/1, Bộ Chính trị chưa hề họp. Lúc này chỉ có thể là Ban Thường vụ, thậm chí là quyết định cá nhân của ông Tập. Điều này phản ánh một xung đột lợi ích chính trị rất lớn ở hậu trường”.

Giám đốc Viện Nghiên cứu Chiến lược và Tài nguyên Quốc phòng Đài Loan, Tô Tử Vân, chỉ ra rằng những yêu sách cực đoan của ông Tập vẫn chưa dừng lại, điều này sẽ làm tan rã tinh thần quân đội và gây đứt gãy hệ thống chỉ huy. Hậu quả là khi ông Tập muốn tiến hành các cuộc phiêu lưu quân sự, sẽ không có ai ngăn cản được, nhưng đồng thời ông cũng sẽ không có người tài để thực hiện, dẫn đến tỷ lệ thất bại cao hơn.

Ông Drew Thompson, trước đây là một quan chức quốc phòng Mỹ, đã tiếp đón ông Trương Hựu Hiệp trong chuyến thăm Mỹ, chia sẻ bài viết trên X cho rằng ông Trương là chỉ huy quân sự duy nhất trong quân đội Trung Quốc có thể đưa ra những lời khuyên khách quan cho Chủ tịch Tập Cận Bình về sức mạnh quân sự của Trung Quốc, điểm yếu của nó, và cái giá phải trả nếu phát động chiến tranh.

Ông Thompson nhấn mạnh: “Tập Cận Bình đang phải đối mặt với nguy cơ bị những người nịnh hót làm sai lệch thông tin, họ chỉ nói những điều mà ông ấy muốn nghe, và điều này sẽ dẫn đến nguy cơ phán đoán sai lầm”.

Nguyên nhân Trương Hựu Hiệp gặp nạn: Quyền lực quá lớn khiến ông Tập không thể dung thứ

Có nhiều cách giải thích về việc Tập Cận Bình nhanh chóng bắt giữ ông Trương Hựu Hiệp, bao gồm việc ông muốn tiếp tục nắm giữ quyền lực tối cao hay dọn đường cho mục tiêu thống nhất Đài Loan bằng vũ lực.

Mới đây, trên chuyên cơ Không lực Một, một phóng viên đã hỏi Tổng thống Mỹ Donald Trump về cuộc thanh trừng quân sự diễn ra một tuần trước tại Trung Quốc: “Ngài nhìn nhận sự việc này như thế nào?”

Ông Trump trả lời: “Anh đang nói về Trung Quốc phải không? Theo tôi thấy, Trung Quốc chỉ có một ông chủ duy nhất, đó là Chủ tịch Tập. Và người mà tôi làm việc cùng chính là ông ấy”.

Phóng viên tiếp tục hỏi: “Có bất kỳ lo ngại nào về sự ổn định chính trị cũng như vấn đề Đài Loan hay không?”

Ông Trump nhấn mạnh ông coi ông Tập là “ông chủ” của ĐCSTQ và vẫn đang theo dõi sát sao sự việc (ý chỉ tình hình eo biển Đài Loan?).

Qua đó thấy được ông Trump nhận thức rõ việc ông Tập đang duy trì quyền uy tuyệt đối của mình.

Ngày 31/1, tờ báo Giải phóng quân của quân đội ĐCSTQ đăng bài bình luận khẳng định: “Kiên quyết điều tra Trương Hựu Hiệp, Lưu Chấn Lập là thành quả quan trọng của việc thực hiện nghiêm ngặt việc quản lý Đảng, là chiến thắng lớn trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, thể hiện quyết tâm và sức mạnh của Đảng và quân đội”.

Ông Tô Tử Vân phân tích rằng việc báo quân đội nhấn mạnh “chống tham nhũng tất thắng, xây dựng quân đội tất thành” cho thấy sự bất an của ĐCSTQ. Việc cáo buộc ông Trương Hựu Hiệp và ông Lưu Chấn Lập thách thức cơ chế “Chủ tịch Quân ủy phụ trách” thực chất là sự khởi đầu cho sự chia rẽ giữa chính trị và quân sự của ĐCSTQ.

Tham nhũng trong nội bộ ĐCSTQ là vấn nạn tồn tại từ lâu.

Ông Tô chỉ ra rằng từ thời Giang Trạch Dân, quân đội đã được phép kinh doanh doanh nghiệp, tạo mầm mống cho tham nhũng. Hiện nay ông Tập mượn danh “chống tham nhũng” để thâu tóm “nòng súng”, nhưng có thể đã làm quá tay, dẫn đến sự suy sụp tinh thần trong quân đội. Ông cho rằng ông Tập “muốn chính danh hóa việc bắt giữ, nhưng binh sĩ đều hiểu đây là một cuộc thanh trừng chính trị”.

Ngày 30/1, tờ Financial Times đăng bài viết của Dennis Wilder, cựu chuyên gia phân tích về Trung Quốc của CIA, với tiêu đề “Ý nghĩa cuộc thanh trừng quân đội của Tập Cận Bình”. Bài viết chỉ ra rằng ông Trương Hựu Hiệp đã loại bỏ ông Miêu Hoa và ông Hà Vệ Đông – những người do đích thân ông Tập cài cắm vào hàng ngũ lãnh đạo Quân ủy Trung ương, điều này có thể đã khiến ông Tập chấn động. “Ông Tập có thể đang lo sợ mình sẽ là mục tiêu tiếp theo của ông Trương Hựu Hiệp, hoặc ông Trương đang cố ngăn cản ông tái đắc cử nhiệm kỳ thứ tư. Với tư cách Ủy viên Bộ Chính trị và tướng lĩnh cao cấp nhất, ông Trương Hựu Hiệp có thể sẽ phối hợp với các Ủy viên Bộ Chính trị khác và các nguyên lão đã nghỉ hưu để thực hiện kế hoạch trên trong năm tới”. Ông Wilder cũng chỉ ra:

“Tội lỗi thực sự của ông Trương Hựu Hiệp tuyệt đối không phải là tham nhũng hay năng lực yếu kém, mà là quyền lực của ông ta đã lớn đến mức khiến ông Tập không thể dung thứ.”

Tương lai của ông Tập không được lạc quan

Dù hiện tại Tập Cận Bình đã hạ bệ được ông Trương Hựu Hiệp và dường như đang chiếm ưu thế tạm thời, nhưng tương lai của ông vẫn bị đánh giá là không mấy sáng sủa.

Học giả chính trị nổi tiếng Trung Quốc Lưu Quân Ninh viết trên X rằng sau khi ông Trương Hựu Hiệp ‘ngã ngựa’, quân quyền và chính quyền của ĐCSTQ sẽ được thiết lập lại, nhưng đấu đá nội bộ cấp cao sẽ không dừng lại. Ông nói: “ĐCSTQ từ khi thành lập chưa bao giờ thoát khỏi sự xung đột giữa hai tổng hành dinh. Khi ông Trương Hự Hiệp ra đi, cục diện đã được mở ra cho một bộ chỉ huy khác. Một người ngã xuống, chắc chắn sẽ có người khác đứng lên”.

Ông Lưu Quân Ninh dự báo: “Trung Quốc trong tương lai sẽ lao dốc trên con đường ‘hậu cộng’, chỉ có hai yếu tố ngáng đường: một là tình trạng sức khỏe cá nhân của ‘Pharaoh’ (Tập Cận Bình), và hai là tình hình sức khỏe của nền kinh tế quốc dân Trung Quốc”.

Cư dân mạng đồng loạt bình luận:
“Nhìn qua thì là chiến thắng của ông Tập, nhưng thực chất là ngày tận thế của ông ta.”
“Tổng tăng tốc đang lao nhanh xuống vực thẳm.”
“Sự kiện Trương Hựu Hiệp là điểm uốn đưa ĐCSTQ tiến tới sự sụp đổ toàn diện.”

Cũng có người chỉ ra: “Trương Hựu Hiệp đã hạ đài rồi, ai còn dám bán mạng cho ông Tập nữa? Những người lên sau đều kém xa ông Trương về mọi mặt, mà kết cục của ông Trương còn như thế, tướng lĩnh nào mà không sợ mình sẽ trở thành Trương Hựu Hiệp thứ hai?”