Ông Putin lần đầu thăm đảo tranh chấp Nga-Nhật, Tokyo phản đối mạnh mẽ

Bảo Minh
•
Thứ Sáu, 14/08/2026

Hôm 13/8, Tổng thống Nga Vladimir Putin lần đầu tiên đến thăm đảo Iturup (Nhật Bản gọi là đảo Etorofu), một trong các đảo thuộc quần đảo Nam Kuril (Nhật Bản gọi là 4 đảo phương Bắc) đang có tranh chấp chủ quyền. Động thái này khiến Chính phủ Nhật Bản phản đối mạnh mẽ. Bộ Ngoại giao Nhật Bản triệu Đại sứ Nga tại Nhật Bản, trong khi Thủ tướng Takaichi Sanae cũng lên tiếng chỉ trích. Chuyến thăm của ông Putin diễn ra ngay sau khi Triều Tiên lần thứ hai trong vòng 6 ngày phóng tên lửa đạn đạo về phía Biển Nhật Bản, thu hút sự quan tâm về an ninh khu vực.

Đảo Iturup (Nhật Bản gọi là đảo Etorofu), một trong các đảo thuộc quần đảo Nam Kuril (Nhật Bản gọi là 4 đảo phương Bắc) đang có tranh chấp chủ quyền với Nga. (Ảnh: Shutterstock)

Theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS, sau khi thị sát cuộc tập trận hải quân tại vùng Viễn Đông Nga, ông Putin đã đến một nhà máy chế biến cá trên đảo Iturup, nếm thử trứng cá muối địa phương và gặp một số cư dân trên đảo.

Hình ảnh truyền hình cho thấy ông Putin, mặc bộ vest tối màu, đứng trong một căn phòng và quan sát những con cá ngừ và cá bơn lớn đặt trên bàn, trong khi hai quan chức giải thích cho ông về tình hình ngành thủy sản địa phương.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi đăng tuyên bố trên nền tảng X, tái khẳng định yêu sách chủ quyền của Nhật Bản đối với quần đảo Kuril.

Ông viết: “Bốn đảo phương Bắc, bao gồm đảo Etorofu, là lãnh thổ vốn có của Nhật Bản xét cả về lịch sử lẫn luật pháp quốc tế. Chính phủ Nhật Bản phản đối mạnh mẽ chuyến thăm lần này của (ông Putin)”.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae cũng phát biểu tại Văn phòng Thủ tướng: “Việc Tổng thống đương nhiệm của Nga lần này đến thăm đảo Etorofu đi ngược lại lập trường của Nhật Bản về vấn đề Lãnh thổ phương Bắc, làm tổn thương tình cảm của người dân Nhật Bản và tuyệt đối không thể chấp nhận”. Bà Takaichi nói thêm rằng bà hy vọng phía Nga sẽ coi trọng đầy đủ vấn đề này.

Đáng chú ý, chỉ một ngày trước chuyến thăm của ông Putin tới quần đảo Nam Kuril, tức ngày 12/8, Triều Tiên đã phóng một tên lửa đạn đạo từ khu vực Wonsan về vùng biển phía đông, theo hướng Biển Nhật Bản, với tầm bay khoảng 700 km.

Theo Kyodo News của Nhật Bản, tên lửa này bay khoảng 10 phút trước khi rơi xuống vùng biển bên ngoài vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản. Đây cũng là lần thứ hai trong vòng 6 ngày Triều Tiên phóng tên lửa về phía Biển Nhật Bản.

Tranh chấp lãnh thổ

Sau khi Thế chiến II kết thúc, Moscow và Tokyo chưa bao giờ ký một hiệp ước hòa bình chính thức. Trở ngại chủ yếu nằm ở tranh chấp lãnh thổ chưa được giải quyết đối với các đảo nằm gần Hokkaido của Nhật Bản — quần đảo Nam Kuril, hay 4 đảo phương Bắc theo cách gọi của Nhật Bản.

Đầu tháng 8/1945, trong Chiến dịch Bão tháng Tám, quân đội Liên Xô đánh bại đạo quân Quan Đông của Nhật Bản và chiếm quần đảo Nam Kuril (4 đảo phương Bắc). Sau đó, Liên Xô trục xuất khoảng 17.000 cư dân Nhật Bản trên các đảo này. Hiện nay, khoảng 20.000 công dân Nga đang sinh sống trên các đảo.

Phía Nga cho rằng theo Hiệp ước San Francisco, Nhật Bản đã từ bỏ chủ quyền đối với toàn bộ quần đảo Kuril, bao gồm cả Nam Kuril. Trong khi đó, phía Nhật Bản cho rằng quần đảo Kuril được xác định trong hiệp ước này không bao gồm Nam Kuril, đồng thời khẳng định Nam Kuril vẫn là lãnh thổ Nhật Bản và yêu cầu Nga trao trả.

Trong nhiều năm, Nga và Nhật Bản đạt rất ít tiến triển trong việc giải quyết tranh chấp lãnh thổ này. Sau khi Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào năm 2022, Nhật Bản áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Nga, khiến quan hệ giữa hai nước tiếp tục xấu đi.

Medvedev cảnh báo Nhật Bản sẽ đối mặt với “hậu quả khủng khiếp” vì yêu sách đối với quần đảo Kuril

Sau khi Tokyo phản đối chuyến thăm quần đảo này lần đầu tiên của Tổng thống Nga Vladimir Putin, cựu Tổng thống Nga Dmitry Medvedev tuyên bố quần đảo Kuril sẽ mãi mãi là lãnh thổ của Nga, trong khi Nhật Bản đang tự chuốc lấy rắc rối khi tiếp tục duy trì yêu sách đối với quần đảo này,

Trong một bài đăng trên X, ông Medvedev viết: “Takaichi có thể nói huyên thuyên bao nhiêu tùy thích về việc quần đảo Kuril là ‘lãnh thổ Nhật Bản về mặt lịch sử’, nhưng những lời lẽ đó sẽ không thay đổi được điều gì. Chúng đã, đang và sẽ mãi là lãnh thổ Nga”.

“Bất kỳ ai không hiểu điều này sẽ phải đối mặt với những hậu quả khủng khiếp do sự ảo tưởng của chính họ gây ra,” quan chức hiện giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga cảnh báo, nhưng không nói rõ thêm.