10 nhóm người có thể bị tước quyền công dân Hoa Kỳ

Lý Ngọc
•
Thứ Sáu, 10/04/2026

Việc nhập cư vào Hoa Kỳ và nhập tịch từng được coi là một sự đảm bảo vĩnh viễn. Sau khi tuyên thệ trở thành công dân, quyền công dân bảo vệ người sở hữu khỏi bị trục xuất. Tuy nhiên, chính quyền Trump đã nhiều lần đề cập đến việc “thu hồi quyền công dân đã nhập tịch” và chỉ đạo tăng cường thực thi. Vậy, liệu một người đã tuyên thệ trở thành công dân Hoa Kỳ có thể bị “tước bỏ quyền công dân một cách hồi tố” hay không? Trong những trường hợp nào chính phủ có quyền thu hồi quyền công dân của một người?

Ngay cả những người đã nhập tịch và trở thành công dân Hoa Kỳ cũng có thể bị thu hồi tư cách công dân và bị trục xuất. (Shutterstock)

Vào tháng 6 năm 2025, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) đã ban hành một bản ghi nhớ thực thi nêu rõ năm ưu tiên thực thi, trong đó có một ưu tiên là “ở mức độ tối đa có thể và với mức độ ưu tiên cao nhất, thu hồi quyền công dân nhập tịch”. Tài liệu này nêu rõ rằng việc thu hồi quyền công dân không phải là một hành động mang tính biểu tượng, mà nhằm mục đích duy trì an ninh quốc gia, tính toàn vẹn của hệ thống nhập tịch.

Hướng đi chính sách này không phải là mới. Ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, Bộ Tư pháp đã thành lập một lực lượng đặc nhiệm để xử lý các trường hợp nghi ngờ “gian lận quốc tịch”. Tuy nhiên, không giống như trước đây, ngôn ngữ chính sách năm 2025 mạnh mẽ hơn và mang tính thể chế hóa hơn.

Mục tiêu chính của lực lượng thực thi pháp luật là 10 nhóm người

Theo các tuyên bố công khai từ Bộ Tư pháp và Hệ thống An ninh Nội địa, mục tiêu chính để thu hồi quốc tịch không phải là những người nhập cư thông thường, mà là những người phạm tội nghiêm trọng, những người đe dọa an ninh quốc gia và nhân quyền, và những người liên quan đến các vụ gian lận tài chính và chính phủ lớn. Cụ thể, những đối tượng này bao gồm:

• Cá nhân tham gia khủng bố, gián điệp hoặc gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia
. • Cá nhân tham gia tra tấn, tội ác chiến tranh hoặc các hành vi vi phạm nhân quyền khác
. • Cá nhân có liên hệ với các băng đảng, tổ chức tội phạm xuyên quốc gia hoặc các tập đoàn ma túy
. • Cá nhân không khai báo tiền án hình sự tại thời điểm nhập tịch
. • Cá nhân tham gia buôn người, tội phạm tình dục hoặc tội phạm bạo lực.
• Cá nhân tham gia gian lận tài chính chống lại Hoa Kỳ (chẳng hạn như gian lận khoản vay PPP hoặc gian lận Medicare)
. • Cá nhân tham gia gian lận chống lại cá nhân hoặc doanh nghiệp tư nhân
. • Cá nhân được nhập tịch thông qua tham nhũng, gian lận hoặc khai man thông tin của chính phủ.
• Cá nhân được Văn phòng Công tố Hoa Kỳ giới thiệu hoặc liên quan đến các vụ án hình sự.
• Các vụ án quan trọng khác được Bộ phận Dân sự cho là đáng để truy tố.

Cơ sở pháp lý để tước bỏ quốc tịch

Về mặt pháp lý, việc thu hồi quốc tịch nhập tịch không phải là điều mà nhánh hành pháp có thể quyết định. Bộ Tư pháp Hoa Kỳ không có quyền trực tiếp thu hồi quốc tịch của một công dân nhập tịch. Thay vào đó, cần phải đệ đơn kiện, trải qua các thủ tục pháp lý và chờ phán quyết của thẩm phán.

Cơ sở pháp lý cốt lõi để thu hồi quốc tịch nhập tịch xuất phát từ Điều 8, Mục 1451 của Bộ luật Hoa Kỳ và phải tuân theo các hạn chế nghiêm ngặt của tòa án. Mục này quy định rằng việc thu hồi quốc tịch chủ yếu dựa trên hai trụ cột pháp lý:

• Nhập tịch bất hợp pháp: Trường hợp này xảy ra khi một cá nhân không thực sự đáp ứng các yêu cầu pháp lý để nhập tịch, chẳng hạn như che giấu tiền án hình sự hoặc không đáp ứng yêu cầu về “tư cách đạo đức tốt”.
• Gian lận hoặc che giấu: Chính phủ có thể truy tố người nộp đơn nếu họ cố ý cung cấp thông tin sai lệch cho USCIS hoặc cố tình che giấu các thông tin quan trọng có thể ảnh hưởng đến kết quả nhập tịch.

Cần lưu ý rằng, về nguyên tắc, thủ tục thu hồi này không áp dụng cho những người có quốc tịch theo quyền sinh ra tại Hoa Kỳ (quốc tịch theo nơi sinh) hoặc những người tự động có quốc tịch cùng cha mẹ trước 18 tuổi.

Quyền công dân được cấp mà không có thời hạn hiệu lực vẫn có thể bị thu hồi ngay cả sau nhiều năm.

Mặc dù chính phủ có thể thu hồi tư cách công dân nhập tịch thông qua các biện pháp pháp lý, nhưng ngưỡng pháp lý để làm điều đó rất cao.

• Hệ thống xem xét tư pháp: Chính phủ Hoa Kỳ không thể trực tiếp thu hồi quốc tịch thông qua sắc lệnh hành pháp. Tất cả các vụ việc phải được xét xử tại tòa án liên bang, với thẩm phán đưa ra quyết định cuối cùng.
• Gánh nặng chứng minh: Chính phủ phải cung cấp “bằng chứng rõ ràng, thuyết phục và không thể chối cãi”, một ngưỡng pháp lý rất cao.
• Không có thời hạn hiệu lực: Không có thời hạn hiệu lực trong các thủ tục hủy bỏ quốc tịch dân sự. Điều này có nghĩa là ngay cả nhiều thập kỷ sau khi có quốc tịch, chính phủ vẫn có thể xem xét lại đơn xin ban đầu nếu có thể cung cấp đủ bằng chứng.

Vụ án tiêu biểu: Vụ án Maslenjak

Vụ kiện Maslenjak kiện Hoa Kỳ năm 2017 là một ví dụ quan trọng về việc tước bỏ quyền công dân.

Nguyên đơn trong vụ kiện, Divna Maslenjak, sinh ra ở Nam Tư cũ. Trong Chiến tranh Bosnia những năm 1990, bà và chồng đã nhập cảnh vào Hoa Kỳ với tư cách người tị nạn và được cấp quốc tịch Hoa Kỳ năm 2007. Tuy nhiên, nhiều năm sau khi trở thành công dân, chính phủ Hoa Kỳ đã cáo buộc bà khai man khi xin quy chế tị nạn và quốc tịch, che giấu sự thật rằng chồng bà từng phục vụ trong quân đội Serbia Bosnia, lực lượng có liên quan đến các tội ác chiến tranh như diệt chủng.

Năm 2013, tòa án phán quyết rằng bà đã khai man trong quá trình xin nhập quốc tịch và quyền công dân của bà “có được bằng thủ đoạn gian lận”. Quyền công dân của bà bị thu hồi và bà bị truy tố hình sự.

Sau khi vụ án được kháng cáo lên Tòa án Tối cao, Tòa án Tối cao đã nhất trí 9-0 bác bỏ bản án kết tội ban đầu đối với Maslenjak và trả lại vụ án để xét xử lại. Đồng thời, Tòa án Tối cao cũng bác bỏ quan điểm rộng rãi của tòa án cấp dưới cho rằng “quyền công dân có thể bị thu hồi miễn là người đó nói dối khi xin quốc tịch”, và cho rằng chính phủ phải chứng minh có mối quan hệ nhân quả đáng kể giữa lời nói dối và việc có được quốc tịch.

Trong phán quyết của mình, Thẩm phán Tòa án Tối cao Elena Kagan tuyên bố rằng chính phủ phải chứng minh lời nói dối đó có “tính chất trọng yếu”. Nói cách khác, chính phủ không thể thu hồi quốc tịch của một người chỉ vì họ không báo cáo về việc bị phạt vì chạy quá tốc độ; chính phủ phải chứng minh rằng nếu người đó nói sự thật, đơn xin quốc tịch của họ sẽ bị từ chối hợp pháp.

Tòa án Tối cao cũng cảnh báo rằng không nên tước bỏ quyền công dân của một người vì những lỗi lầm nhỏ nhặt, vì điều này sẽ cấu thành hành vi lạm dụng quyền lực.

Lý Ngọc t/h