Mỹ trì hoãn bán vũ khí cho Đài Loan, GMF chỉ ra 4 cái giá phải trả

Ngô Mân Châu
•
Thứ Ba, 10/11/2026

Quốc hội Mỹ đã ngầm thông qua thương vụ bán vũ khí trị giá khoảng 14 tỷ USD cho Đài Loan, nhưng Nhà Trắng vẫn chưa chính thức thông báo. Viện nghiên cứu GMF cảnh báo việc trì hoãn có thể gây tổn hại cho Mỹ, Đài Loan và các đồng minh trên bốn phương diện, đồng thời kêu gọi Washington sớm nối lại quy trình bán vũ khí và thông báo cho Quốc hội.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ. (Ảnh: Madalina Kilroy/The Epoch Times)

Hôm 9/11, Quỹ Marshall Đức (GMF), một viện nghiên cứu có trụ sở tại Washington, đăng tải bài viết mang tiêu đề “Mỹ trì hoãn bán vũ khí cho Đài Loan”, do bà Bonnie Glaser, Giám đốc Chương trình châu Á của GMF, và ông Noah Munk, nhà nghiên cứu quan hệ quốc tế tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp thuộc Đại học Johns Hopkins, đồng tác giả.

Bài viết cho biết, tháng 1/2026, Quốc hội Mỹ đã ngầm thông qua thương vụ bán vũ khí trị giá khoảng 14 tỷ USD cho Đài Loan. Tuy nhiên, Nhà Trắng đến nay vẫn chưa chính thức thông báo với Quốc hội, khiến Đài Loan chưa biết khi nào mới có thể nhận được số vũ khí này. Chính quyền Tổng thống Trump cho rằng cần ưu tiên đáp ứng nhu cầu quân sự của Mỹ ở các khu vực khác, nhưng việc trì hoãn sẽ phải trả giá.

Đây là lần thứ tư trong 21 năm qua các thương vụ bán vũ khí lớn cho Đài Loan bị gián đoạn. Những lần trước diễn ra trong các giai đoạn 2005–2006, 2007–2008 và 2011–2015. Theo bài viết, lo ngại việc hỗ trợ Đài Loan sẽ ảnh hưởng đến hợp tác với ĐCSTQ thường là nguyên nhân dẫn đến những lần trì hoãn này.

Bài viết cảnh báo việc trì hoãn này sẽ gây ra 4 hệ lụy đối với Mỹ, Đài Loan và các đồng minh trong khu vực:

Thứ nhất, ĐCSTQ có thể xem việc trì hoãn này là bằng chứng cho thấy họ có thể gây ảnh hưởng, thậm chí có tiếng nói quyết định đối với thời điểm Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Việc trì hoãn càng kéo dài, Bắc Kinh càng có thể phản ứng gay gắt khi Mỹ nối lại hoạt động bán vũ khí, đồng thời càng tự tin sử dụng các biện pháp vùng xám để từng bước thay đổi hiện trạng.

Thứ hai, việc trì hoãn sẽ làm chậm quá trình tăng cường năng lực phòng thủ của Đài Loan. Theo bài viết, gói vũ khí này bao gồm 9 hệ thống tên lửa phòng không tiên tiến NASAMS, hàng trăm tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE và Hệ thống Chỉ huy Tác chiến Tích hợp (IBCS). Đây đều là những thành phần quan trọng trong mạng lưới phòng không nhiều tầng “T-Dome” do Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức thúc đẩy xây dựng.

Việc chậm thông báo có thể khiến lịch sản xuất bị lùi, làm thời gian bàn giao vũ khí kéo dài thêm hơn một năm. Đồng thời, điều này cũng làm gia tăng tranh cãi về ngân sách quốc phòng tại Đài Loan. Phe đối lập đang kiểm soát Viện Lập pháp đã cắt giảm ngân sách đặc biệt, khiến khoản tiền dành cho thương vụ này chưa thể giải ngân, qua đó làm dấy lên thêm nghi ngờ về độ tin cậy của nguồn cung vũ khí từ Mỹ.

Thứ ba, những lần Mỹ trì hoãn bán vũ khí trước đây có thể khiến ĐCSTQ tin rằng gây sức ép để kéo dài thời gian sẽ mang lại hiệu quả. Theo bài viết, việc Tổng thống Trump coi bán vũ khí cho Đài Loan là “con bài đàm phán” có thể khiến các thương vụ trong tương lai phải đi kèm những điều kiện trao đổi, thay vì được thực hiện theo quy trình thông thường của Đạo luật Quan hệ Đài Loan.

Thứ tư, việc trì hoãn có thể khiến các đồng minh của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, như Nhật Bản và Hàn Quốc, nghi ngờ cam kết của Washington, làm suy giảm uy tín của Mỹ. Hai tác giả nhấn mạnh, Đài Loan hiện chiếm khoảng 2/3 sản lượng chip tiên tiến trên thế giới. Nếu Mỹ sẵn sàng đánh đổi an ninh của Đài Loan để cải thiện quan hệ với ĐCSTQ, niềm tin của các quốc gia phụ thuộc vào chuỗi cung ứng này cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Bài viết đề xuất Nhà Trắng nhanh chóng thông báo với Quốc hội về một gói bán vũ khí quy mô nhỏ, triển khai trước, ưu tiên các tên lửa đánh chặn PAC-3, hệ thống IBCS và vũ khí chống máy bay không người lái nhằm giữ chỗ trong lịch sản xuất. Đồng thời, Mỹ cần khôi phục quy trình xem xét từng thương vụ riêng lẻ và tăng cường tính minh bạch thông qua giám sát của Quốc hội và các biện pháp lập pháp, như Đạo luật PORCUPINE (Đạo luật Nhím) và luật hóa Sáu bảo đảm với Đài Loan.

Theo bài viết, tiếp tục trì hoãn sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với việc chấm dứt đình hoãn.