Panama kêu gọi Trung Quốc tôn trọng chủ quyền trong bối cảnh tàu bị gia tăng kiểm tra và bắt giữ

Ngô Thụy Xương
•
Thứ Sáu, 10/04/2026

Thứ Tư (ngày 8/4), quan chức ngoại giao cấp cao của Panama cho biết, Trung Quốc lẽ ra phải tôn trọng các vấn đề chủ quyền của Panama, phía Trung Quốc không nên gia tăng việc kiểm tra và bắt giữ các tàu mang cờ Panama sau phán quyết của tòa án Panama đối với Tập đoàn CK Hutchison có trụ sở tại Hồng Kông.

Kênh đào Panama mở rộng. (Ảnh: Panama Canal Authority)

Tháng Một năm nay, Tòa án Tối cao Panama tuyên bố khung pháp lý liên quan là vô hiệu. Trước đó, khung pháp lý này cho phép CK Hutchison thông qua công ty con tại Panama vận hành hai bến cảng trọng yếu gần Kênh đào Panama. Phán quyết này khiến Chính phủ Panama hủy bỏ quyền nhượng quyền của CK Hutchison, và chuyển sang giao cho công ty APM Terminals (thuộc Maersk) và Terminal Investment Limited làm đơn vị vận hành tạm thời, theo một thỏa thuận tạm thời kéo dài 18 tháng.

Bộ trưởng Ngoại giao Panama Javier Martinez Acha phát biểu tại cuộc họp tổ chức ở thủ đô Asunción của Paraguay rằng, ông hy vọng các vụ bắt giữ tàu tăng vọt trong tháng Ba có thể nhanh chóng trở lại mức bình thường.

Ông nói: “Do phán quyết này, đội tàu thương mại quan trọng nhất thế giới của chúng tôi đang phải đối mặt với nhiều vụ kiểm tra và bắt giữ nhắm vào các tàu treo cờ quốc gia của chúng tôi tại các cảng Trung Quốc. Panama tôn trọng chủ quyền pháp luật của mọi quốc gia, và chúng tôi chỉ yêu cầu được đối xử tương xứng.”

CK Hutchison: khởi kiện trọng tài và yêu cầu bồi thường đối với Maersk

Thứ Ba (ngày 7/4), Công ty Cảng Panama (Panama Ports Company, PPC) thuộc CK Hutchison ra tuyên bố, thông báo đã chính thức khởi động thủ tục trọng tài tại London, Anh, đối với gã khổng lồ vận tải biển toàn cầu Maersk (A.P. Moller-Maersk) liên quan đến việc bị tiếp quản các bến container. Hiện số tiền yêu cầu bồi thường vẫn chưa rõ.

Tuyên bố nêu rằng hai bên từng có một hợp đồng dài hạn, quy định rõ Công ty Cảng Panama có quyền vận hành độc quyền các bến container tại các cảng Panama, và thông qua một loạt cơ sở vận hành cùng dữ liệu của công ty để hợp tác phát triển kinh doanh.

Tuyên bố tiếp tục cáo buộc rằng Maersk đã vi phạm thỏa thuận hợp tác lâu dài giữa hai bên, chuyển sang đứng cùng phía với chính phủ Panama, phối hợp hành động tiếp quản của chính phủ và hỗ trợ sắp xếp nhà vận hành mới thay thế Công ty Cảng Panama.

Tuyên bố đặc biệt cho biết, ngày 23/2/2026, Chính phủ Panama đã sử dụng biện pháp hành chính cực đoan để cưỡng chế trục xuất Công ty Cảng Panama, và ký hợp đồng nhượng quyền tại bến container cảng Balboa với một nhà vận hành mới có liên quan đến Maersk. Hiện nhà vận hành mới này đang sử dụng cơ sở vật chất và dữ liệu của Công ty Cảng Panama. (nguyên văn tuyên bố)

Ngoài ra, trong tuyên bố ngày 24/3, công ty cho biết họ đã khởi kiện trọng tài quốc tế đối với chính phủ Panama, với số tiền yêu cầu bồi thường vượt quá 2 tỷ USD. (nguyên văn tuyên bố)

Ngoại trưởng Mỹ Rubio chỉ trích việc Trung Quốc bắt giữ vô lý

Đối với việc Trung Quốc bắt giữ tàu treo cờ Panama một cách vô lý, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 2/4 đã ra tuyên bố chỉ trích. Ông nhấn mạnh rằng hành động này làm dấy lên quan ngại nghiêm trọng về việc Trung Quốc sử dụng biện pháp kinh tế để phá hoại pháp quyền của Panama.

Ông nói: “Panama là một quốc gia có chủ quyền và là đối tác quan trọng trong thương mại toàn cầu. Việc bắt giữ, trì hoãn hoặc các hành vi cản trở tàu thuyền khác sẽ phá vỡ sự ổn định của chuỗi cung ứng toàn cầu, làm tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời làm suy yếu niềm tin vào hệ thống thương mại quốc tế.” Ông nhấn mạnh Mỹ ủng hộ các quyết định chủ quyền của Panama và coi nước này là một đối tác thương mại đáng tin cậy.

Bộ Ngoại giao Panama ngày 4/4 đã đặc biệt cảm ơn Mỹ và các quốc gia khác vì đã bày tỏ quan ngại đối với vấn đề Trung Quốc bắt giữ tàu.

Theo dữ liệu của cơ quan Lloyd’s List Intelligence, số lượng tàu mang cờ Panama bị giữ tại các cảng Trung Quốc đã tăng rõ rệt sau tháng Ba, có thể lên tới khoảng 100 chiếc. Kể từ ngày 8/3 đến nay, số vụ liên quan đã gần 70 vụ.

Ngày 26/3, Ủy ban Hàng hải Liên bang Mỹ (FMC) cho biết các cuộc kiểm tra này “vượt xa thông lệ”, và đang theo dõi chặt chẽ tình trạng gia tăng bắt giữ tàu Panama tại Trung Quốc.

Chủ tịch FMC Laura DiBella trong tuyên bố cho biết Trung Quốc, dưới danh nghĩa giám sát quốc gia cảng biển, đã tăng mạnh mức độ bắt giữ các tàu treo cờ Panama tại các cảng Trung Quốc.

Bà nói: “Những cuộc kiểm tra tăng cường này được thực hiện theo chỉ đạo không chính thức, dường như nhằm trả đũa Panama sau việc chuyển giao tài sản cảng của CK Hutchison. Do các tàu treo cờ Panama chiếm tỷ trọng đáng kể trong thương mại container của Mỹ, những hành động này có thể gây ảnh hưởng thương mại và chiến lược nghiêm trọng đối với ngành hàng hải Mỹ.”