Giữa làn nước xanh thẳm của biển Seto, Nhật Bản, chiếc cổng Torii đỏ son của đền Itsukushima sừng sững như một cánh cửa dẫn vào thế giới tâm linh. Đằng sau vẻ đẹp ấy là những truyền thuyết về các nữ thần bảo hộ cho người dân miền biển.

Cổng Torii của đền Itsukushima trên mặt nước ở đảo Miyajima, Hiroshima. (Nguồn: Muratart, Shutterstock)

Ngôi đền nơi biển cả

Nằm trên đảo Miyajima, thuộc tỉnh Hiroshima, đền Itsukushima là một trong những công trình tín ngưỡng nổi tiếng nhất Nhật Bản. Khác với những ngôi đền thường tọa lạc trên núi cao hoặc giữa rừng sâu, Itsukushima được xây dựng ngay trên vùng bãi triều, nơi những hành lang gỗ đỏ son vươn ra mặt biển.

Khi thủy triều lên, nước biển bao quanh các điện thờ, khiến toàn bộ công trình như đang nổi giữa đại dương. Khi nước rút, những bãi cát rộng dần lộ ra, để du khách có thể tiến gần chiếc cổng Torii khổng lồ, biểu tượng nổi tiếng nhất của ngôi đền.

Cổng Torii và những chiếc đèn của đền Itsukushima lúc chạng vạng. (Nguồn: Marquicio Pagola, Shutterstock)

Theo ghi chép, Itsukushima được thành lập vào năm 593, dưới thời Thiên hoàng Suiko. Đến thế kỷ XII, dưới sự bảo trợ của tướng quân Taira no Kiyomori, ngôi đền được mở rộng và định hình phong cách kiến trúc đặc sắc còn lưu dấu đến ngày nay.

Năm 1996, đền Itsukushima được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới, không chỉ bởi giá trị kiến trúc mà còn bởi sự hòa quyện độc đáo giữa tín ngưỡng, kiến trúc và cảnh quan thiên nhiên.

Itsukushima thờ phụng ba nữ thần Munakata, những vị thần được sinh ra từ nghi lễ thề ước.

Ba nữ thần ra đời từ lời thề trên Thiên giới

Theo thần thoại Nhật Bản được ghi chép trong “Cổ Sự Ký”, một trong những bộ sử thư cổ nhất Nhật Bản, nữ thần Mặt Trời Amaterasu và người em trai Susanoo, vị thần gắn với bão tố, từng thực hiện một nghi lễ thề nguyền trên Thiên giới.

Câu chuyện bắt đầu khi Susanoo muốn đến gặp chị gái trước khi rời khỏi cõi trời. Nhưng Amaterasu e rằng em trai sẽ làm loạn Thiên giới. Để chứng minh lòng thành, Susanoo đề nghị thực hiện một nghi lễ thề ước linh thiêng.

Trong nghi lễ ấy, Amaterasu lấy thanh kiếm của Susanoo, bẻ thành ba đoạn, rửa sạch bằng nước thiêng rồi nhai và thổi ra một làn hơi thần thánh. Từ làn hơi ấy, ba nữ thần xuất hiện: Tagorihime, Tagitsuhime và Ichikishimahime. Đến lượt mình, Susanoo sử dụng những viên ngọc thiêng của Amaterasu để thực hiện nghi lễ tương tự, làm xuất hiện năm nam thần.

Sự ra đời của các thần là bằng chứng cho tấm lòng trong sạch của hai chị em. Và câu chuyện này đã trở thành một trong những thần thoại quan trọng của tín ngưỡng Thần đạo.

Ba nữ thần ra đời từ kiếm của Susanoo được gọi chung là ba nữ thần Munakata, những vị thần gắn với biển cả, tàu thuyền và sự bình an của những chuyến hải hành.

Đối với cư dân Nhật Bản cổ đại, biển vừa là nguồn sống, vừa chứa đựng vô vàn hiểm nguy. Ba nữ thần Munakata chính là biểu tượng cho niềm hy vọng và sự bảo hộ của biển. Tín ngưỡng thờ các nữ thần lan rộng ở nhiều vùng duyên hải Nhật Bản, trong đó có đảo Miyajima, nơi đền Itsukushima được dựng lên để tôn thờ họ.

Con quạ thiêng và hành trình tìm nơi dựng đền

Theo truyền thuyết do ngôi đền Itsukushima lưu giữ, vào năm 593, Saeki no Kuramoto, người cai quản đảo Itsukushima, nhận được một lời sấm truyền của thần linh. Ba nữ thần đang tìm kiếm một nơi thích hợp để ngự trị. Kuramoto được giao nhiệm vụ tìm ra địa điểm thiêng liêng ấy, nhưng giữa núi rừng và biển cả bao la, đâu mới là nơi được thần linh lựa chọn?

Đúng lúc đó, một con quạ thần từ Thiên giới xuất hiện. Theo sự chỉ dẫn của con quạ, Saeki no Kuramoto lên thuyền đi quanh hòn đảo, tìm kiếm nơi thích hợp để dựng đền. Cuối cùng, ông đến một vùng vịnh yên bình, nơi thủy triều lên xuống theo nhịp điệu tự nhiên. Chính tại đây, địa điểm dựng đền được xác định.

Từ đó, đền Itsukushima ra đời, trở thành nơi tôn thờ ba nữ thần bảo hộ biển cả.

Mặt tiền bằng gỗ sơn đỏ của đền Itsukushima. (Nguồn: Alexandre F Fagundes, Shutterstock)

Nơi con người kết nối với thần linh

Trong tín ngưỡng truyền thống, đảo Miyajima được xem là một không gian linh thiêng, nơi cần gìn giữ sự thanh khiết. Ngay cả ngôi đền cũng được xây dựng trên vùng bãi triều để duy trì sự thanh khiết của hòn đảo.

Quan niệm ấy góp phần tạo nên cách người ta cảm nhận và lý giải kiến trúc đặc biệt của Itsukushima.

Ngôi đền hướng ra biển, với những công trình trên cọc gỗ, núi Misen xanh thẳm phía sau và chiếc cổng Torii đỏ son đứng ngoài khơi. Những đợt thủy triều khiến cảnh quan thay đổi, như thể ngôi đền đang cùng biển cả hít thở. Khi thủy triều lên, nước biển bao quanh các hành lang và điện thờ, khiến ngôi đền trông như đang nổi giữa biển. Khi thủy triều xuống, du khách có thể đi tới bên chiếc cổng Torii, cánh cửa biểu tượng như muốn nối liền con người với cõi tâm linh thánh khiết.

Đền Itsukushima cùng cổng Torii. (Nguồn: Melissamn, Shutterstock)

Trải qua hơn một thiên niên kỷ, Itsukushima đã chứng kiến sự hưng thịnh và suy tàn của nhiều triều đại, những cuộc chiến tranh cùng bao biến động của lịch sử Nhật Bản. Nhưng những truyền thuyết về sự linh thiêng của kiến trúc này vẫn tiếp tục được kể lại, góp phần gìn giữ bản sắc tinh thần của hòn đảo.

Itsukushima vì thế không chỉ là một ngôi đền cổ, mà còn là nơi lưu giữ niềm tin lâu đời của người Nhật: thiên nhiên không đơn thuần là cảnh vật để chiêm ngưỡng, mà là một phần thiêng liêng của thế giới cần được con người tôn kính và giữ gìn.

Quang Minh biên tập

Xem thêm:

Mời xem video: