Trung Quốc có thể chịu tác động đầu tiên khi Mỹ áp thuế liên quan đến Iran

Điền Tịnh Tâm
•
Thứ Sáu, 10/04/2026

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố sẽ áp mức thuế nhập khẩu lên tới 50% đối với bất kỳ quốc gia nào cung cấp vũ khí quân sự cho Iran, làm gia tăng căng thẳng thương mại và địa chính trị toàn cầu. Nhiều hãng truyền thông quốc tế cho rằng động thái này có thể chủ yếu nhằm vào Trung Quốc và Nga — những quốc gia có quan hệ hợp tác quân sự hoặc công nghệ với Iran.

Theo hãng tin Reuters, ngày 8/4, ông Trump viết trên nền tảng Truth Social:
“Bất kỳ quốc gia nào cung cấp vũ khí quân sự cho Iran, toàn bộ hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ sẽ lập tức bị áp thuế bổ sung 50%, không có bất kỳ ngoại lệ hay miễn trừ nào”.

Chính sách này được đưa ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm, chỉ vài giờ sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài 2 tuần.

Nhiều phân tích truyền thông cho rằng dù ông Trump không nêu đích danh quốc gia nào, chính sách này rõ ràng nhằm vào Trung Quốc và Nga.

Trang tài chính Mỹ MarketWatch nhận định Trung Quốc — bị cáo buộc cung cấp máy bay không người lái, tên lửa và các linh kiện quan trọng cho Iran — là một trong những đối tượng có khả năng chịu ảnh hưởng lớn nhất.

Tờ New York Post cho rằng động thái này cấu thành “áp lực kép về kinh tế và ngoại giao”, nhắm vào cả Trung Quốc và Nga.

Phân tích của Reuters cũng chỉ ra Trung Quốc đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng quân sự của Iran, có thể trở thành mục tiêu chính. Mỹ cho rằng hỗ trợ công nghệ của Trung Quốc đối với Iran có thể bao gồm hệ thống UAV, linh kiện tên lửa và thiết bị sản xuất chip.

Báo cáo cho biết Trung Quốc hiện vẫn là một trong những nguồn nhập khẩu lớn nhất của Mỹ, bao gồm các mặt hàng điện tử, quần áo, đồ gia dụng… Nếu mức thuế 50% được áp dụng, có thể làm leo thang căng thẳng thương mại Mỹ–Trung, gây tác động tới chuỗi cung ứng toàn cầu và thúc đẩy doanh nghiệp chuyển sang các thị trường thay thế như Việt Nam, Đài Loan.

Các chuyên gia phân tích cho rằng, nếu kết hợp với hệ thống thuế hiện có, chính sách này có thể khiến một số hàng hóa Trung Quốc phải đối mặt với “mức thuế chồng lũy tiến rất cao”.

Trước đó, Tòa án Tối cao Mỹ đã hạn chế quyền của tổng thống trong việc áp thuế diện rộng theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Do đó, Nhà Trắng có thể chuyển sang sử dụng các cơ chế thay thế như “Điều khoản 301” để triển khai chính sách.

Cảnh báo thuế quan này được đưa ra trong bối cảnh Trung Đông đang căng thẳng cao độ. Mỹ và Iran vừa đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, trong khi Iran bị cáo buộc tiếp tục nhận hỗ trợ công nghệ quân sự từ bên ngoài. Mỹ cho biết sẽ tiếp tục giám sát “mạng lưới chuỗi cung ứng vũ khí”.

Ngoài ra, chính quyền Trump trước đây đã nhiều lần sử dụng công cụ thuế quan và trừng phạt để gây sức ép lên Iran, đồng thời mở rộng sang các quốc gia thứ ba.

Nga cũng cung cấp thiết bị quân sự cho Iran, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng từ thuế quan Mỹ đối với Moskva được đánh giá thấp hơn. Năm 2025, tổng giá trị hàng hóa Mỹ nhập khẩu từ Nga là 3,8 tỷ USD, trong khi con số từ Trung Quốc lên tới 308 tỷ USD.

Chiến tranh thương mại Mỹ–Trung đã ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động thương mại song phương, khi nhập khẩu từ Trung Quốc của Mỹ giảm 28% trong năm ngoái. Trong khi đó, Việt Nam và Đài Loan trở thành những bên hưởng lợi, khi doanh nghiệp chuyển hướng sang các nền kinh tế có mức thuế thấp hơn để nhập khẩu hàng hóa cần thiết.

Dự kiến, ông Trump sẽ thăm Bắc Kinh vào tháng tới và có cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Vấn đề thương mại được dự báo sẽ là nội dung trọng tâm trong chương trình nghị sự.