Chevron tìm kiếm tuyến vận chuyển thay thế để tránh eo biển Hormuz

Lý Ngôn
•
Thứ Sáu, 17/07/2026

Tập đoàn năng lượng Mỹ Chevron dự kiến vào thứ Sáu (17/7) sẽ ký một thỏa thuận sơ bộ để đầu tư vào 2 mỏ dầu của Iraq. Đồng thời, hãng đang làm việc với nhiều đối tác nhằm thành lập một liên danh để nghiên cứu xây dựng và khôi phục mạng lưới đường ống dẫn dầu tới bờ biển Syria, qua đó tránh phụ thuộc vào eo biển Hormuz, nơi đang đối mặt nguy cơ bị phong tỏa do Iran liên tục gây gián đoạn.

Ngày 9/12/2023: Tàu chở dầu AIFANOURIOS của Chevron Cruise đang di chuyển trong eo biển Carquinez, đi ngang qua Benicia. (Nguồn ảnh: Shutterstock)

Trước khi xung đột bùng phát, khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Việc tuyến hàng hải này trên thực tế bị gián đoạn vì căng thẳng đã buộc Iraq – nước sản xuất dầu lớn thứ hai của OPEC – phải cắt giảm hơn một nửa sản lượng, kéo theo khủng hoảng tài chính trong nước. Để ứng phó với sự gián đoạn nguồn cung năng lượng mang tính lịch sử này, Iraq cùng các quốc gia sản xuất dầu khác ở Trung Đông đang khẩn trương tìm kiếm các tuyến xuất khẩu thay thế.

3 phương án đường ống thay thế tiềm năng

Theo tiết lộ của Financial Times, liên danh đang thảo luận sâu về 3 phương án đường ống sau nhằm thúc đẩy xuất khẩu dầu của Iraq và mở ra tuyến tiếp cận các thị trường phương Tây:

Đường ống mới từ miền nam Iraq đến Kirkuk ở miền bắc: Chevron đang đàm phán xây dựng một tuyến đường ống mới nối các mỏ dầu ở miền nam với khu vực Kirkuk – trung tâm dầu mỏ lớn ở miền bắc Iraq. Tuyến này sẽ vận chuyển dầu từ các mỏ phía nam lên phía bắc.

Khôi phục đường ống Kirkuk–Baniyas (Syria): Liên danh cũng đang xem xét xây dựng tuyến thứ hai, tận dụng một phần mạng lưới đường ống đã ngừng hoạt động hơn 20 năm. Tuyến này sẽ đi từ Kirkuk, băng qua Syria tới cảng Baniyas trên bờ Địa Trung Hải, đưa dầu từ miền nam Iraq trực tiếp ra Địa Trung Hải.

Đường ống nhánh Haditha: Một phương án khác do các nguồn tin tiết lộ là tuyến đường ống dự kiến khởi đầu từ Basra ở miền nam Iraq sẽ tách nhánh tại Haditha, phía nam Kirkuk, rồi kéo dài tới Syria, Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Jordan.

Các lãnh đạo Chevron cho biết công ty đang tiến hành đánh giá tính khả thi về mặt kỹ thuật và kinh tế của các phương án trên để quyết định nên xây dựng đường ống mới hay nâng cấp hạ tầng hiện có kết nối với hệ thống đường ống qua Thổ Nhĩ Kỳ.

Liên minh doanh nghiệp và chính giới xuyên quốc gia

Theo các nguồn tin, liên danh do Chevron thành lập quy tụ nhiều đối tác lớn, gồm Chevron, quỹ đầu tư TI Capital có trụ sở tại Los Angeles và Power International Holding, tập đoàn thuộc sở hữu của anh em tỷ phú mang 2 quốc tịch Syria–Qatar Al-Khayyat.

Đáng chú ý, ông Tom Barrack, đồng minh lâu năm của Tổng thống Donald Trump, hiện là Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ kiêm Đặc phái viên về Syria và Iraq, đã tích cực đứng sau điều phối để thúc đẩy thỏa thuận với Iraq. Ông Barrack có quan hệ mật thiết với TI Capital và từng hỗ trợ anh em Al-Khayyat triển khai nhiều dự án năng lượng, hàng không và nông nghiệp tại Syria.

Hôm thứ Ba tuần này, Tổng thống Trump đã gặp tân Thủ tướng Iraq Ali Al Zaidi tại Nhà Trắng. Ông Trump đánh giá cao vị thủ tướng mới và nói: “Chúng ta sẽ đạt được rất nhiều thỏa thuận, tạo ra rất nhiều việc làm cho cả hai nước. Các công ty Mỹ đang nỗ lực khai thác một lượng lớn dầu mỏ”.

Theo The Wall Street Journal, vào thứ Sáu, Phòng Thương mại Mỹ sẽ tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp Mỹ–Iraq tại Washington. Dự kiến Thủ tướng Al Zaidi cùng Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright sẽ ký nhiều thỏa thuận hợp tác với tổng trị giá lên tới 60 tỷ USD.

Rủi ro địa chính trị và làn sóng mở rộng của doanh nghiệp Mỹ

Dù triển vọng được đánh giá tích cực, các nhà phân tích lưu ý rằng phần lớn cơ sở hạ tầng đường ống ở miền bắc Iraq và Syria đã bị tàn phá nghiêm trọng trong các cuộc xung đột với tổ chức Nhà nước Hồi giáo (ISIS) trong thập kỷ qua. Tại những khu vực vẫn thường xuyên bất ổn vì các nhóm nổi dậy, khả năng bảo đảm an ninh cho hệ thống đường ống của hai chính phủ vẫn còn hạn chế.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Mỹ tìm cách làm suy giảm ảnh hưởng của Iran đối với hoạt động xuất khẩu năng lượng ở Trung Đông, Syria đang nỗ lực trở thành tuyến trung chuyển thay thế cho eo biển Hormuz. Đồng thời, các tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ cũng đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại khu vực:

Chevron: Ngoài dự án đường ống, Chevron đang đàm phán tiếp quản cổ phần tại mỏ dầu khổng lồ West Qurna 2 ở miền nam Iraq, có sản lượng khoảng 460.000 thùng/ngày. Mỏ này trước đây do tập đoàn dầu khí Nga Lukoil vận hành, nhưng hoạt động bị ảnh hưởng sau các lệnh trừng phạt của Mỹ năm 2025.

Bên cạnh đó, Chevron cũng đang hợp tác với anh em Al-Khayyat để thăm dò mỏ dầu ngoài khơi đầu tiên của Syria.

ConocoPhillips: Tháng 6 năm nay, ConocoPhillips đã ký thỏa thuận với Công ty Dầu khí Quốc gia Syria và Novaterra Energy, trở thành tập đoàn Mỹ đầu tiên ký hợp đồng với chính phủ mới của Syria để phát triển các mỏ khí đốt.

HKN Energy: HKN Energy, công ty do tỷ phú Texas Ross Perot Jr. sáng lập, đã tiếp quản mỏ dầu Rmeilan ở đông bắc Syria. Tháng 7 năm nay, công ty cũng đạt thỏa thuận với Nội các Iraq để cùng phát triển mỏ dầu Hamrin của nước này.