Nhật Bản giữ vững cam kết với Mỹ giữa làn sóng thuế mới từ ông Trump

Nhật Bản hôm thứ Ba (24/2) cho biết đã yêu cầu Mỹ bảo đảm rằng trong khuôn khổ chế độ thuế quan mới, nước này sẽ được hưởng mức đãi ngộ tương đương với các thỏa thuận hiện hành. Trước chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Nhật Bản vào tháng tới, phía Nhật đang hành xử thận trọng nhằm tránh làm ảnh hưởng đến cục diện chung.

Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cho biết, mặc dù các biện pháp mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể làm gia tăng chi phí thuế quan đối với một số mặt hàng xuất khẩu của Nhật, nhưng Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Ryosei Akazawa và Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đã xác nhận trong cuộc điện đàm hôm thứ Hai rằng hai nước sẽ “thực hiện một cách thiện chí và không chậm trễ” thỏa thuận thương mại đạt được năm ngoái.

Sau khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ hôm thứ Sáu tuần trước (20/2) bác bỏ các mức thuế đối ứng mà ông Trump áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), bản ghi nhớ của Nhà Trắng cho thấy chính phủ sẽ bắt đầu áp thuế 10% từ sáng thứ Ba. Sau đó, ông Trump tiếp tục cảnh báo sẽ áp mức thuế tạm thời 15% đối với hàng nhập khẩu từ tất cả các quốc gia. Đây là mức thuế cao nhất mà ông có thể áp dụng theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 – một cơ sở pháp lý khác ngoài IEEPA.

Ông Trump cũng cảnh báo rằng nếu các quốc gia không tuân thủ các thỏa thuận thương mại đã ký với Mỹ, ông sẽ áp mức thuế cao hơn theo các đạo luật thương mại khác nhau.

Phát biểu tại họp báo hôm thứ Ba, ông Akazawa cho biết nếu các mức thuế mới được “chồng thêm” (stacked) lên các mức hiện hành, một số mặt hàng xuất khẩu của Nhật vốn đang được hưởng ưu đãi thuế theo thỏa thuận có thể phải chịu mức thuế cao hơn.

Hiện nay, xuất khẩu ô tô của Nhật vẫn được hưởng lợi từ thỏa thuận đạt được năm ngoái. Vào tháng 7 năm ngoái, Mỹ và Nhật đã đạt thỏa thuận hạ thuế đối với ô tô và các mặt hàng khác xuống còn 15%, đổi lại Nhật Bản cam kết triển khai gói cho vay và đầu tư vào Mỹ trị giá 550 tỷ USD. Do thuế ô tô được áp dụng theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, nên không chịu ảnh hưởng từ phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao liên quan đến IEEPA. Vì vậy, Nhật Bản tương đối an toàn trong lĩnh vực ô tô.

Tuần trước, hai nước đã công bố ba dự án đầu tiên tại Mỹ do Nhật Bản tài trợ, với tổng trị giá 36 tỷ USD, bao gồm một cơ sở xuất khẩu dầu mỏ, một nhà máy kim cương công nghiệp và một nhà máy điện khí đốt:

• Nhà máy điện khí tự nhiên tại bang Ohio: trị giá 33 tỷ USD, sẽ trở thành cơ sở phát điện khí tự nhiên lớn nhất trong lịch sử Mỹ, do SB Energy – công ty thuộc Tập đoàn SoftBank – vận hành, nhằm đáp ứng nhu cầu điện năng cho các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI).

• Cảng xuất khẩu dầu thô tại bang Texas: nhằm củng cố vị thế thống lĩnh năng lượng của Mỹ, với sự tham gia của Mitsui O.S.K. Lines và Nippon Steel, đồng thời bảo đảm nguồn cung dầu thô cho Nhật trong các tình huống khẩn cấp.

• Nhà máy kim cương tổng hợp tại bang Georgia: do Element Six vận hành, nhằm đáp ứng nhu cầu vật liệu then chốt cho ngành chế biến bán dẫn tại Mỹ và giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng từ Trung Quốc.

Ông Akazawa nhấn mạnh: “Đây không phải là một thỏa thuận thua thiệt mà Nhật Bản bị ép buộc phải ký”. Ông cho rằng thỏa thuận thuế quan và đầu tư này là một “thỏa thuận đôi bên cùng có lợi” trong bối cảnh hai nước cùng đối mặt với các thách thức an ninh kinh tế như sự phụ thuộc vào đất hiếm của Trung Quốc. Ông cũng cho biết hiện chưa có kế hoạch sang Mỹ để tiến hành thêm các cuộc đàm phán thương mại.