Nghi vấn ảnh vệ tinh Airbus bị AI Trung Quốc ‘quân sự hóa’, hỗ trợ Iran tấn công Mỹ

Bảo Minh
•
Thứ Năm, 16/04/2026

Ông John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc của Hạ viện Hoa Kỳ, mới đây đã đưa ra cảnh báo mạnh mẽ: các bố trí nhạy cảm của quân đội Mỹ tại Trung Đông có thể đã bị lộ do rò rỉ hình ảnh vệ tinh thương mại, và điều này có thể trực tiếp dẫn tới cuộc tấn công của Iran vào cuối tháng Ba, gây thương vong và thiệt hại cho lực lượng Mỹ.

Trong thư gửi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth hôm thứ Ba (13/04), ông Moolenaar chỉ ra rằng công ty phân tích hình ảnh AI MizarVision, có trụ sở tại Hàng Châu (Trung Quốc), đã công bố hình ảnh độ phân giải cao kèm chú thích chi tiết về căn cứ không quân Prince Sultan ngay trước thềm cuộc tấn công của Iran ngày 27/3.

Cùng ngày 27/3, Iran tiến hành cuộc tấn công chính xác, khiến ít nhất 12 binh sĩ Mỹ bị thương (trong đó 2 người bị thương nặng), đồng thời phá hủy nhiều máy bay giá trị cao, bao gồm máy bay tiếp dầu KC-135 và máy bay cảnh báo sớm E-3G “Sentry” — loại khí tài hiếm trong biên chế hiện tại của Mỹ. Ông Moolenaar cảnh báo rằng trong chiến dịch quân sự “Cơn Thịnh nộ Sử thi” của Mỹ nhằm vào Iran, việc công bố gần như theo thời gian thực các hình ảnh bố trí quân sự có chú thích chi tiết đã vượt qua ranh giới sử dụng thương mại.

Những hình ảnh này xác định rõ chủng loại, số lượng và vị trí chính xác của máy bay, về bản chất đã trở thành “dữ liệu ngắm bắn” cho đối phương. Ông Moolenaar cho biết các công ty hàng đầu như Planet Labs đã tự nguyện hạn chế cung cấp hình ảnh khu vực này theo yêu cầu của Chính phủ Mỹ, nhưng Airbus — đơn vị có hợp đồng hiện hành với Bộ Quốc phòng Mỹ — lại không làm theo.

Nghi vấn hướng về Airbus: Trung Quốc “mượn dao giết người”?

Phân tích mô phỏng của ủy ban cùng các chuyên gia vệ tinh cho thấy Airbus là nguồn “hợp lý nhất” của các hình ảnh nói trên.

Các chuyên gia nhận định năng lực quang học và độ phân giải của vệ tinh Trung Quốc hiện chưa đạt tới mức chi tiết như các hình ảnh do MizarVision công bố.

Mô phỏng cho thấy trong khoảng thời gian thu thập hình ảnh, có 4 vệ tinh của Airbus ở vị trí quan sát tối ưu, đủ điều kiện chụp ảnh.

Người phát ngôn của Airbus kiên quyết phủ nhận các cáo buộc và nhấn mạnh việc tuân thủ quy định. Tuy nhiên, phân tích của Fox News cho rằng ảnh vệ tinh thương mại thường được phân phối qua mạng lưới cấp phép toàn cầu và có thể qua tay nhiều bên trung gian. Như lo ngại của ông Moolenaar, các hình ảnh này có thể thông qua chuỗi trung gian phức tạp để cuối cùng đến tay Bắc Kinh và các đồng minh như Iran.

Trong thư, ông Moolenaar cũng tiết lộ các mối liên hệ kinh doanh đáng lo ngại giữa Airbus và các thực thể Trung Quốc.

Airbus đã hợp tác với cơ quan Quan sát Không gian Bắc Kinh (Beijing Space View) — một liên doanh với Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc — trong hơn 20 năm để hỗ trợ các chương trình vệ tinh của Trung Quốc. Viện Nghiên cứu Đổi mới Thông tin Hàng không Vũ trụ trực thuộc cơ quan này (Chinese Aerospace Research Institute) đã bị Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt từ năm 2025 do liên quan đến chương trình khinh khí cầu tầm cao. Nghiên cứu cho thấy viện này thông qua công ty Vệ tinh Trường Quang (Chang Guang Satellite) thiết lập liên hệ với MizarVision. Công ty Vệ tinh Trường Quang từng bị Mỹ trừng phạt vì tài trợ cho Tập đoàn Wagner của Nga.

Có thể hiểu ngắn gọn cảnh báo của ông Moolenaarnhư sau: Ông cho rằng Airbus có thể là nguồn ảnh vệ tinh gốc, ảnh đi qua mạng phân phối thương mại toàn cầu rồi lọt vào hệ sinh thái công nghệ Trung Quốc. Một công ty AI của Trung Quốc (MizarVision) bị nghi dùng các ảnh này để phân tích và gắn nhãn mục tiêu quân sự, và phía Mỹ lo ngại dữ liệu kiểu này có thể đã gián tiếp rơi vào tay Iran và được sử dụng trong các cuộc tấn công.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trước đó cho biết, do một số đồng minh — bao gồm Pháp — đã cản trở việc Mỹ sử dụng căn cứ hoặc không phận trong thời gian xung đột, Washington có thể cần xem xét lại cách thức vận hành của NATO. Ông Moolenaar cũng từng cảnh báo trong thư vào tháng 12/2025 rằng sự hợp tác giữa Airbus và các công ty Trung Quốc liên quan đến phát triển quân sự có thể góp phần nâng cao năng lực hàng không vũ trụ của Bắc Kinh, đồng thời cho biết ủy ban muốn tiếp cận thông tin hoạt động của Airbus nhưng bị phía Chính phủ Pháp hạn chế.

Kết thúc bức thư, ông Moolenaar nhấn mạnh việc Trung Quốc sử dụng hình ảnh vệ tinh thương mại để thực hiện kiểu “mượn dao giết người” trong xác định mục tiêu là một mối đe dọa an ninh quốc gia cấp bách. Ông kêu gọi Bộ Quốc phòng Mỹ gây sức ép buộc Airbus ngay lập tức áp dụng các biện pháp hạn chế tự nguyện nhằm cắt đứt chuỗi thông tin có thể gây nguy hiểm đến tính mạng binh sĩ Mỹ.