Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell hôm Chủ nhật (11/1) xác nhận Bộ Tư pháp đã gửi trát triệu tập đại bồi thẩm đoàn cho Fed, đồng thời đe dọa khả năng truy tố hình sự liên quan tới lời khai của ông về dự án cải tạo trụ sở. Ông Powell coi đây là một nỗ lực can thiệp chính trị vào tính độc lập của Fed.

Ngày 24/6/2025, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell đã điều trần tại Ủy ban Dịch vụ Tài chính của Hạ viện Mỹ. (Ảnh: Madalina Kilroy / The Epoch Times)

Ngay sau đó, ông Powell công bố một tuyên bố dưới dạng video, cho rằng hành động pháp lý này là một “cái cớ” để nhánh hành pháp tìm cách can thiệp vào tính độc lập của Fed, nhằm ép buộc thay đổi hướng đi của chính sách tiền tệ.

Powell cho biết trát triệu tập được gửi đến vào hôm thứ Sáu, nội dung liên quan đến lời điều trần của ông trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện hồi tháng 6 năm ngoái về dự án cải tạo trụ sở làm việc của Fed.

Ông nhấn mạnh: “Không ai — dĩ nhiên bao gồm cả Chủ tịch Fed — được đứng trên pháp luật, nhưng hành động chưa từng có tiền lệ này cần phải được đặt trong bối cảnh rộng hơn của việc nhánh hành pháp liên tục gây sức ép.”

Theo ông, mối đe dọa truy cứu trách nhiệm hình sự không phải bắt nguồn từ bản thân vụ cải tạo hay chức năng giám sát của Quốc hội, mà là hệ quả của việc Fed kiên trì ấn định lãi suất dựa trên dữ liệu kinh tế thay vì theo ý thích của tổng thống.

Ông nói: “Vấn đề ở đây là liệu Fed có thể tiếp tục ấn định lãi suất dựa trên các bằng chứng và tình hình kinh tế, hay chính sách tiền tệ sẽ bị chi phối bởi áp lực hay sự hăm dọa về chính trị.”

Cuộc điều tra lần này do nữ công tố viên liên bang tại Đặc khu Washington Jeanine Pirro, người được Tổng thống Trump bổ nhiệm, phụ trách.

Dù không bình luận về vụ án cụ thể, Bộ Tư pháp cho biết Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi đã chỉ thị các công tố viên liên bang phải ưu tiên điều tra mọi hành vi lạm dụng tiền thuế của người dân.

Tranh cãi bắt nguồn từ kế hoạch cải tạo trụ sở Fed với tổng chi phí khoảng 2,5 tỷ USD. Ông Trump từng chỉ trích dự án này là chi quá tốn kém và quá xa xỉ.

Thời điểm đó, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Tim Scott trong phiên điều trần đã dùng lời lẽ gay gắt chỉ trích dự án cải tạo của Fed. Ông cho rằng trong giai đoạn khó khăn hiện nay, Fed lại chi hàng tỷ USD cho việc “tân trang xa hoa” trụ sở văn phòng tại Washington D.C. là không phù hợp.

“Chúng ta đều đồng ý rằng việc nâng cấp cơ sở hạ tầng cũ kỹ là một nhu cầu hợp lý, nhưng khi người cao tuổi đến cả mặt bàn lát Formica còn khó mua nổi, mà lại dùng tiền công để chi cho những hạng mục nâng cấp xa hoa — khiến người ta có cảm giác chúng hợp với cung điện Versailles hơn là một cơ quan công quyền — thì đó là thông điệp sai lầm,” Scott nói.

Động thái của Bộ Tư pháp đã làm dấy lên quan ngại trong giới lập pháp. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis, thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, công khai bày tỏ lo lắng, cho rằng việc này làm tổn hại uy tín của Bộ Tư pháp và có nguy cơ phá hoại tính độc lập của Fed.

Ông Tillis tuyên bố, trước khi vấn đề pháp lý này hoàn toàn được giải quyết, ông sẽ phản đối mọi đề cử nhân sự mới cho Fed.

Nhiệm kỳ Chủ tịch của Powell sẽ kết thúc vào tháng Năm năm nay, trước đó ông Trump đã nhiều lần chỉ trích chính sách lãi suất của ông Powell. Hiện hai ứng viên kế nhiệm hàng đầu được nhắc tới là cựu Thống đốc Fed Kevin Warsh và Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia đương nhiệm Kevin Hassett.

Theo CNBC, trong bản ghi nhớ gửi khách hàng hôm Chủ nhật, ông Brian Jacobsen, chiến lược gia kinh tế trưởng của Annex Wealth Management, viết rằng nhiệm kỳ Chủ tịch của Powell sẽ mãn hạn vào tháng Năm, nhưng nhiệm kỳ của ông với tư cách là thành viên Hội đồng Quản trị sẽ kéo dài đến tháng 1/2028.

“Đối mặt với sức ép chính trị mà Fed phải chịu, ông có thể chọn ở lại vị trí thành viên Hội đồng Quản trị như một động thái phản ứng trước sức ép chính trị, điều này sẽ ngăn cản Tổng thống Trump bổ nhiệm một thành viên khác vào Hội đồng Quản trị để kiểm soát hội đồng,” ông Jacobsen viết. “Việc ông Powell tiếp tục ở lại là không theo thông lệ, nhưng giờ đây mọi thứ đều không còn theo thông lệ.”

Tuần trước, trong cuộc phỏng vấn với tờ New York Times, ông Trump cho biết ông đã quyết định sẽ để ai kế nhiệm Powell làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang, và dự kiến sẽ sớm công bố quyết định này. Cố vấn kinh tế trưởng của Trump, Kevin Hassett, hiện là ứng viên hàng đầu cho vị trí này.

Trí Đạt (t/h)