Tang lễ biến thành biểu tình, người dân Iran phẫn nộ hô vang khẩu hiệu chống Lãnh tụ Tối cao
- Trí Đạt
- •
Các cuộc biểu tình chống chính phủ tại Iran đã bước sang tuần thứ ba, cơn phẫn nộ của người dân đã lan từ đường phố vào tận các lễ tang.
Đoạn video mà BBC xác minh cho thấy, tại nhà tang lễ Behesht‑Zahra nằm cách trung tâm Tehran khoảng 20 km về phía nam, người đưa tang trong lúc khiêng quan tài đã phá vỡ truyền thống tôn giáo: thay vì đọc kinh cầu nguyện, họ đồng loạt hô vang khẩu hiệu “Khamenei cút đi / Khamenei phải chết” (Ayatollah Ali Khamenei).
Nuevas imágenes muestran las protestas que estallaron esta tarde en el cementerio Behesht Zahra de Teherán durante los funerales de los asesinados en las manifestaciones.
Se escuchó a los participantes corear: “Este año es un año de sangre, Sayyed Ali (Jamenei) está acabado”. pic.twitter.com/zPhqfQGnKp
— 🇨🇱 Sigol Gantiel 🇮🇱 (@GantielSigol) January 13, 2026
Ngoài những hình ảnh đã được kiểm chứng, trên mạng xã hội còn lan truyền rất nhiều video tương tự: người dân biến nhà tang lễ thành điểm tụ tập biểu tình, tiếng hô “Khamenei phải chết” vang lên không ngớt. Trong một xã hội bảo thủ như Iran, việc phản kháng ngay tại lễ tang cho thấy phẫn nộ xã hội đã vượt qua cả những cấm kỵ về tôn giáo và chuẩn mực xã hội.
Nguồn gốc và tính chất làn sóng phản kháng
Theo phân tích của Reuters và nhiều hãng tin khác, làn sóng biểu tình lần này rất nhanh đã biến thành một cuộc phản kháng toàn diện, bắt nguồn từ sự bất mãn tích tụ lâu năm của xã hội Iran đối với giới cầm quyền. Phong trào ban đầu xuất phát từ giới thương nhân tại khu chợ Grand Bazaar của Tehran – lực lượng từng được xem là trụ cột truyền thống của nước Cộng hòa Hồi giáo; nhưng do đồng nội tệ rơi tự do khiến sinh kế bị bóp nghẹt, họ nay đã trở thành trung tâm của phong trào phản kháng.
Nhiều bản phân tích, trong đó có của AP, chỉ ra rằng chính quyền từ lâu đã dồn phần lớn nguồn lực vào chương trình hạt nhân, phát triển tên lửa và các chiến dịch quân sự ở ngoài lãnh thổ, thay vì cải thiện đời sống dân chúng vốn ngày càng tồi tệ. Sự mất cân đối nghiêm trọng trong phân bổ nguồn lực này đã khiến những cuộc xuống đường từ chỗ đòi hỏi kinh tế nhanh chóng chuyển thành sự phủ định toàn diện đối với cả chế độ.
Trọng tài bóng đá và nữ sinh viên trở thành biểu tượng
Cùng với việc đàn áp ngày càng dữ dội, thông tin chi tiết về cái chết của nhiều thanh niên có sức ảnh hưởng xã hội tiếp tục lan truyền, càng làm bùng nổ phẫn nộ trong dân chúng. Amir Mohammad Koohkan, 26 tuổi, trọng tài kiêm huấn luyện viên bóng đá, đã bị đạn thật bắn chết trong cuộc biểu tình tại Neyriz hôm 3/1; bạn bè của anh kể với BBC Persian rằng anh là người “hiền lành, không đành lòng nhìn nhân dân chịu khổ”, và cáo buộc nhà cầm quyền đã giết chết một “thanh niên ưu tú”.
Rubina Aminian, 23 tuổi, sinh viên ngành thiết kế thời trang, hôm thứ Năm (8/1) đã bị bắn từ phía sau trên đường phố Tehran. Các nguồn tin từ các tổ chức nhân quyền cho biết cô bị bắn vào đầu hoặc lưng, các nguồn tin đều quy trách nhiệm cho lực lượng an ninh. Người chú của Rubina xác nhận với truyền thông quốc tế rằng cô luôn khao khát tự do và quyền của phụ nữ, và “cô đã chiến đấu vì điều đúng đắn”.
Trên các nền tảng mạng xã hội, lan tràn nhiều video cho thấy phụ nữ trẻ Iran lựa chọn những hình thức phản kháng ngày càng táo bạo: có người dùng ảnh ông Khamenei làm giấy châm lửa hút thuốc; có người công khai tháo khăn trùm đầu, thậm chí cởi áo choàng dài trên phố để lộ áo phông in khẩu hiệu phản đối ông Khamenei, cố tình phơi bày trước công chúng.
Nguy cơ bị cáo buộc “chống lại Hồi giáo” và án tử hình
Theo truyền thông nhà nước Iran, Tổng Công tố Mohammad Movahedi Azad tuyên bố mọi người tham gia biểu tình đều có thể bị khép tội “moharebeh” (nghĩa là “thù nghịch với Thượng Đế” hay “chống lại Hồi giáo”), với khung hình phạt cao nhất là tử hình. Bộ trưởng Tư pháp Gholamhossein Mohseni‑Ejei ra lệnh cho các cơ quan tình báo phải áp dụng hình thức trừng phạt “nhanh chóng và nghiêm khắc” đối với người biểu tình.
Mặc dù toàn Iran bị cắt internet từ thứ Năm tuần trước, vẫn có người dân liều mạng dùng mạng vệ tinh Starlink để gửi thông tin ra ngoài. Một số người ở trong nước, được BBC phỏng vấn thông qua Starlink, nói rằng “nỗi bi phẫn này không thể bị chôn vùi, thế giới nhất định phải biết sự thật”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington đang cân nhắc các “phương án mạnh tay” để can dự vào tình hình Iran. Ông tiết lộ hôm Chủ nhật (11/1) rằng một số nhân vật lãnh đạo cấp cao ở Tehran đã chủ động liên lạc với phía Mỹ nhằm tìm kiếm khả năng đàm phán.
Trong khi đó, Thái tử lưu vong Reza Pahlavi kêu gọi cộng đồng người Iran ở nước ngoài hành động. Tại một số địa điểm, như đại sứ quán Iran ở Úc và Anh, người biểu tình đã hạ cờ Cộng hòa Hồi giáo và treo lên lá cờ “Sư tử và Mặt trời” – biểu tượng của vương triều Pahlavi trước cách mạng – như một lời tuyên bố biểu tượng đòi thay đổi chế độ.
Cựu quan chức ngoại giao Mỹ và chuyên gia về Iran Alan Eyre tin rằng các cuộc biểu tình khó có thể lật đổ chế độ hiện tại. Ông nói: “Tôi cho rằng kịch bản có khả năng xảy ra hơn là nhà cầm quyền rốt cuộc sẽ dập tắt được làn sóng biểu tình này, nhưng bản thân chế độ sẽ trở nên suy yếu hơn sau quá trình ấy.” Ông cũng chỉ ra rằng tầng lớp tinh hoa tại Iran nhìn chung vẫn giữ được sự đoàn kết, và hiện chưa xuất hiện một lực lượng đối lập có tổ chức đủ sức thay thế chế độ.
Cuộc đàn áp biểu tình ở Iran có thể đã khiến 6.000 người chết
Theo tổ chức HRANA và một số nhóm nhân quyền, số người chết được thống kê chỉ vài trăm, trong khi TIME đưa ra con số 6.000 người, khoảng cách quá lớn. Điều này không phải phóng đại đơn giản, mà phản ánh sự khác biệt về cơ sở thống kê và khả năng tiếp cận thông tin.
Các tổ chức nhân quyền thường dựa vào thi thể đã xác nhận danh tính, thông qua báo cáo của gia đình, hồ sơ bệnh viện hoặc lời chứng nhân chứng. Tuy nhiên, trong bối cảnh chính quyền Iran phong tỏa thông tin hoàn toàn, phương pháp này gặp khó khăn lớn: gia đình không thể báo tin kịp thời, bệnh viện bị áp lực không được tiết lộ số liệu, nhiều gia đình chọn im lặng vì sợ trả thù.
Trí Đạt (t/h)
Xem thêm
Từ khóa Iran biểu tình ở Iran
