Ông Trump triệu tập họp nội các, đàm phán ngừng bắn Mỹ – Iran bước vào giai đoạn nhạy cảm

Lộ Khắc
•
Thứ Năm, 28/05/2026

Theo hãng tin AP hôm 27/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã triệu tập cuộc họp nội các vào thứ Tư. Trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran về việc chấm dứt chiến tranh vẫn còn nhiều bất định, Nhà Trắng đang cố thúc đẩy một thỏa thuận theo từng giai đoạn nhằm làm dịu cuộc xung đột Trung Đông kéo dài nhiều tháng qua.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Nguồn: Fanpage Nhà Trắng)

Trước đó, ông Trump từng tuyên bố phía Mỹ và Iran “về cơ bản đã đạt được thỏa thuận”, nhưng nội dung đàm phán hiện vẫn liên tục thay đổi. Khi các vấn đề cốt lõi như việc khôi phục lưu thông tại eo biển Hormuz, vấn đề hạt nhân Iran và tình hình Lebanon vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn, nỗ lực ngoại giao này đang bước vào thời điểm then chốt.

Tờ New York Post cho biết đối với ông Trump, nếu có thể thúc đẩy hạ nhiệt tình hình trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, điều này không chỉ giúp giảm áp lực trong nội bộ Đảng Cộng hòa mà còn góp phần xoa dịu lo ngại kinh tế trong nước do giá dầu tăng cao. Đồng thời, trong nội bộ Đảng Cộng hòa cũng đang gia tăng tranh cãi về việc liệu thỏa thuận này có “nhượng bộ quá nhiều” hay không.

Khung thỏa thuận hạt nhân dần hình thành, nội bộ Đảng Cộng hòa xuất hiện chia rẽ

Theo AP dẫn lời nhiều quan chức Mỹ và Trung Đông, dự thảo thỏa thuận hiện đang được thảo luận bao gồm việc Iran đồng ý từ bỏ một phần kho uranium làm giàu cấp độ cao để đổi lấy việc nới lỏng một phần các lệnh trừng phạt.

Dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho thấy Iran hiện sở hữu khoảng 440,9 kg uranium làm giàu ở mức tinh khiết 60%, rất gần ngưỡng 90% cấp độ vũ khí.

Tuy nhiên, phía Iran hiện vẫn chưa công khai xác nhận liệu họ có sẵn sàng chuyển giao toàn bộ số vật liệu này hay không.

Theo Washington Post, phía Mỹ hiện nghiêng về phương án “xử lý theo từng giai đoạn”. Một phần uranium làm giàu có thể sẽ được pha loãng, phần khác có thể được chuyển sang nước thứ ba để lưu giữ, còn các chi tiết thực thi cụ thể sẽ tiếp tục được đàm phán trong 60 ngày tới.

Trong bài đăng trên Truth Social tuần này, ông Trump cũng ám chỉ lập trường của mình đã có phần điều chỉnh. Ông cho biết số vật liệu uranium liên quan có thể do Mỹ xử lý, hoặc “bị tiêu hủy tại chỗ” dưới sự giám sát quốc tế, hoặc được chuyển tới địa điểm khác.

Tuyên bố này được cho là mềm mỏng hơn so với lập trường trước đây của ông, vốn kiên quyết yêu cầu Mỹ trực tiếp tiếp quản vật liệu hạt nhân của Iran.

Tuy nhiên, nhiều nhân vật “diều hâu” trong Đảng Cộng hòa, bao gồm Thượng nghị sĩ bang Mississippi Roger Wicker, Thượng nghị sĩ bang Nam Carolina Lindsey Graham và Thượng nghị sĩ bang Texas Ted Cruz, đã bày tỏ lo ngại về nội dung thỏa thuận.

Họ cho rằng khuôn khổ hiện tại có nhiều điểm tương đồng với thỏa thuận hạt nhân Iran thời chính quyền Obama — vốn sau đó bị ông Trump hủy bỏ — và lo ngại Iran cuối cùng sẽ khôi phục ảnh hưởng khu vực sau khi được dỡ bỏ trừng phạt.

Sau đợt không kích của Mỹ, lòng tin ngừng bắn tiếp tục bị tổn hại

Trong lúc đàm phán diễn ra, các va chạm quân sự giữa Mỹ và Iran vẫn chưa chấm dứt.

Bộ Quốc phòng Mỹ hôm thứ Hai xác nhận quân đội Mỹ đã tiến hành “các đòn tấn công mang tính phòng vệ” nhằm vào các cơ sở phóng tên lửa ở miền nam Iran và các tàu bị nghi rải thủy lôi. Phía Mỹ cho biết chiến dịch được thực hiện “một cách kiềm chế” nhằm bảo vệ an toàn cho lực lượng Mỹ đồn trú tại Trung Đông.

Tuy nhiên, Iran sau đó chỉ trích Mỹ thiếu thiện chí và cáo buộc Washington vi phạm các thỏa thuận ngừng bắn.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Ba cho biết các cuộc đàm phán liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz và kéo dài thời hạn ngừng bắn vẫn cần thêm vài ngày nữa.

Ông nhấn mạnh ông Trump “hoặc đạt được một thỏa thuận tốt, hoặc sẽ không ký bất kỳ thỏa thuận nào”.

Trong khi đó, bản thân ông Trump tiếp tục bày tỏ sự bất mãn trên mạng xã hội. Ông phàn nàn rằng ngay cả khi Iran cuối cùng đưa ra những nhượng bộ lớn, truyền thông Mỹ vẫn sẽ mô tả kết quả đó là “chiến thắng của Iran”.

Financial Times nhận định rằng Nhà Trắng hiện vừa muốn tránh leo thang tình hình, vừa không muốn bị bên ngoài cho rằng Mỹ đã nhượng bộ quá nhiều trong đàm phán, vì vậy các tuyên bố đối ngoại đang xuất hiện sự dao động rõ rệt.

Vấn đề Lebanon trở thành trở ngại khác, quân đội Israel mở rộng chiến dịch

Ngoài vấn đề hạt nhân, tình hình Lebanon cũng trở thành nội dung nhạy cảm trong thỏa thuận.

Iran kiên quyết yêu cầu bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn Mỹ – Iran nào cũng phải bao gồm xung đột giữa Israel và Hezbollah.

Tuy nhiên, bản ghi nhớ hiện đang được soạn thảo chỉ nhấn mạnh rằng Mỹ và các đồng minh sẽ ngừng bắn với Iran cùng các lực lượng ủy nhiệm của Tehran, đồng thời vẫn giữ quyền cho Israel “đối phó với các mối đe dọa tức thời”.

Ngay trong lúc đàm phán tiếp diễn, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm thứ Ba tuyên bố quân đội Israel đang “mở rộng sâu hơn” các chiến dịch quân sự tại Lebanon.

Ông Jonathan Conricus — cựu phát ngôn viên Lực lượng Phòng vệ Israel — cảnh báo rằng một khi các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ, Iran rất có thể sẽ nhanh chóng sử dụng nguồn tiền mới để khôi phục sức mạnh quân sự và tiếp tục hỗ trợ Hezbollah cùng Hamas.

Ông nói: “Cuộc chiến vẫn chưa kết thúc, bởi vì chính chế độ Iran cũng chưa kết thúc”.

The Times of Israel cho biết Chính phủ Israel hiện duy trì thái độ thận trọng trước nỗ lực thúc đẩy đàm phán ngừng bắn của Washington, lo ngại thỏa thuận có thể tạo cơ hội để Iran hồi phục.

Ông Trump muốn mở rộng “Hiệp định Abraham”, đồng minh Trung Đông phản ứng lạnh nhạt

Ngoài ra, Trump còn hy vọng thông qua vòng đàm phán này để tiếp tục mở rộng “Hiệp định Abraham” (Abraham Accords) mà ông từng thúc đẩy trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên.

Theo AP, gần đây ông Trump đã đề xuất với lãnh đạo Ả Rập Xê Út, Qatar, Pakistan và các nước khác rằng ông muốn nhiều quốc gia Trung Đông hơn nữa bình thường hóa quan hệ với Israel.

Tuy nhiên, ý tưởng này hiện chưa nhận được phản hồi tích cực rõ ràng tại khu vực Trung Đông.

Tờ The Guardian cho biết Ả Rập Xê Út vẫn kiên trì lập trường rằng trước khi có một lộ trình rõ ràng cho việc thành lập nhà nước Palestine, nước này sẽ không chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao toàn diện với Israel — điều kiện mà Israel từ lâu phản đối.

Bà Barbara Leaf — cựu Đại sứ Mỹ tại UAE, từng giữ chức quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao dưới thời chính quyền Biden — tiết lộ rằng nhiều quan chức các quốc gia vùng Vịnh phản ứng “khá im lặng” trước đề xuất của ông Trump.

Bà cho biết các đồng minh Trung Đông nhìn chung đều lo ngại rằng ngay cả khi thỏa thuận được ký kết, Iran vẫn có thể tận dụng các lợi ích kinh tế trong tương lai để khôi phục năng lực quân sự. Tuy nhiên, đồng thời họ cũng cho rằng hiện nay “gần như không còn lựa chọn rút lui thực tế nào khác”.