Nghiên cứu: Chỉ cần ngửi hương cà phê cũng có thể cải thiện tâm trạng

Trần Tuấn Thôn
•
Thứ Tư, 30/09/2026

Rất nhiều người thích uống cà phê, đặc biệt là vào sáng sớm, bởi caffeine có trong cà phê có tác dụng giúp tỉnh táo, nhờ đó có thể bắt đầu một ngày mới vui vẻ. Hiện nay, một nghiên cứu còn phát hiện, ngay cả khi không uống cà phê, chỉ cần ngửi hương thơm của nó cũng có thể cải thiện trạng thái sinh lý và tâm lý, trong đó có việc cải thiện tâm trạng.

Nghiên cứu: Chỉ cần ngửi hương cà phê cũng có thể cải thiện tâm trạng. (Ảnh: Shutterstock)

Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nutrients, các nhà nghiên cứu tại Đại học Dược Showa của Nhật Bản đã tuyển 20 người trưởng thành khỏe mạnh từ 20 đến 29 tuổi, gồm 8 nam và 12 nữ. Thí nghiệm được tiến hành tại phòng thí nghiệm của trường từ tháng 3/2024 đến tháng 3/2026. Những người tham gia đeo một thiết bị đeo để các nhà nghiên cứu có thể đo các dữ liệu như nhịp tim và sóng não; ngoài ra, trước và sau thí nghiệm, họ còn phải điền vào Bảng đánh giá trạng thái tâm trạng (Profile of Mood States) để đánh giá tâm trạng của mình.

Phương pháp thí nghiệm là các nhà nghiên cứu đặt cà phê vừa pha xong ở vị trí cách người tham gia 50 cm. Người tham gia có thể hít thở bình thường và ngửi hương cà phê, nhưng không được uống. Trước thí nghiệm, các nhà nghiên cứu đã tiến hành thoáng gió phòng thí nghiệm và không để xuất hiện thêm các mùi khác trong phòng nhằm tránh làm ảnh hưởng đến kết quả thí nghiệm.

Các nhà nghiên cứu phát hiện, rằng sau 5 phút ngửi hương cà phê, tâm trạng của những người tham gia đã được cải thiện; mức độ mệt mỏi, căng thẳng, lo âu, bối rối, u sầu và chán nản của họ cũng giảm xuống. Ngay cả khi hiệu chỉnh có tính đến nhiều yếu tố, những trạng thái cảm xúc này vẫn cho thấy sự cải thiện đáng kể.

Tuy nhiên, mức độ năng lượng của những người tham gia không tăng rõ rệt do ngửi hương cà phê. So với tác dụng làm giảm các cảm xúc tiêu cực, dường như hương cà phê không có nhiều liên quan đến việc gia tăng năng lượng.

Ngoài sự cải thiện về tâm trạng, nhìn chung những người tham gia cũng có vẻ thư giãn hơn. Theo phát hiện của các nhà nghiên cứu, “chỉ số thư giãn” của họ tăng nhẹ, từ 0,74 trước thí nghiệm lên 0,78 sau thí nghiệm.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể xác định sự gia tăng của chỉ số thư giãn có ý nghĩa như thế nào đối với những khác biệt sinh lý liên quan đến hương cà phê, bởi chỉ số này được suy ra từ dữ liệu điện não đồ (EEG), chứ không phải là phép đo trực tiếp mức độ thư giãn về mặt sinh lý của người tham gia. Điện não đồ được tính toán dựa trên mức đóng góp tương đối của hoạt động sóng não Alpha, Beta và Theta.

Ngoài ra, nhịp tim và giao động nhịp tim (heart rate variability, chỉ độ dài thời gian dao động liên tục giữa các nhịp tim kế tiếp) của những người tham gia không có thay đổi đáng kể. Người cải thiện tâm trạng lớn nhất chưa chắc là người có thay đổi điện não đồ lớn nhất. Nói cách khác, sự thay đổi về tâm trạng của người tham gia không có mối tương quan đáng kể với những thay đổi về hoạt động não, nhịp tim và giao động nhịp tim.

Các nhà nghiên cứu cho biết nghiên cứu này có những hạn chế, chủ yếu là thiếu nhóm đối chứng, vì vậy họ không thể khẳng định rằng sự cải thiện tâm trạng và cảm giác thư giãn của người tham gia nhất định có liên quan đến hương cà phê. Những yếu tố không đặc hiệu như nghỉ ngơi, tâm lý kỳ vọng và sự thích nghi với môi trường phòng thí nghiệm cũng có thể tạo ra những thay đổi này.

Trước đây cũng từng có những thí nghiệm tương tự. Một nghiên cứu được công bố năm 2018 cho thấy khi có hương cà phê, những người tham gia thực hiện các nhiệm vụ mang tính phân tích tốt hơn. Hương cà phê làm tăng kỳ vọng của họ về khả năng thể hiện bản thân, vì vậy kết quả này có thể là tác dụng tương tự hiệu ứng giả dược.

Thí nghiệm là một mặt, còn trong đời sống thực tế, uống một tách cà phê vào bữa sáng mỗi ngày đã trở thành một trong những thói của con người hiện đại, đặc biệt là dân văn phòng. Có người uống cà phê để tận hưởng cảm giác thư giãn, dễ chịu mà hương cà phê mang lại; có người uống vì sức khỏe tim mạch. Những người chú trọng uống cà phê để chăm sóc sức khỏe thường quan tâm hơn đến thời điểm uống cà phê, chất lượng hạt cà phê và phương pháp rang, kiểm soát lượng caffeine nạp vào và cách uống, cố gắng uống cà phê đen, không thêm đường và kem béo, v.v.

Những người thích uống cà phê vẫn có thể tiếp tục uống và tiếp tục tận hưởng những lợi ích sức khỏe mà cà phê mang lại. Chỉ cần lưu ý không uống cà phê quá nóng, bởi một nghiên cứu quy mô lớn gần đây cho thấy việc thường xuyên uống đồ uống rất nóng có liên quan đến sự gia tăng đáng kể nguy cơ mắc một loại ung thư thực quản. Đồ uống vừa pha xong tốt nhất nên đợi nhiệt độ hạ xuống rồi mới uống.