Fox News: Sự đan xen của nhiều phong trào xã hội tại Mỹ có thể ảnh hưởng đến cuộc đua AI với Trung Quốc

Thứ Hai, 25/05/2026

Hãng tin Fox News ngày 24/5 đưa tin, trong những năm gần đây, nhiều phong trào xã hội tại Mỹ tưởng chừng như hoàn toàn không liên quan đến nhau – từ biểu tình chống biến đổi khí hậu, tuần hành ủng hộ Palestine, cho đến phản đối xây dựng các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) – đang dần hình thành một xu hướng đan xen. Một số chuyên gia cảnh báo rằng, đằng sau xu hướng này không chỉ tồn tại một “luận điệu phản Mỹ” chung, mà còn có thể liên quan đến mạng lưới tài trợ có liên kết với Trung Quốc, và đang gây ảnh hưởng đến việc bố trí chiến lược của Mỹ trong cuộc cạnh tranh AI.

Cuộc biểu tình ủng hộ hòa bình ở Washington DC để hỗ trợ Gaza, ngày 21/10/2023. (Nguồn: MAX ZN/Shutterstock)

Vấn đề khí hậu và “tự do cho Palestine” dần gắn liền với nhau

Bản tin đề cập rằng, tại một cuộc tập hợp năm 2024 ở New York có tên là “Công lý khí hậu đồng nghĩa với tự do cho Palestine” (Climate Justice Means Free Palestine), các nhà hoạt động môi trường đã sát cánh biểu tình cùng những người phản đối ủng hộ Palestine. Nhà hoạt động môi trường người Thụy Điển Greta Thunberg cũng dần trở thành một trong những nhân vật đại diện trong các phong trào liên quan này.

Năm ngoái, cô Thunberg từng cố gắng lên một đội tàu tiếp tế cho Gaza để đến Israel và hô vang khẩu hiệu “Tự do cho Palestine” (Free Palestine). Hãng tin AP trước đó đưa tin, cô đã nhiều lần xuất hiện trong các hoạt động công khai ủng hộ Palestine trong những năm gần đây; khi tham gia một cuộc tập hợp liên quan tại Sicily, Ý, cô còn đeo chiếc khăn rằn biểu tượng cho lập trường của Palestine.

Zineb Riboua, nghiên cứu viên tại Viện Hudson (Hudson Institute) – một tổ chức tư vấn của Mỹ, nhận định với Fox News rằng, hiện nay nhiều phong trào phản kháng dù có đề tài khác nhau, nhưng cốt lõi đều mang sắc thái “phản phương Tây” và “phản Mỹ” rõ rệt.

Bà cho rằng, một bộ phận các phong trào cực đoan đã từng bước chuyển dịch từ các đề tài môi trường truyền thống sang các cuộc đấu tranh chính trị rộng hơn, và không ngừng tìm kiếm các “đối tượng cách mạng” mới.

Phong trào phản đối trung tâm dữ liệu AI xuất hiện “yếu tố Trung Quốc”

Fox News cho biết, các cuộc biểu tình quy mô lớn phản đối trung tâm dữ liệu AI tại nhiều nơi ở Mỹ gần đây cũng bắt đầu xuất hiện xu hướng tương tự.

Trong đó, một dự án trung tâm dữ liệu AI tại bang Utah được hỗ trợ bởi nhà đầu tư người Canada Kevin O’Leary gần đây đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các tổ chức môi trường và các nhóm địa phương. Những người biểu tình chủ yếu lo ngại dự án sẽ tiêu thụ lượng lớn tài nguyên nước, điện năng và làm gia tăng gánh nặng môi trường.

Ông O’Leary đã công khai đặt nghi vấn rằng, đằng sau một số nhóm phản đối có thể có liên hệ với “mạng lưới nguồn vốn liên quan đến Trung Quốc”. Tuy nhiên, Fox News cũng thừa nhận rằng hiện tại chưa thể chứng thực một cách độc lập các cáo buộc liên quan nói trên.

Bản tin cũng đề cập thêm, Neville Roy Singham, một tỷ phú công nghệ sinh ra ở Mỹ, hiện đang sinh sống tại Thượng Hải, trước đây từng cung cấp khoảng 285 triệu USD cho nhiều tổ chức cực đoan tại Mỹ. Một số nghị sĩ Quốc hội Mỹ và các cơ quan nghiên cứu từng cáo buộc các tổ chức này truyền bá luận điệu thân Trung Quốc và ủng hộ các hoạt động biểu tình phản Mỹ.

Singham từ lâu đã tài trợ cho các tổ chức quốc tế và nền tảng truyền thông cánh tả,với mạng lưới hoạt động trải rộng trên nhiều quốc gia ở Mỹ, Châu Âu, Nam Phi và Châu Á. Dù vậy, phía Singham phủ nhận việc mình làm việc cho chính phủ Trung Quốc.

“Liên minh Đỏ – Xanh – Xanh” làm dấy lên nỗi lo ngại chiến lược của Mỹ

Bà Brenda Shaffer, chuyên gia năng lượng tại Trường Sau đại học Hải quân Mỹ (Naval Postgraduate School), gọi hiện tượng này là “liên minh đỏ – xanh – xanh” (red-green-green alliance).

Bà giải thích rằng, màu “đỏ” đại diện cho phong trào chủ nghĩa cộng sản, màu “xanh lá cây” thứ nhất đại diện cho chủ nghĩa bảo vệ môi trường, và màu “xanh lá cây” thứ hai biểu trưng cho lực lượng chủ nghĩa Hồi giáo. Những nhóm vốn dĩ có lập trường không nhất quán này hiện đang hình thành một liên minh xung quanh lập trường chống phương Tây chung.

Bà Shaffer cảnh báo, khi các tổ chức môi trường liên tục cản trở việc khai thác năng lượng, xây dựng cơ sở hạ tầng AI và các dự án công nghiệp, nước Mỹ có thể sẽ dần tụt hậu so với Trung Quốc trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo.

Bà chỉ ra rằng, các trung tâm dữ liệu AI cần nguồn cung cấp điện cực kỳ ổn định và khổng lồ, nhưng chi phí năng lượng trong nước liên tục tăng cao ở trong nước, cùng với các cuộc biểu tình nhắm vào các dự án năng lượng, đang làm chậm tốc độ xây dựng tại Mỹ. Trong khi đó, Trung Quốc vẫn đang tiếp tục mở rộng điện than, ngành sản xuất và công suất năng lượng.

Tờ Financial Times của Anh trước đó cũng từng đưa tin, Trung Quốc hiện đang nắm giữ vị trí chủ đạo trong chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời toàn cầu, pin cũng như một phần chuỗi cung ứng ngành năng lượng mới, khiến các quốc gia phương Tây trong quá trình thúc đẩy chuyển đổi xanh lại nảy sinh sự phụ thuộc sâu sắc hơn vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc.

Bà Shaffer còn đề cập rằng, trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Liên Xô từng bị cáo buộc hỗ trợ phong trào chống năng lượng hạt nhân tại Châu Âu để Châu Âu tiếp tục phụ thuộc vào khí đốt của Liên Xô. Bà cho rằng, logic địa chính trị tương tự hiện đang tái diễn trong lĩnh vực năng lượng và AI.

Thời đại mạng xã hội làm gia tăng việc kích động cảm xúc

Tuy nhiên, bà Riboua cũng bày tỏ rằng, nhiều người dân thường tham gia biểu tình chưa chắc đã thực sự hiểu bối cảnh địa chính trị phức tạp, mà phần lớn chịu ảnh hưởng bởi sự lan truyền cảm xúc trên mạng xã hội.

Bà nhận định, các nền tảng video ngắn và cách truyền thông theo kiểu khẩu hiệu hóa trên mạng khiến nhiều người tham gia phong trào chỉ dựa vào “tiêu đề” và nhận thức mang tính cảm xúc, chứ chưa chắc đã tìm hiểu sâu sắc về ý thức hệ đằng sau đó.

Tờ Washington Post trước đó cũng phân tích và chỉ ra rằng, các nền tảng như TikTok, Instagram trong những năm gần đây đã trở thành kênh vận động chính trị quan trọng của thế hệ trẻ, thể hiện đặc biệt rõ nét trong các đề tài như xung đột Palestine – Israel, biến đổi khí hậu và biểu tình học đường.

Cuối cùng, Fox News dẫn lại quan điểm của bà Shaffer cho rằng, cạnh tranh trí tuệ nhân tạo rốt cuộc không chỉ là cạnh tranh công nghệ, mà là sự cạnh tranh về năng lượng và năng lực công nghiệp. Nếu Mỹ tiếp tục làm chậm tiến độ xây dựng cơ sở hạ tầng do các cuộc biểu tình nội bộ, nước này có thể đánh mất lợi thế trong cuộc đua AI toàn cầu trong tương lai.

“Bạn không thể xây dựng một hệ thống công nghiệp quân sự hoàn chỉnh chỉ bằng năng lượng mặt trời,” bà Shaffer nói.