Reuters: Dự thảo tuyên bố thượng đỉnh EU-Canada bỏ cụm “thành viên liên kết”

Hân Nhi
•
Thứ Năm, 29/10/2026

Dự thảo tuyên bố thượng đỉnh mà Reuters xem được nêu cam kết “gắn kết ngày càng chặt chẽ” giữa Canada và Liên minh châu Âu (EU), nhưng bỏ ý tưởng đưa Canada thành “thành viên liên kết” của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: Shutterstock)

Văn bản được soạn trước thượng đỉnh EU-Canada do Thủ tướng Canada Mark Carney chủ trì tại Montreal, khai mạc hôm thứ Năm (29/10) và kéo dài đến thứ Sáu (30/10). Các quan chức dự kiến công bố tuyên bố vào ngày cuối thượng đỉnh, theo Reuters.

Dự thảo nêu rõ hai bên sẽ còn tiếp tục định hình quan hệ Canada-EU cho đến một thượng đỉnh khác vào năm sau. Bản dự thảo trước đó nhắc đến Canada ít nhất hai lần với tư cách thành viên liên kết, trong đó có câu thừa nhận cần thêm một năm để định nghĩa khái niệm này.

Đây vẫn là dự thảo, chưa phải tuyên bố chính thức.

Đức phản đối một khái niệm không có trong hiệp ước

Đài Euronews cho biết bản sửa bỏ cụm từ này được gửi đến các nước thành viên hôm thứ Tư (28/10), theo yêu cầu của Đức. Một ngày trước đó, bản cũ được đưa ra theo thủ tục im lặng, tức văn bản coi như được thông qua nếu không nước nào phản đối. Tuy nhiên, Đức, Pháp, Ý và Hy Lạp đều có ý kiến về bản này.

Văn phòng Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đã đàm phán ráo riết nhiều giờ với một số nước, nhất là Đức. Bản mới tiếp tục được đưa ra theo thủ tục im lặng.

Berlin là bên lên tiếng phản đối mạnh nhất. Đức muốn trước hết làm rõ hợp tác chặt chẽ hơn với Ottawa có nghĩa gì trên thực tế, thay vì gói mọi thứ vào một khái niệm vừa không có trong các hiệp ước của EU, vừa có thể kéo theo hệ quả pháp lý lớn. Trước đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz từng đề xuất một quy chế tương tự cho Ukraine, như cách bảo đảm an ninh cho Kiev trước khi nước này chính thức gia nhập khối.

Một số nước EU, trong đó có Đức, cho rằng danh xưng này chỉ dành cho các nước châu Âu có thể trở thành thành viên đầy đủ trong tương lai như Ukraine, The Epoch Times đưa tin. Reuters lưu ý hiện EU chưa có tiền lệ hay định nghĩa pháp lý nào cho tư cách thành viên liên kết.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula Von der Leyen nêu ý tưởng này hôm 16/9, trong bài phát biểu trước Nghị viện châu Âu với sự có mặt của ông Carney.

Ông Carney: Tên gọi không quan trọng

Hôm thứ Ba (27/10), ông Carney nói với các phóng viên rằng thượng đỉnh tuần này mở đầu cho các vòng đàm phán chính thức kéo dài thêm một năm nữa.

“Tin tốt là tên gọi hay thuật ngữ cụ thể không quan trọng. Điều quan trọng là sự khác biệt mà nó mang lại cho cuộc sống của người Canada”, ông nói.

Thủ tướng Canada chuộng cụm từ “liên minh vì tương lai”. Ông muốn tập trung vào nội dung thỏa thuận, còn tên gọi là việc để EU quyết.

Trong buổi họp báo hôm thứ Tư, các quan chức Canada cho biết Ottawa chỉ phải đóng góp tài chính khi chọn tham gia những chương trình cụ thể của EU. Hiện vẫn chưa rõ Canada sẽ chọn những chương trình nào. Ông Carney từng bày tỏ muốn Canada tham gia Erasmus+, chương trình trao đổi sinh viên của EU. Ông cũng cho biết mọi thỏa thuận chính thức với EU sẽ được đưa ra Quốc hội tranh luận và bỏ phiếu.

Dự thảo có gì

Theo dự thảo, hai bên có sáng kiến chung nhằm tăng kết nối giữa châu Âu, Canada và châu Á thông qua “hạ tầng cáp ngầm mới”. Văn bản cũng đề xuất hai bên cùng nghiên cứu khả thi việc Canada xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) sang châu Âu. Người trẻ Canada và châu Âu sẽ được tạo điều kiện sang làm việc ở bờ bên kia Đại Tây Dương.

Lãnh đạo châu Âu và Canada tái khẳng định cam kết với trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Họ cũng “lấy làm tiếc sâu sắc” về các lệnh trừng phạt Mỹ áp đặt lên Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đặt trụ sở tại Hà Lan.

Luật sư thương mại: Tuyên bố “rất khiêu khích” với Mỹ

Ông Carney chủ trương thắt chặt quan hệ với EU nhằm mở rộng thương mại với các đối tác ngoài Mỹ, theo The Epoch Times. Hôm 16/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi đề xuất của EU là “nực cười” và nói nếu coi đó là “hành động thù địch”, Mỹ có thể ngừng giao thương với châu Âu “về nhiều thứ”.

Ông Barry Appleton, luật sư thương mại quốc tế và nghiên cứu viên tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Balsillie ở Waterloo, Ontario, cho rằng việc Canada và EU cam kết phối hợp chặt chẽ về các biện pháp an ninh kinh tế có thể khiến Mỹ tức giận. Ông lưu ý tuyên bố còn cam kết đưa quy định về AI và kỹ thuật số của Canada vận hành song song với quy định của châu Âu, trong khi Washington coi kiểu quy định số của EU là rào cản thương mại.

“Đây là một tuyên bố rất khiêu khích của EU và Canada”, ông Appleton nói.

Khi được đề nghị bình luận, Nhà Trắng cho biết các quan chức thương mại Mỹ và Canada đang trao đổi với nhau. Văn phòng ông Carney từ chối bình luận.

Ông Julian Karaguesian, cựu cố vấn Bộ Tài chính Canada, nhận xét thượng đỉnh “có phần giống một màn trình diễn”. Theo ông, nỗ lực xích lại gần EU của Canada “rất mơ hồ”. Gần 70% hàng xuất khẩu của Canada đi sang Mỹ, còn EU chỉ chiếm khoảng 9% tổng kim ngạch thương mại của nước này.

Phía EU thì gọi thượng đỉnh là một “cột mốc lịch sử”. Tại buổi họp báo hôm thứ Ba, các quan chức EU khẳng định mọi nước thành viên đều ủng hộ quan hệ gần gũi nhất có thể với Canada.

Xem thêm: