Ngân hàng Ueno sụp đổ: Tổng thống Paraguay xin từ chức, Hạ viện vẫn thông qua luận tội

Tổng thống Paraguay Santiago Peña hôm thứ Năm (5/11) xin từ chức sau vụ ngân hàng số Ueno sụp đổ, nhưng Hạ viện vẫn thông qua cáo trạng luận tội ông và Quốc hội chưa chấp thuận đơn từ chức.

Trong video ghi hình phát cùng ngày, ông Peña nói ông từ chức vì “sự ổn định của đất nước, hòa bình xã hội và nhu cầu gìn giữ các thể chế dân chủ”, hãng tin Reuters đưa tin.

Ông Peña cũng nhắc đến tiền của người gửi. “Mong muốn lớn nhất của tôi là việc hoàn trả số tiền đó được bảo đảm, quỹ bảo đảm tiền gửi làm đúng chức năng,” ông nói. Ông mong tiền công quỹ và tài sản thuộc về mọi người dân Paraguay “được bảo vệ”.

Đơn từ chức còn phải được Quốc hội chấp thuận. Báo ABC Color của Paraguay cho biết chiều cùng ngày, Hạ viện vẫn nhất trí thông qua cáo trạng luận tội ông Peña, với 78 hạ nghị sĩ có mặt bỏ phiếu thuận.

Phiên họp chung của Quốc hội để xem xét đơn từ chức sau đó không thể biểu quyết vì thiếu túc số, khi một nhóm nghị sĩ Đảng Colorado cầm quyền bỏ ra khỏi phòng họp, trang Infobae của Argentina và trang Demócrata của Tây Ban Nha cùng đưa tin. Ông Peña vì vậy tạm thời vẫn giữ chức tổng thống. Phó Tổng thống Pedro Alliana, người được dự kiến lên thay, chưa tuyên thệ nhậm chức.

Ở Paraguay, tổng thống sau khi rời nhiệm sở sẽ trở thành thượng nghị sĩ trọn đời và được hưởng quyền miễn trừ như các nhà lập pháp. Phe đối lập và nhiều nghị sĩ phe cầm quyền vì thế không chấp nhận đơn từ chức, để việc luận tội được tiếp tục. Nếu bị bãi nhiệm, ông Peña sẽ mất quyền miễn trừ này.

Thượng viện sẽ quyết định tiếp tục luận tội hay chấp nhận đơn từ chức. Muốn bãi nhiệm ông Peña, phải có 30 trong số 45 thượng nghị sĩ bỏ phiếu thuận.

Mất chỗ dựa ngay trong đảng cầm quyền

Ông Peña, một nhà kinh tế đắc cử năm 2023 và là đồng minh của Tổng thống Mỹ Donald Trump, chịu sức ép ngày càng lớn trong những ngày qua. Phe đối lập đã triệu tập phiên họp bất thường hôm thứ Năm để khởi động thủ tục luận tội tại Quốc hội, trong khi người biểu tình đòi ông từ chức.

Sự ủng hộ dành cho ông tan rã nhanh chóng. Chủ tịch Đảng Colorado cầm quyền, cựu Tổng thống Horacio Cartes, cùng các lãnh đạo Quốc hội không còn đứng về phía ông, khiến lực lượng thúc đẩy luận tội mở rộng sang cả phe cầm quyền, trang Vision Times cho biết.

Các nghị sĩ cáo buộc ông xung đột lợi ích, sử dụng sai quỹ hưu trí và che đậy sai phạm ở cấp cơ quan liên quan đến vụ Ueno. Những cáo buộc này vẫn phải chờ cơ quan điều tra và tòa án xác định.

Hãng thông tấn nhà nước Nga TASS cho biết trước đó các thượng nghị sĩ đối lập đã gửi đơn tố cáo lên Viện Tổng Công tố, cáo buộc ông làm giàu bất chính liên quan đến vụ bê bối ngân hàng số này.

Ông Peña từng là cổ đông của Grupo Vázquez, tập đoàn sở hữu Ueno, cho đến tháng 3/2025. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Paraguay (BCP) Carlos Carvallo, người do ông bổ nhiệm, cũng từng điều hành tổ chức tiền thân của ngân hàng này. Khi rủi ro của Ueno lộ ra, các mối quan hệ đó khiến Quốc hội đặt câu hỏi cơ quan giám sát có thật sự độc lập hay không.

Ông Peña nhiều lần bác bỏ những ý kiến cho rằng ông có quan hệ không đúng mực với ngân hàng. Ông xem vụ việc là một vấn đề ban đầu chỉ mang tính kỹ thuật và quản lý nhưng đã bị chính trị hóa, và cho rằng mọi sai phạm cần được xử lý tại tòa án.

Ngân hàng mở rộng nhanh, khả năng thanh toán dưới mức tối thiểu

Ueno được cấp giấy phép ngân hàng năm 2023 rồi mở rộng nhanh, thu hút khách hàng bằng các chương trình hoàn tiền khi mua sắm và tài trợ đội tuyển bóng đá quốc gia, theo tin của hãng AP. Chỉ trong vài năm, ngân hàng này đã trở thành kênh thanh toán hằng ngày của rất nhiều người dân.

Ngoài tiền tiết kiệm cá nhân, Ueno còn nhận tiền lương, lương hưu và tiền của các cơ quan nhà nước. Từ một công ty công nghệ tài chính nhỏ, Ueno đã thành ngân hàng tầm trung, quản lý gần 850 triệu USD tiền công quỹ.

Cơ quan giám sát phát hiện ngân hàng đã cho các doanh nghiệp có quan hệ với chủ sở hữu vay những khoản rủi ro cao, hồ sơ không đầy đủ, thiếu tài sản bảo đảm. Một số khoản chi phí còn bị ghi sai thành tài sản.

Sau khi điều chỉnh sổ sách, chỉ số khả năng thanh toán của Ueno giảm xuống dưới một nửa mức tối thiểu theo luật. BCP sau đó khởi động thủ tục xử lý, dự kiến chuyển tiền gửi của khách hàng và những tài sản còn giá trị sang các tổ chức tài chính khác.

Ứng dụng ngân hàng, thanh toán bằng thẻ và chuyển khoản lần lượt ngừng hoạt động, các điểm giao dịch đóng cửa. Khoảng 3 triệu khách hàng, ở một đất nước 6,5 triệu dân, không truy cập được tài khoản.

Ueno chưa đưa ra tuyên bố công khai nào về vụ việc.

8 lãnh đạo Ueno bị phát lệnh bắt

Hôm thứ Ba (3/11), ông Carvallo từ chức theo yêu cầu của ông Peña. Cùng ngày, công tố viên phát lệnh bắt 8 lãnh đạo Ueno, và những người này đã ra trình diện. Khi cuộc điều tra mở rộng, tòa án ra lệnh phong tỏa tài sản của họ, sau đó một số người bị quản thúc tại gia, Reuters cho biết.

Cuộc khủng hoảng làm tổn hại hình ảnh Paraguay như một điểm đến ổn định cho vốn đầu tư nước ngoài, nhất là từ nước láng giềng Brazil. Những nghi vấn về việc ngân hàng cho các doanh nghiệp có quan hệ vay quá mức cũng đã ảnh hưởng đến trái phiếu USD của Ueno và trái phiếu Chính phủ Paraguay.

Trong ghi chú gửi khách hàng, ngân hàng JPMorgan nhận định vụ Ueno đã “nhanh chóng mang màu sắc chính trị”. Rủi ro với cả hệ thống tài chính sẽ phụ thuộc vào “tốc độ và tính minh bạch” trong phản ứng của nhà chức trách, ngân hàng này viết.

Với người gửi tiền, việc tổng thống xin từ chức chưa giúp họ rút được tiền ngay. Hãng tin Bloomberg cho biết khách hàng của Ueno có hơn 32.000 người nghỉ hưu nhận lương hưu qua ngân hàng này. Một số người phải vay tiền người thân để trả tiền thuê nhà, học phí và đi lại. Các cửa hàng cũng bị ảnh hưởng vì mất kênh thanh toán.

Đây là sự cố riêng lẻ ở một ngân hàng và hệ thống tài chính vẫn vững, cơ quan quản lý cho biết. Mỗi người gửi tiền được bảo đảm tối đa khoảng 228,3 triệu guaraní, tương đương khoảng 37.000 USD, và khoảng 97% người gửi có số dư nằm trong mức này.

Dù vậy, từ lời cam kết đến lúc tiền về tài khoản vẫn còn độ trễ. Phần tiền vượt hạn mức có được hoàn trả đầy đủ hay không cũng chưa chắc chắn.

Xem thêm

Paraguay: Đảng cầm quyền quay lưng với Tổng thống Peña, ủng hộ luận tội sau vụ ueno sụp đổ

Đảng cầm quyền Paraguay quay sang ủng hộ luận tội Tổng thống Peña sau vụ ngân hàng ueno sụp đổ khiến khoảng 3 triệu khách hàng không rút được tiền.