Ông Trump: Tranh chấp thuế quan Mỹ-Canada có thể sớm được giải quyết

Vương Quân Nghi
•
Thứ Hai, 26/10/2026

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm Chủ nhật (25/10) cho biết tranh chấp thuế quan Mỹ-Canada có thể sớm được giải quyết, nhưng không nói rõ bằng cách nào.

Tổng thống Trump (trái) và Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: Shutterstock)

Tranh chấp liên quan đến nhiều ngành quan trọng của hai nước, trong đó có ô tô, và khiến tương lai quan hệ thương mại Bắc Mỹ cũng như Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) thêm khó lường.

Phát biểu tại một buổi vận động tranh cử cho cuộc bầu cử giữa kỳ của Đảng Cộng hòa tại thành phố Port Huron, bang Michigan, ông Trump cho rằng việc áp thuế lên hàng hóa Canada là cần thiết. Ông cáo buộc Canada lợi dụng Mỹ trong thương mại song phương.

Theo ông Trump, các vấn đề này “sẽ sớm được giải quyết” và Canada sẵn sàng đưa ra nhiều nhượng bộ. Ông không nói rõ hai bên đã đạt được thỏa thuận cụ thể hay chưa.

Cùng ngày, cố vấn kinh tế Nhà Trắng Kevin Hassett cho biết Mỹ và Canada đã gần đạt thỏa thuận thương mại. Ông nói thêm rằng tuần trước, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đã bàn vấn đề này với các quan chức Canada.

Dù vậy, hai bên chưa công bố văn bản thỏa thuận chính thức hay lịch trình cụ thể.

Đến nay, Thủ tướng Canada Mark Carney chưa công khai phản hồi phát biểu mới nhất của ông Trump. Hôm thứ Sáu (23/10), trả lời báo chí tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, ông Carney cho biết Canada luôn sẵn sàng nối lại đàm phán thương mại với Mỹ, miễn là phía Mỹ thương lượng thiện chí.

Nguồn gốc tranh chấp thuế quan Mỹ-Canada

Năm 2025, chính quyền ông Trump bắt đầu áp thuế lên hàng hóa Canada. Washington đưa ra các lý do: biên giới kiểm soát lỏng lẻo, fentanyl tràn vào Mỹ và điều mà phía Mỹ gọi là thương mại không công bằng.

Canada bác bỏ các cáo buộc này và áp thuế trả đũa lên một số mặt hàng của Mỹ, khiến căng thẳng thương mại giữa hai nước leo thang.

Sau đó, Mỹ viện dẫn nhiều điều luật khác nhau để áp thuế lên hàng Canada, từ ô tô, thép, nhôm đến các sản phẩm công nghiệp khác. Hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ của USMCA có thể được miễn thuế, nhưng ưu đãi này không áp dụng cho mọi khoản thuế bổ sung, nên một phần hàng Canada vẫn phải chịu thuế của Mỹ.

Hồi tháng 8, ông Trump áp thuế 50% lên một số hàng hóa Canada xuất sang Mỹ, tổng trị giá khoảng 27,6 tỷ đô la Canada. Ottawa sau đó đáp trả, khiến tranh chấp thêm gay gắt.

Ngành ô tô là tâm điểm

Ngành ô tô của Mỹ và Canada gắn kết chặt chẽ: xe và linh kiện thường qua lại biên giới nhiều lần trước khi vào khâu lắp ráp cuối cùng. Do đó, dù một số sản phẩm đáp ứng quy tắc xuất xứ của hiệp định thương mại, thuế bổ sung vẫn có thể ảnh hưởng đến chi phí sản xuất và cách doanh nghiệp bố trí chuỗi cung ứng.

Michigan là trung tâm công nghiệp ô tô quan trọng của Mỹ, gắn bó mật thiết với ngành sản xuất ô tô tại tỉnh Ontario của Canada. Doanh nghiệp và giới chính trị địa phương vì thế quan tâm đến cuộc tranh chấp này.

Ông Mike Rogers, ứng viên Thượng viện của Đảng Cộng hòa, hôm Chủ nhật nói với một chương trình của đài NBC rằng chính sách thuế quan của ông Trump đã giúp Michigan có cơ hội thu hút một phần đầu tư vào sản xuất. Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ lo ngại về các mức thuế Mỹ áp lên Canada trong lĩnh vực ô tô.

Một báo cáo do Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ công bố hồi tháng 9 chỉ ra rằng va chạm thương mại Mỹ-Canada không chỉ dừng ở thuế quan song phương mà còn có thể tác động đến các bước rà soát và đàm phán USMCA tiếp theo. Thuế của Mỹ cùng các biện pháp đáp trả của Canada đang khiến chuỗi cung ứng xuyên biên giới Bắc Mỹ thêm bấp bênh.

Vì sao USMCA quan trọng

USMCA có hiệu lực từ ngày 1/7/2020, thay cho Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) áp dụng từ năm 1994, và đặt ra khung quy tắc cho thương mại giữa Mỹ, Canada và Mexico. Hiệp định bao gồm các nội dung về thuế quan, quy tắc xuất xứ ô tô, lao động và tiếp cận thị trường. Một nội dung quan trọng trong đó là chuỗi cung ứng xuyên biên giới Bắc Mỹ mà ngành ô tô phụ thuộc rất nhiều.

Hiệp định quy định ba nước phải tiến hành rà soát chung lần đầu vào năm 2026, để đánh giá việc thực thi và quyết định có gia hạn thêm 16 năm hay không. Tại phiên rà soát chung hôm 1/7 năm nay, Canada và Mexico tái khẳng định ủng hộ việc gia hạn, còn Mỹ không đồng ý gia hạn hiệp định ở dạng hiện nay.

Hiện hiệp định vẫn còn hiệu lực. Nếu ba nước không thống nhất được việc gia hạn, hiệp định sẽ được rà soát chung hằng năm, và sẽ hết hạn vào ngày 1/7/2036 nếu vẫn không được gia hạn. Ngoài ra, bất kỳ bên nào cũng có thể gửi văn bản thông báo rút khỏi hiệp định, và việc rút có hiệu lực sau 6 tháng.

Chính quyền ông Trump đang đàm phán thương mại riêng với Canada và Mexico, coi đợt rà soát chung USMCA là dịp định hình lại cục diện thương mại Bắc Mỹ. Mục tiêu là đưa sản xuất trở về Mỹ và giảm thâm hụt thương mại.