Nepal gần đây hứng chịu lũ quét và sạt lở bùn đá mang tính thảm họa, khiến nhiều nhà cửa, đường sá và cầu cống bị nước lũ cuốn trôi. Tuy nhiên, tại khu vực chịu thiệt hại nặng là Nuwakot, một ngôi nhà hai tầng màu xanh bạc hà lại đứng vững trước dòng bùn cuồn cuộn, những tảng đá lớn và các mảnh vỡ công trình đập vào. Đáng lo ngại hơn, khi lũ ập đến, ít nhất 3 cư dân bị mắc kẹt trên ban công tầng hai. Tin mới nhất cho biết cuối cùng tất cả họ đều được cứu.

Sau khi những hình ảnh này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, “ngôi nhà xanh” cũng trở thành một trong những công trình được chú ý nhất trong thảm họa nghiêm trọng lần này ở Nepal. Có người gọi đây là “ngôi nhà kỳ diệu”, nhưng các chuyên gia phân tích công trình cho rằng việc nó sống sót có thể không chỉ đơn thuần nhờ may mắn, mà có liên quan đến kết cấu bê tông cốt thép, vị trí của ngôi nhà và hướng dòng lũ.

Dòng lũ nuốt chửng các công trình xung quanh, nhưng ngôi nhà xanh vẫn không đổ

Video do Reuters Connect thuộc Reuters công bố cho thấy hình ảnh được quay ngày 26/8 tại khu vực Nuwakot, tỉnh Bagmati, Nepal.

Trong video, dòng nước lũ pha lẫn bùn đất, những tảng đá lớn, cây cối và đủ loại mảnh vỡ lao qua khu vực xung quanh các ngôi nhà với tốc độ kinh hoàng. Một tòa nhà hai tầng màu xanh gần như bị dòng lũ bao vây, ít nhất 3 thành viên trong gia đình bị mắc kẹt trên ban công tầng trên.

Một số công trình gần đó bị hư hại hoặc thậm chí bị dòng lũ cuốn đi, nhưng ngôi nhà màu xanh này vẫn không ngừng đứng vững, giúp những người bên trong có được khoảng thời gian quý giá để sống sót. Thông tin cho biết những cư dân bị mắc kẹt cuối cùng đã cố gắng cầm cự cho đến khi lực lượng cứu hộ đến và được đưa ra ngoài an toàn.

Đài ABC của Úc sau đó cũng đưa tin về việc họ được giải cứu. Video tại hiện trường cho thấy lực lượng cứu hộ dựng một lối đi tạm thời trong khu vực đầy bùn đất và đống đổ nát, tiếp cận ngôi nhà bị nước lũ bao vây nhưng vẫn đứng vững, rồi đưa những người mắc kẹt bên trong đến nơi an toàn.

Vì vậy, câu hỏi khiến nhiều người lo lắng ban đầu trên mạng — “Những người trên ban công sau đó thế nào?” — cuối cùng đã có câu trả lời: Họ đã sống sót.

Vì sao chỉ ngôi nhà này có thể trụ vững?

Sau khi video lan truyền chóng mặt, nhiều cư dân mạng bắt đầu đặt câu hỏi: Trong khi các công trình xung quanh đều bị phá hủy nghiêm trọng, tại sao ngôi nhà màu xanh trông không có gì đặc biệt này lại có thể chống chịu được dòng lũ dữ dội như vậy?

Ngày 30/8, Gulf News dẫn phân tích về công trình và cho rằng một nguyên nhân quan trọng có thể nằm ở kết cấu của tòa nhà.

Khác với một số công trình truyền thống bằng đá hoặc gạch đá ở vùng Himalaya, ngôi nhà này dường như sử dụng kết cấu khung bê tông cốt thép. Các thanh thép liên kết móng, cột và dầm thành một thể thống nhất. Khi dòng nước chảy xiết và bùn đá va vào công trình từ bên hông, lực tác động không hoàn toàn dồn lên một bức tường riêng lẻ mà có thể được truyền qua khung kết cấu đến các bộ phận khác và xuống móng.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với lũ quét.

Những ngôi nhà xây bằng gạch thông thường thường có khả năng chịu tốt tải trọng thẳng đứng từ phía trên, nhưng khi phải đối mặt với lực tác động ngang rất lớn do nước lũ chảy xiết, đá tảng và bùn đất gây ra, một khi tường bị phá vỡ, công trình rất dễ xảy ra sập liên hoàn.

Tuy nhiên, hiện nay cách giải thích này chủ yếu dựa trên các phân tích kết cấu công trình được truyền thông trích dẫn, chưa phải kết luận chính thức được Chính phủ Nepal hoặc cơ quan điều tra kỹ thuật chuyên nghiệp đưa ra sau khi kiểm tra thực địa ngôi nhà, vì vậy vẫn cần thận trọng khi xem xét.

Vị trí ngôi nhà cũng có thể đã cứu cả gia đình

Ngoài việc bản thân công trình đủ vững chắc, vị trí của ngôi nhà có thể cũng đóng vai trò quan trọng.

Theo phân tích được Gulf News dẫn lại, ngôi nhà màu xanh dường như không nằm ngay giữa tuyến chính có sức phá hủy mạnh nhất của dòng lũ, mà nằm ở một vị trí hơi cao hơn. Bản thân ngôi nhà có kích thước tương đối gọn, khiến dòng nước bùn chảy xiết sau khi va vào công trình có thể phân dòng sang hai bên.

Sức phá hủy của sạt lở bùn đá và lũ quét không phân bố đồng đều.

Thực sự nguy hiểm thường là dòng chảy chính — nơi không chỉ có tốc độ nước nhanh hơn mà còn mang theo những tảng đá lớn, cây cối và các mảnh vỡ công trình. Nếu một ngôi nhà nằm đúng giữa dòng chảy chính, ngay cả công trình bằng bê tông cốt thép cũng có thể phải chịu lực tác động vượt xa khả năng thiết kế.

Khi bùn cát dần tích tụ xung quanh ngôi nhà xanh, những vật liệu tích tụ này cũng có thể phần nào làm thay đổi hướng dòng nước lũ tiếp tục chảy về sau.

Nói cách khác, việc ngôi nhà sống sót rất có thể là kết quả của sự kết hợp giữa kết cấu vững chắc, địa hình và vị trí, hướng dòng lũ cùng các yếu tố ngẫu nhiên.

Nhà của mục sư được thần tích bảo vệ?

Sau khi ngôi nhà xanh trở nên nổi tiếng, trên mạng xã hội cũng xuất hiện một cách nói khác, cho rằng ngôi nhà này thuộc về một mục sư Cơ Đốc giáo, tất cả những ngôi nhà xung quanh đều bị phá hủy, chỉ riêng nhà của vị mục sư là được bảo tồn một cách “kỳ diệu”, và giải thích điều này theo ý nghĩa tôn giáo là một phép màu.

Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy nào ủng hộ thông tin này.

Gulf News dẫn trang kiểm chứng thông tin Boatos.org cho biết không có hồ sơ chính thức hoặc thông tin từ các cơ quan truyền thông lớn nào có thể chứng minh chủ ngôi nhà hoặc những người bị mắc kẹt là một mục sư. Tương tự, tuyên bố rằng “cả khu vực chỉ có duy nhất ngôi nhà này sống sót” cũng không chính xác. Những hình ảnh từ khu vực thảm họa rộng hơn vẫn cho thấy có những công trình khác không hoàn toàn bị sập.

Điều được nhiều hãng truyền thông xác nhận là: Ngôi nhà xanh thực sự đã đứng vững giữa dòng lũ dữ dội, và những người bị mắc kẹt bên trong thực sự đã được cứu sống.

Bản thân thảm họa này cũng nghiêm trọng hơn rất nhiều so với những gì một đoạn video trên mạng có thể cho thấy.

Đến thứ Hai, số người thiệt mạng do trận lũ quét này được điều chỉnh lên hơn 900 người, trong khi số người mất tích vượt quá 4.000.

Các nhà khoa học dựa trên hình ảnh vệ tinh nhận định thảm họa ban đầu bắt nguồn từ một vụ sạt lở quy mô lớn của đất đá và sông băng ở vùng Himalaya, khiến một lượng lớn đá và băng tràn xuống thung lũng sông, nhanh chóng hình thành trận lũ mang sức tàn phá khủng khiếp.

Giữa những ngôi làng bị bùn đất vùi lấp trên diện rộng, những cây cầu sập và những ngôi nhà bị cuốn trôi, tòa nhà nhỏ màu xanh vẫn đứng vững ở Nuwakot đã trở thành một hình ảnh đặc biệt nổi bật trong thảm họa này — không chỉ ngôi nhà trụ được, mà cả gia đình trên ban công cũng chờ được đến khi lực lượng cứu hộ tới.