Vào tối thứ Sáu (26/6), một máy bay hạng nhẹ do Trung Quốc sản xuất đã đâm vào tòa nhà CITIC Tower (còn gọi là China Zun), tòa nhà chọc trời cao nhất Bắc Kinh, gây chú ý quốc tế. Tại khu vực nội đô Bắc Kinh, không phận được kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt; máy bay không người lái và máy bay hạng nhẹ tư nhân đều không được phép hoạt động nếu chưa được cấp phép. Một số nhân chứng cho biết việc một chiếc máy bay có thể bay vào khu vực này là điều “rất bất thường”. Các chuyên gia nhận định lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình có thể lo ngại đây là một vụ ám sát và sẽ tìm mọi cách che giấu sự thật.

Toàn cảnh ngoạn mục từ góc nhìn thấp của Tháp China Zun CITIC, tòa nhà cao nhất Bắc Kinh. (Ảnh: Shutterstock)

Theo Financial Times, một cựu phi công cho biết trong phạm vi đường vành đai 2 của Bắc Kinh, mọi hoạt động bay đều bị nghiêm cấm. Nếu bất kỳ thiết bị bay nào xâm nhập khu vực này, hệ thống sẽ lập tức phát báo động và có thể khiến không quân triển khai biện pháp ứng phó. Trong khi đó, tòa nhà CITIC Tower nằm ngay sát khu vực vành đai 3.

Sau vụ việc, hàng chục xe cứu hỏa và xe cảnh sát đã bao vây tòa nhà mang tính biểu tượng này. Lực lượng an ninh được triển khai dày đặc, toàn bộ khu vực xung quanh CITIC Tower bị phong tỏa và bất kỳ ai tìm cách tiếp cận đều bị cảnh sát cảnh cáo. Tối thứ Sáu, truyền thông Trung Quốc không đưa tin về vụ việc, còn các hình ảnh và video tại hiện trường trên mạng xã hội cũng bị kiểm duyệt nghiêm ngặt.

Ngày 26/6, một máy bay cỡ nhỏ đã đâm vào tòa nhà CITIC (còn gọi là China Zun) ở Bắc Kinh, khiến nhiều mảnh vỡ văng xuống khu trung tâm thương mại Guomao (CBD). (Nguồn ảnh: MXH)

Cố ý hay tai nạn?

Tòa nhà mang tên “China Zun” cao 528 mét với 108 tầng, là công trình cao nhất Bắc Kinh. Khu trung tâm thương mại nơi tòa nhà tọa lạc chỉ cách Trung Nam Hải, nơi làm việc của giới lãnh đạo cấp cao Trung Quốc, vài km. Không phận và việc xây dựng các tòa nhà cao tầng trong khu vực này đều chịu những hạn chế nghiêm ngặt, một phần nhằm bảo đảm an ninh cho giới lãnh đạo.

Hiện vẫn chưa rõ vụ va chạm là hành động cố ý hay chỉ là một tai nạn. Một nhân chứng nói với Reuters rằng ông nghe thấy một tiếng nổ lớn và cho biết: “Việc một chiếc máy bay bay vào khu vực này là điều rất kỳ lạ.”

Sau đó, một cảnh sát yêu cầu phóng viên Reuters rời khỏi hiện trường. Khi được hỏi lý do, viên cảnh sát đáp: “Ai cũng biết vì sao mà!”

Theo Financial Times, ông Dennis Wilder, cựu phụ trách phân tích các vấn đề Trung Quốc của CIA, cho rằng Tập Cận Bình sẽ “ngay lập tức nghĩ đến kịch bản tồi tệ nhất.”

Ông nói: “Ông Tập sẽ làm mọi cách để che giấu sự thật, đồng thời tăng cường an ninh. Rất có thể ông ấy sẽ cách chức người đã phê duyệt chuyến bay này, vì lo ngại đây có thể là một vụ ám sát.”

Tòa nhà CITIC Tower nằm gần trụ sở Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), xung quanh là khu vực thường xuyên có người nước ngoài và giới doanh nhân qua lại.

Năm 2018, báo Ming Pao của Hồng Kông dẫn lời một nguồn tin cho biết, trong điều kiện thời tiết thuận lợi, từ 3 tầng cao nhất của China Zun (tầng 106, 107 và 108) có thể quan sát bằng mắt thường về phía Trung Nam Hải – nơi đặt trụ sở Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Quốc vụ viện. Nếu sử dụng ống nhòm quân sự có độ phóng đại lớn, các hoạt động thường ngày bên trong Trung Nam Hải đều có thể bị quan sát.

Nguồn tin cho biết khi thiết kế China Zun, người ta chưa tính đến yếu tố này. Sau khi tòa nhà cất nóc vào tháng 8/2017, các quan chức kiểm tra phát hiện từ đây có thể nhìn thẳng tới Trung Nam Hải, tạo ra một “lỗ hổng nghiêm trọng” về an ninh. Sau khi cải tạo, 3 tầng trên cùng nhiều khả năng được giao cho cơ quan an ninh quốc gia Trung Quốc quản lý.

Chính quyền Trung Quốc siết chặt kiểm soát thông tin

Hiện các bài đăng về vụ rơi máy bay được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội ở nước ngoài, trong khi người dùng Internet tại Trung Quốc hầu như không thể tiếp cận thông tin. Đến nay vẫn chưa rõ có thương vong hay không, cũng như nguyên nhân của vụ việc.

Cảnh sát ngăn người dân chụp ảnh, yêu cầu xóa những hình ảnh đã chụp và hướng dẫn mọi người rời khỏi khu vực. Một nhân viên giao hàng đứng gần hiện trường nói với Reuters rằng khoảng 18 giờ chiều thứ Sáu, sau khi nghe thấy một tiếng nổ lớn, anh lập tức chạy đến CITIC Tower.

Anh cho biết mình đã quay được đoạn video chiếc máy bay mắc vào tòa nhà, nhưng sau đó đã xóa vì sợ bị cảnh sát bắt giữ.

Trong ngày thứ Sáu, các bài đăng liên quan đến CITIC Tower nhanh chóng bị xóa khỏi mạng xã hội Trung Quốc. Trên ứng dụng Xiaohongshu (Red Note), khi tìm kiếm tên tòa nhà, chỉ còn xuất hiện các bài đăng từ ngày thứ Năm.

Những bức ảnh lan truyền trên mạng về phần xác máy bay cho thấy máy bay mang số đăng ký B-12PP. Theo dữ liệu của Flightradar24, đây là máy bay Sunward SA60L Aurora, loại máy bay thể thao hạng nhẹ một động cơ, hai chỗ ngồi do Công ty TNHH Máy bay Sơn Hà Tinh Hàng sản xuất. Một số hình ảnh còn cho thấy trên thân máy bay có in tên trường dạy lái Eastern Pioneer, đặt tại phía đông Bắc Kinh.

Phóng viên Eleanor Olcott của Financial Times đăng trên nền tảng X rằng cảnh sát đã được triển khai tại trường đào tạo này. Khi bà đến hiện trường vào tối thứ Sáu, bà thấy năm xe cảnh sát đang thu thập thông tin.

Trường Eastern Pioneer cũng có văn phòng tại sân bay Shifosi, quận Bình Cốc ở phía đông Bắc Kinh. Tối thứ Sáu, nhiều cảnh sát cùng những người mặc đồ đen đã túc trực bên ngoài sân bay. Một người đàn ông xác nhận với Financial Times rằng chiếc máy bay đâm vào CITIC Tower đúng là thuộc trường đào tạo này, nhưng từ chối tiết lộ thêm chi tiết.