Blog: Sau bầu cử giữa kỳ, ông Trump nhiều khả năng lại đánh mạnh Iran

Khi chỉ còn vài ngày nữa là đến bầu cử giữa kỳ Mỹ ngày 3/11, nhiều nguồn tin cho thấy liên quân Mỹ-Israel đã hoàn tất mọi chuẩn bị chiến thuật cho đợt không kích toàn diện giai đoạn hai vào Iran. Ông Trump có mở lại chiến dịch quân sự lớn với Iran hay không dường như còn chờ lá phiếu cuối cùng của cử tri Mỹ.

Giông bão sắp đến, Iran đối mặt đợt tấn công tiếp theo

Các thông tin báo chí tiết lộ gần đây cho thấy quân đội Mỹ và Israel đã lập kế hoạch nối lại các đợt tấn công chung vào Iran sau cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ. Cùng lúc, Bộ Ngoại giao Mỹ đang rút một số nhân viên ngoại giao và người nhà khỏi Ả Rập Xê Út và điều chỉnh nhân sự tại các cơ quan ngoại giao khác ở Trung Đông. Bộ này viện lý do Iran và các nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn có thể tấn công trả đũa.

Hôm thứ Ba (27/10), có tin Mỹ đã dùng kênh ngoại giao và quân sự để báo cho một số đồng minh Ả Rập vùng Vịnh, yêu cầu họ chuẩn bị cho một “chiến dịch quân sự ngắn nhưng dữ dội” mà Mỹ có thể tiến hành sau bầu cử giữa kỳ. Tin này cho biết quân đội Mỹ và Israel đang cùng lúc bổ sung đạn dược, điều chỉnh bố trí lực lượng và chuẩn bị lực lượng không quân.

Trả lời phỏng vấn truyền thông hôm 17/9, ông Trump công khai nói đang cân nhắc có “phá hủy hoàn toàn” chính quyền Iran hay không. Hôm 22/9, trong bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, ông nhấn mạnh nếu không đạt được thỏa thuận với Iran, Mỹ có thể nhanh chóng tiêu diệt nước Cộng hòa Hồi giáo này. Đến hôm thứ Sáu (23/10), tại Florida, ông một lần nữa nói Mỹ không loại trừ khả năng mở lại “Chiến dịch Cơn Thịnh nộ Sử thi (Epic Fury)”. Những phát biểu này cho thấy ông Trump vẫn coi tấn công quân sự là một lựa chọn để buộc Tehran nhượng bộ.

Truyền thông dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết lực lượng Mỹ hiện triển khai ở Trung Đông đã đủ khả năng mở chiến dịch quân sự lớn trong vòng 96 giờ sau khi nhận lệnh của ông Trump. Các quan chức này còn cho hay Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ và Lầu Năm Góc đã vạch sẵn nhiều mục tiêu tấn công tiềm năng, gồm hạ tầng năng lượng, cơ sở quân sự và cơ sở hạt nhân của Iran.

Theo các bản tin, hiện có 3 nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ hoạt động trong khu vực. Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Theodore Roosevelt cũng đang trên đường đến Trung Đông, giúp quân đội Mỹ có thêm chiến đấu cơ, tên lửa phóng từ tàu và năng lực tác chiến trên biển. Các nhà hoạch định quân sự Mỹ cho rằng dồn sức tấn công dày đặc trong 72 giờ có thể gây thiệt hại kinh tế đủ để buộc Tehran nhượng bộ trên bàn đàm phán.

Phía Israel cũng phát tín hiệu cứng rắn. Hôm 19/10, trong cuộc điện đàm với ông Trump, ông Netanyahu nói Mỹ và Israel “vẫn còn việc chưa làm xong” ở Iran và kiên quyết chủ trương nối lại các đợt tấn công toàn diện nhằm vào nước này. Hôm thứ Hai (26/10), trước thềm cuộc bầu cử ở Israel, ông Netanyahu lại ngụ ý rằng nếu ông tiếp tục cầm quyền, Mỹ và Israel có thể khởi động lại hành động quân sự với Iran.

Ngày 25/6/2026, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio gặp ngoại trưởng các nước thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh tại Bahrain, tìm cách tranh thủ sự ủng hộ của các đồng minh trong khu vực cho thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran. Ông nhấn mạnh Washington sẽ không đánh đổi an ninh của các đồng minh lâu năm để có thỏa thuận hòa bình với Iran, và cho biết Mỹ sẽ đưa các mối quan tâm về an ninh và kinh tế của các đối tác trong khu vực vào những quyết định tiếp theo.

Tehran vừa đánh vừa đàm

Một mặt, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian công khai nói Iran không còn tin vào các cam kết đàm phán của Mỹ, và cáo buộc Washington phá hoại cuộc đàm phán về thỏa thuận tạm thời. Mặt khác, Tehran cũng tích cực tìm cách phối hợp lập trường với các nước láng giềng.

Hôm Chủ nhật (25/10), phái đoàn hòa giải của Qatar đến Tehran, phối hợp với Mỹ để thúc đẩy giảm căng thẳng trong khu vực. Một ngày sau, Iran chủ trì cuộc hội đàm an ninh 4 bên tại Tehran với các quan chức cấp cao của Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan.

Reuters đưa tin cuộc hội đàm nhằm làm dịu xung đột ở Trung Đông, với các nội dung gồm nối lại đàm phán Mỹ-Iran, xây dựng cơ chế không xâm phạm lẫn nhau trong khu vực và an ninh eo biển Hormuz. Sau cuộc họp, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei nhấn mạnh an ninh của Tây Á phải được xây dựng trên nền tảng các nước trong khu vực, và phải ngăn chặn mọi sự can thiệp từ bên ngoài.

Trước khả năng Mỹ và Israel nối lại tấn công quân sự vào Iran, cuộc hội đàm này cũng trở thành một màn trình diễn ngoại giao của các nước trong khu vực, nhằm tìm cách ngăn tình hình leo thang thêm. Mấu chốt của vấn đề là Iran có từ bỏ lập trường cứng rắn hiện nay hay không.

Trên thực tế, “Trục kháng chiến” của Tehran đã bắt đầu lên tiếng bằng tên lửa. Trong hai ngày 26 và 27/10, lực lượng vũ trang Houthi ở Yemen liên tục mở rộng các cuộc tấn công vào Ả Rập Xê Út. Lực lượng này không chỉ phóng 3 tên lửa đạn đạo vào Tỉnh Miền Đông của Ả Rập Xê Út, mà còn tuyên bố đã tấn công nhà máy lọc dầu ở miền đông và sân bay quốc tế Abha ở miền tây nam nước này. Hôm thứ Ba, liên quân do Ả Rập Xê Út dẫn đầu cho biết đã đánh chặn 3 tên lửa đạn đạo nhắm vào miền đông và 4 máy bay không người lái bay về phía nam.

“Liên quân Khôi phục Tính chính danh tại Yemen” (Coalition to Restore Legitimacy in Yemen), còn gọi là liên quân do Ả Rập Xê Út dẫn đầu, là liên minh quân sự đa quốc gia thành lập năm 2015. Liên minh này có mục tiêu hỗ trợ Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận và chống lực lượng Houthi.

Quân đội Mỹ đủ điều kiện mở đợt tấn công mới

Trong vài tháng qua, dù quân đội Mỹ đã mở tuyến hàng hải phía nam của eo biển Hormuz, lưu lượng tàu qua eo biển vẫn giảm từ hơn chục chiếc mỗi ngày như bình thường xuống còn vài chiếc. Nếu chiến sự nổ ra vào tháng 10, giá dầu tăng vọt sẽ trực tiếp gây tổn hại cho triển vọng bầu cử giữa kỳ của Đảng Cộng hòa.

Nhà Trắng muốn khi cuộc bỏ phiếu ngày 3/11 kết thúc sẽ thoát khỏi “vòng kim cô chính trị” đang trói buộc chính quyền Trump. Dù kết quả thế nào, sau bầu cử ông Trump vẫn còn gần 2 năm để hành động chính trị mà không bị ràng buộc.

Trong Chiến dịch Cơn Thịnh nộ Sử thi, hệ thống phòng không của Iran gần như bị liên quân Mỹ-Israel xóa sổ và đến nay vẫn chưa thể xây dựng lại. Ngay từ đầu cuộc chiến, các máy bay B-2, F-22, F-35 của Mỹ cùng F-35I, F-15I của không quân Israel đã có thể vào không phận Iran như vào chỗ không người, nay càng có thể tùy ý hoạt động. Lực lượng không kích này giúp quân đội Mỹ giảm đáng kể sự phụ thuộc vào các loại tên lửa hành trình tầm xa và vũ khí tấn công chính xác từ ngoài tầm phòng không, vốn đắt đỏ và kho dự trữ đã gần cạn.

Chiến đấu cơ Mỹ và Israel hoàn toàn có thể bay thẳng đến vùng trời mục tiêu, thả loại đạn tấn công trực tiếp liên hợp (JDAM) có giá tương đối rẻ, cùng bom xuyên phá hạng nặng chuyên phá công trình ngầm và bom nổ trên không cỡ lớn.

Mục tiêu nhiều khả năng bị tấn công nhất ở Iran

Trong đợt tấn công mới có thể diễn ra, mục tiêu được chú ý nhất là núi Pickaxe, cách cơ sở hạt nhân Natanz ở tỉnh Isfahan của Iran khoảng 1,5 km về phía nam. Bên dưới ngọn núi cao 1.600 mét so với mực nước biển này, ở độ sâu khoảng 100 mét, là mạng lưới đường hầm ngầm và cơ sở máy ly tâm kiên cố nhất của Iran.

Công trình ngầm mà phía Iran chính thức đặt tên là “cơ sở Shahid Alimohammadi” được khởi công sau khi xưởng lắp ráp máy ly tâm trên mặt đất ở Natanz bị phá hoại vào tháng 7/2020. Công trình này sâu hơn và kiên cố hơn nhà máy làm giàu ngầm Fordow. Hai bên sườn núi có 4 lối vào đường hầm được gia cố nhiều lớp bằng bê tông và đất phủ, vòng ngoài còn có hai lớp hàng rào an ninh và đường tuần tra.

Ngày 8/9/2020, người đứng đầu Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI) Ali Akbar Salehi tuyên bố trên đài truyền hình nhà nước rằng Iran đã bắt đầu xây một nhà xưởng ngầm quy mô lớn hơn, công nghệ tiên tiến hơn, sâu trong lòng núi gần cơ sở hạt nhân Natanz. Nhà xưởng này sẽ thay cho cơ sở lắp ráp máy ly tâm bị phá hoại hồi tháng 7 cùng năm. Các phân tích ảnh vệ tinh sau đó cho thấy công trình này nằm ở núi Pickaxe thuộc vùng núi Zagros, và việc đào hầm vẫn tiếp tục.

Dù ông Trump và Giám đốc CIA John Ratcliffe nhiều lần nói chương trình hạt nhân của Iran đã bị “giáng đòn nặng nề” và bị đẩy lùi nhiều năm, giới tình báo Mỹ và Israel đều ủng hộ nhận định rằng chỉ cần Tehran có thời gian hồi sức, các cơ sở hạt nhân ngầm này có thể hồi sinh bất cứ lúc nào. Mỹ và Israel vẫn luôn coi việc phá hủy hoàn toàn cấu trúc ngầm dưới núi Pickaxe là lựa chọn hàng đầu của hành động quân sự.

Nếu Washington và Jerusalem mở rộng mục tiêu quân sự sang “thay đổi chế độ ở Iran”, thì sau 8 tháng bị ném bom dữ dội và bị phong tỏa toàn diện trên biển, chính quyền Iran với nền kinh tế đã bên bờ sụp đổ có thể đã yếu đến mức không chịu nổi đòn làm tê liệt hạ tầng trong nước. Khi đó, nếu lưới điện, đầu mối viễn thông, tuyến giao thông huyết mạch và cơ sở năng lượng của Iran hứng chịu những đòn hủy diệt, hậu quả sẽ không chỉ là nền kinh tế Iran bị tê liệt. Các đòn này còn làm suy yếu khả năng đàn áp phản kháng trong nước của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, từ đó khiến giới chỉ huy quân đội mất ý chí kháng cự, thậm chí dẫn đến thay đổi chế độ.

Iran còn quân bài nào để đối đầu? Thế chủ động nằm trong tay liên quân Mỹ-Israel

Hiện Iran vẫn nắm 2 quân bài. Thứ nhất là phong tỏa eo biển Hormuz để đẩy chi phí vận chuyển dầu mỏ tăng mạnh, qua đó tạo ra chiều hướng dư luận quốc tế và chính trường nội bộ Mỹ có lợi cho Iran. Thứ hai là dùng máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo tấn công các căn cứ quân sự Mỹ và các đồng minh của Mỹ trong khu vực.

Song, cả 2 quân bài này đều dựa trên tiền đề chính quyền Iran vẫn còn phương tiện tấn công tầm trung và tầm xa. Năng lực sản xuất quân sự của Iran trụ được bao lâu trước sức ép của trừng phạt quốc tế và suy thoái kinh tế? Kho tên lửa đạn đạo của Iran còn bao nhiêu? Số tên lửa đó còn lại được bao nhiêu sau đợt tấn công dữ dội tiếp theo của Mỹ và Israel? Đó đều là những câu hỏi rất nhạy cảm.

Thế chủ động quyết định cách giải quyết những câu hỏi này lại nằm trong tay liên quân Mỹ-Israel, chứ không phải chính quyền Iran.

Cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11 ở Mỹ dường như đã trở thành mốc thời gian then chốt của chiến trường Trung Đông. Nếu Nhà Trắng chọn “đòn tấn công ngắn mà mạnh sau bầu cử” làm phương án giải quyết vấn đề, người ta sẽ chứng kiến một đợt tấn công khác còn mạnh hơn. Mấu chốt để đợt tấn công này xảy ra hay không là thái độ của chính quyền Iran trên bàn đàm phán.

Tuy nhiên, xét theo lập trường chính thức hiện nay của Iran, khả năng “cơn bão 72 giờ” này xảy ra là rất cao.

Bài liên quan:

Xem thêm

Chi phí chiến tranh Iran vượt 47 tỷ USD, Mỹ có thể lại tấn công sau bầu cử

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ ước tính chi phí chiến tranh Iran đã vượt 47 tỷ USD, tăng hơn 25% so với tháng 7.