Ngày 7 tháng 1, Hoa Kỳ công bố Hướng dẫn Dinh dưỡng mới giai đoạn 2025–2030. Phiên bản mới được rút gọn còn 10 trang và giới thiệu một định hướng khác so với các khuyến nghị trước đó, với trọng tâm là protein, chất béo và thực phẩm nguyên chất.

(Ảnh minh họa: Shutterstock)

Tại buổi công bố, Bộ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ, Robert F. Kennedy Jr., cho rằng các hướng dẫn trước đây đã đánh giá chưa đúng vai trò của một số nhóm dinh dưỡng. Ông phát biểu: “Protein và chất béo lành mạnh là thiết yếu và đã bị khuyến cáo sai lầm trong các hướng dẫn ăn uống trước đây”, đồng thời tuyên bố: “Chúng tôi đang chấm dứt cuộc chiến chống lại chất béo bão hòa”.

Kim tự tháp dinh dưỡng “đảo ngược”

Theo hướng dẫn mới, thịt và các sản phẩm sữa nguyên béo được khuyến khích tiêu thụ nhiều hơn, cùng với rau và trái cây. Những nhóm thực phẩm này được đặt ở vị trí ưu tiên trong mô hình “kim tự tháp thực phẩm đảo ngược”. Hướng dẫn cũng kêu gọi người dân ưu tiên “thực phẩm thật” và hạn chế thực phẩm siêu chế biến, đường bổ sung và carbohydrate tinh chế.

Ủy viên FDA, bác sĩ Marty Makary bổ sung: “Trong nhiều thập kỷ, chúng ta đã bị nhồi nhét một kim tự tháp thực phẩm tha hóa, với sự tập trung thiển cận vào việc nghiêm trọng hóa các chất béo bão hòa tự nhiên, lành mạnh, không nên ăn trứng và bít tết, đồng thời phớt lờ một điểm mù khổng lồ: carbohydrate tinh chế, đường bổ sung và thực phẩm siêu chế biến”.

Ảnh minh họa: TrithucVN, ChatGPT

Mặc dù nhấn mạnh vai trò của chất béo, khuyến nghị giới hạn lượng chất béo bão hòa dưới 10% tổng năng lượng hằng ngày vẫn được giữ nguyên. Điều này diễn ra trong bối cảnh phân tích khoa học của chính phủ cho thấy chưa có bằng chứng rõ ràng rằng ngưỡng 10% này làm giảm bệnh tim mạch hoặc tỷ lệ tử vong.

Hướng dẫn Dinh dưỡng cho Người Mỹ được cập nhật mỗi 5 năm và có ảnh hưởng lớn đến các chính sách dinh dưỡng quốc gia. Chúng được sử dụng làm tiêu chuẩn cho các chương trình liên bang như bữa ăn học đường, khẩu phần quân đội và các chương trình hỗ trợ dinh dưỡng.

Các khuyến nghị lần này đi ngược lại Báo cáo Khoa học năm 2025, vốn đề xuất tăng cường chế độ ăn dựa trên thực vật. Ông Kennedy cho biết ông đã tiếp quản quá trình soạn thảo sau khi đánh giá công trình trước đó là “tha hóa”, và bổ nhiệm một nhóm mới để xây dựng hướng dẫn.

Xây dựng một kế hoạch bảo vệ sức khỏe từ đầu

Bên cạnh việc điều chỉnh trọng tâm dinh dưỡng, hướng dẫn mới tiếp tục khuyến nghị hạn chế natri xuống dưới 2.300 mg mỗi ngày, tránh thực phẩm chế biến cao và giảm tiêu thụ đường.

Trong một thay đổi khác, các hướng dẫn đề xuất tiêu thụ “ít rượu hơn”. Khuyến nghị trước đây là tránh rượu hoặc giới hạn lượng tiêu thụ hằng ngày ở mức một ly hoặc ít hơn đối với phụ nữ và hai ly hoặc ít hơn đối với nam giới.

“Rượu là chất bôi trơn giúp mọi người xích lại gần nhau”, Quản trị viên Trung tâm Dịch vụ Medicare & Medicaid Mehmet Oz, MD, cho biết, đồng thời tuyên bố rằng “thực sự chưa bao giờ có dữ liệu tốt” ủng hộ các giới hạn tiêu thụ hằng ngày. “Tôi không nghĩ rằng bạn nên uống rượu, nhưng nó cho phép mọi người có một cái cớ để gắn kết và giao lưu. Và có lẽ không có gì lành mạnh hơn việc có khoảng thời gian vui vẻ với bạn bè theo cách an toàn”, ông nói.

(Ảnh: Pormezz/ Shutterstock)

Theo ông Kennedy và các quan chức liên bang khác, các thay đổi này nhằm giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của bệnh mạn tính. Ông Kennedy cho rằng việc cải tổ hướng dẫn ăn uống là một phần trong nỗ lực giảm chi phí y tế và cải thiện sức khỏe cộng đồng thông qua việc thay đổi chế độ ăn uống.

“Cuối cùng chúng ta sẽ giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của hệ thống chăm sóc sức khỏe bị phá vỡ của mình — tình trạng kháng insulin và viêm toàn thân — vốn bị thúc đẩy bởi chế độ ăn nghèo protein, nghèo vi chất, siêu chế biến và giàu carbohydrate tinh chế mà trẻ em đang nghiện”, Makary nói.

Những ý kiến xung quanh bản hướng dẫn mới

Trong một tuyên bố, Chủ tịch AMA Bobby Mukkamala, cho biết tổ chức này hoan nghênh các khuyến nghị tránh thực phẩm chế biến cao và đồ uống có đường, cũng như giới hạn natri. Các “hướng dẫn khẳng định rằng thực phẩm là thuốc”, ông nói. AMA đã cam kết cải thiện “năng lực lâm sàng”, giáo dục các bác sĩ và làm việc với Quốc hội “để ban hành những thay đổi dinh dưỡng có ý nghĩa và lâu dài có thể cải thiện cuộc sống”.

Chủ tịch AAP Andrew Racine, cho biết trong một tuyên bố rằng các hướng dẫn “là cơ hội để giải thích rõ ràng cho các bậc cha mẹ về chế độ ăn lành mạnh cho con cái họ nên như thế nào: giàu thực phẩm nguyên chất, đậm đặc dinh dưỡng và ít đường bổ sung cũng như carbohydrate tinh chế”. Racine cho biết AAP khen ngợi “việc đưa vào các chính sách dựa trên bằng chứng của Học viện liên quan đến việc nuôi con bằng sữa mẹ, giới thiệu thực phẩm rắn, tránh caffeine và giới hạn đường bổ sung”.

Tuy nhiên, Racine cũng nói rằng thực tế đối với nhiều người Mỹ là “việc tiếp cận thực phẩm bổ dưỡng thường không sẵn có hoặc không thể chi trả, và thực phẩm chế biến cao lấp đầy khoảng trống đó”.

Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) hoan nghênh việc nhấn mạnh tăng cường tiêu thụ rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời hạn chế đường bổ sung, ngũ cốc tinh chế và thực phẩm chế biến cao song bày tỏ lo ngại về việc nhấn mạnh vào thịt đỏ. Tổ chức này cũng nói rằng mặc dù protein là thiết yếu, “chúng tôi kêu gọi nghiên cứu khoa học nhiều hơn về cả lượng protein phù hợp và các nguồn protein tốt nhất cho sức khỏe tối ưu”.

Nhìn chung, Hướng dẫn Dinh dưỡng 2025–2030 phản ánh một sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận dinh dưỡng của chính phủ Hoa Kỳ, đồng thời tạo ra các ý kiến khác nhau trong giới y tế và khoa học dinh dưỡng.

Thanh Long t/h