Tây Ban Nha tăng chi tiêu quốc phòng, ông Trump dịu giọng vụ cắt đứt thương mại

Lý Ngôn
•
Thứ Sáu, 10/07/2026

Hôm thứ Năm (9/7), Chính phủ Tây Ban Nha cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã dịu giọng hơn trong những phát biểu nhằm vào nước này. Chỉ vài giờ trước đó, ông từng cảnh báo sẽ chấm dứt mọi hoạt động thương mại với đồng minh NATO này. Tuy nhiên, sau khi biết Tây Ban Nha đã tăng mạnh chi tiêu quốc phòng cho NATO trong những năm gần đây, lập trường của ông đã phần nào thay đổi.

Tổng thống Trump tham dự Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ hôm 8/7/2026. (Ảnh chụp màn hình video Nhà Trắng)

Tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO ở Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) hôm thứ Tư, do bất đồng về chi tiêu quốc phòng và cuộc xung đột với Iran, ông Trump gọi Tây Ban Nha là “một đối tác tồi”, “một trường hợp vô phương cứu chữa”, đồng thời cảnh báo Mỹ không muốn tiếp tục bất kỳ hoạt động thương mại nào với nước này và ra lệnh chấm dứt ngay mọi giao thương với Tây Ban Nha.

Tuy nhiên, trên đường trở về Mỹ sau hội nghị, ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One: “Trước đây tôi đúng là có ý kiến, và bây giờ vẫn còn. Nhưng hôm nay Tây Ban Nha đã hợp tác rất tốt. Hôm nay họ rất hào phóng”.

Khi được hỏi cụ thể Tây Ban Nha đã làm gì, ông Trump trả lời: “Họ đã đồng ý đáp ứng yêu cầu đóng góp một khoản tiền rất lớn. Nếu họ không làm như vậy thì chúng tôi thậm chí sẽ không nói chuyện với họ”.

Sau đó, người phát ngôn của Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez xác nhận với Reuters rằng phát biểu của ông Trump đề cập đến việc Tây Ban Nha đã hoàn thành mục tiêu chi tiêu quốc phòng bằng 2% GDP mà NATO đặt ra trước đó.

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Sánchez nhấn mạnh Tây Ban Nha sẽ đạt mục tiêu này trong năm nay. Chi tiêu quốc phòng danh nghĩa của nước này đã tăng từ mức 0,98% GDP năm 2017 lên gần 33 tỷ euro (khoảng 37,7 tỷ USD), tức tăng hơn gấp đôi. Ông cũng tìm cách giảm nhẹ những bất đồng giữa hai bên, cho biết đã có cuộc trao đổi “rất chân thành” với ông Trump trong thời gian diễn ra hội nghị và khẳng định quan hệ song phương vẫn “rất tích cực”.

“Quan hệ giữa Mỹ và Tây Ban Nha rất tích cực trên các phương diện xã hội, văn hóa, kinh tế và chính trị,” ông Sánchez nói tại cuộc họp báo sau hội nghị. Ông tiết lộ hai nhà lãnh đạo còn có cuộc “trò chuyện không chính thức” về bóng đá tại Ankara và “hoàn toàn không có bất kỳ bầu không khí căng thẳng nào”.

“Ngược lại, các cuộc trao đổi đều rất ôn hòa và thân thiện,” ông Sánchez nói.

Vẫn bất đồng về mục tiêu chi tiêu quốc phòng 5%, đe dọa cấm vận chưa biến mất

Tuy nhiên, những bất đồng cốt lõi giữa hai nước vẫn chưa được giải quyết. Việc ông Trump chỉ trích Tây Ban Nha tại hội nghị NATO lần này chủ yếu xuất phát từ sự bất mãn trước việc chính phủ cánh tả của nước này từ chối cho quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ Tây Ban Nha để tham gia chiến dịch quân sự chống Iran, đồng thời tiếp tục phản đối mục tiêu mới do Mỹ đề xuất tại hội nghị năm ngoái, yêu cầu các nước thành viên nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035.

Chính phủ cánh tả Tây Ban Nha cho rằng nước này muốn ứng phó với các mối đe dọa thực tế, chứ không phải tăng chi tiêu chỉ để đạt một chỉ tiêu, vì điều đó sẽ buộc phải cắt giảm các chương trình phúc lợi xã hội.

Hiện vẫn chưa rõ việc ông Trump hạ giọng sẽ ảnh hưởng như thế nào đến lời đe dọa cắt đứt thương mại mà ông từng đưa ra. Khi được hỏi bước đi tiếp theo sau chỉ đạo của Tổng thống về việc ngừng giao thương với Tây Ban Nha, một quan chức Mỹ tại Washington nói với Reuters rằng các cơ quan liên bang vẫn sẽ trình lên ông Trump một danh sách các mặt hàng của Tây Ban Nha có thể bị áp đặt lệnh cấm nhập khẩu.

Các luật sư chuyên về thương mại cho biết ông Trump có thể viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp đặt lệnh cấm vận toàn bộ hoặc một phần đối với hàng hóa nhập khẩu từ Tây Ban Nha. Trong nhiệm kỳ đầu, chính quyền Trump từng áp thuế chống bán phá giá 30% đối với ô liu đen của Tây Ban Nha vào năm 2018. Tuy nhiên, do Tây Ban Nha là thành viên Liên minh châu Âu (EU), bất kỳ biện pháp hạn chế thương mại đơn phương nào cũng sẽ phải đối mặt với những thách thức pháp lý và tác động kinh tế phức tạp.

Theo lịch trình của Chính phủ Tây Ban Nha, Bộ trưởng Quốc phòng Margarita Robles dự kiến sẽ có cuộc làm việc với Đại sứ Mỹ tại Tây Ban Nha Benjamin Leon vào cuối ngày thứ Năm. Giới quan sát cho rằng hai bên sẽ tiếp tục trao đổi về các vấn đề thương mại và hợp tác quốc phòng.