Người bạn ghét có thể đang cất giấu món quà mà số phận dành tặng bạn

Có câu nói rằng: “Người bạn thích mang đến cho bạn những hồi ức, người bạn không thích mang đến cho bạn những trải nghiệm.” Tuy nhiên, thích và không thích phần lớn đều tồn tại đồng thời; một người có thể là “đồng nghiệp thường ngày nhiệt tình giúp đỡ”, nhưng cũng là một “người bình thường biết tự bảo vệ mình và ích kỷ khi đụng đến lợi ích”. Chúng ta nên thuyết phục bản thân như thế nào để không bị lời nói và hành động của người khác làm xáo trộn cảm xúc?

Sự khó xử như vậy thể hiện rõ nhất ở nơi làm việc. Điều khiến người ta cảm thấy mệt mỏi về tinh thần chưa chắc là công việc bận rộn, đôi khi lại là việc phải đối mặt với người mình không thích, làm việc cùng “người mình ghét”, mỗi ngày bất giác khiến thần kinh căng thẳng, những quả mìn tâm lý liên tục phát nổ. Còn trong cuộc sống thường ngày, những người khiến ta cảm thấy không cùng tần số cũng có thể là người thân hoặc bạn bè.

Cảm xúc tiêu cực một khi trỗi dậy, quả thật có thể khiến người ta không còn nể nang cả người thân. Khi cảm xúc ấy lan rộng, nó khiến người ta cứ chăm chăm vào những người, những việc và những điều mình phản cảm, liên tục nghiền ngẫm lại. Cảm giác ấy giống như một chiếc gai đâm vào tim, sự việc đã qua nhưng trong lòng rất khó hoàn toàn cho qua, mỗi khi nhớ lại, những cảm giác tiêu cực lại một lần nữa cuộn trào. Đừng xem nhẹ sự hao tổn tinh thần do cảm xúc này gây ra, nếu tích tụ lâu ngày sẽ làm tổn thương chính mình.

Tức giận 8 phút, ảnh hưởng đến chức năng mạch máu trong 40 phút

Một nghiên cứu được công bố năm 2024 trên Tạp chí Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (JAHA) đã tuyển chọn 280 người trưởng thành khỏe mạnh (độ tuổi trung bình khoảng 26), chia ngẫu nhiên thành bốn nhóm: tức giận, lo âu, buồn bã và nhóm đối chứng có cảm xúc trung tính. Các nhà nghiên cứu yêu cầu họ dành 8 phút hồi tưởng và kể lại một trải nghiệm cá nhân có thể khơi gợi cảm xúc tương ứng, sau đó đo những thay đổi về lưu lượng máu trong mạch máu của họ tại các thời điểm khác nhau.

Kết quả rất bất ngờ: sau 8 phút “hồi tưởng trong tức giận” ấy, ngay cả khi cảm xúc đã bình ổn trở lại, khả năng giãn nở của mạch máu ở những người tham gia vẫn tiếp tục bị suy giảm, mãi đến 40 phút sau mới dần hồi phục. Trong khi đó, chức năng mạch máu của hai nhóm lo âu và buồn bã không xuất hiện những thay đổi rõ rệt.

Các chuyên gia cũng thẳng thắn thừa nhận rằng hiện vẫn chưa hoàn toàn hiểu rõ vì sao “tức giận” lại ảnh hưởng đến mạch máu như vậy, đồng thời cần mở rộng nghiên cứu sang các nhóm người khác nhau để tìm hiểu sâu hơn. Nhưng có một điều đã rất rõ ràng: đối với những người dễ nổi giận, học cách ổn định cảm xúc của bản thân là vô cùng quan trọng. Tức giận vì người khác, nhưng người bị tổn thương lại là chính mình.

Chúng ta thường chọn ghét bỏ vì điều đó dễ dàng hơn

Tâm trạng xấu đôi khi bắt đầu từ những chuyện nhỏ. Có thể là bị đối xử bất công, một câu nói khó nghe, một thái độ, một ánh mắt; nghiêm trọng hơn là bị cướp công, bị phản bội hoặc bị làm cho mất mặt trước đám đông… nhưng đối phương có thể hoàn toàn không hay biết, còn chúng ta lại giữ trong lòng và tua đi tua lại hết lần này đến lần khác.

“Sao anh ta có thể làm như vậy?” Khi chúng ta tức giận, thực ra điều chưa nói ra trong lòng là: Anh ta phải suy nghĩ giống như tôi. Nhưng mỗi người đều khác nhau, bạn không biết những trải nghiệm trưởng thành, quan niệm giá trị và trạng thái hiện tại nào đã khiến anh ta có biểu hiện như vậy. Không tức giận với anh ta không có nghĩa là bạn phải tán đồng với anh ta, mà chỉ là trước tiên hãy nhìn rõ một điều: anh ta và bạn vốn đứng ở những vị trí khác nhau để nhìn nhận sự việc. Điều này rất bình thường.

Nói cho cùng, ghét một người dường như là cách ít tốn sức nhất. Chỉ cần dán nhãn cho người khác: “ích kỷ”, “giả tạo”, “khó đối phó”, bạn không cần tốn tâm sức để thấu hiểu họ, sự việc đã có câu trả lời. Còn việc chấp nhận rằng “anh ta khác với tôi” thì khó hơn nhiều. Bạn phải buông bỏ sự phán xét, xem đó là một cơ hội nữa để rèn luyện bản thân. Tuy không dễ dàng, nhưng đối với chính mình, đó lại là điều mang đến lợi ích lớn nhất.

Số phận muốn tặng bạn một món quà, đừng để sự ghét bỏ ngăn cản

Trong lịch sử, khi Lincoln vị tổng thống thứ 16 của Hoa Kỳ là còn làm luật sư, ông từng cùng luật sư nổi tiếng Stanton (Edwin M. Stanton) tham gia một vụ án lớn. Stanton coi thường người đồng nghiệp đến từ vùng quê này, công khai chế giễu ngoại hình của ông và gạt ông sang một bên: không xem bản bào chữa do ông viết, không mời ông cùng ăn cơm, thậm chí khi ra tòa cũng xem như ông không tồn tại. Sau này, Lincoln vẫn thừa nhận rằng trải nghiệm nhục nhã ấy đã khiến ông “bị tác động sâu sắc”.

Sáu năm sau, Lincoln trở thành tổng thống và cần lựa chọn một Bộ trưởng Chiến tranh cho đất nước đang chìm trong khói lửa chiến tranh. Ông nhìn khắp xung quanh và người được chọn lại chính là Stanton, người từng sỉ nhục ông năm xưa. Cả chính phủ đều kinh ngạc. Nhưng điều Lincoln xem xét không phải là “người này đã đối xử với tôi như thế nào”, mà là “người này có đủ khả năng đảm nhiệm chức vụ hay không”. Cuối cùng, người từng sỉ nhục ông lại trở thành cánh tay đắc lực mà ông tin cậy nhất.

Sau này, Stanton thẳng thắn thừa nhận rằng tình cảm kính yêu ông dành cho Lincoln chỉ có những người thân thiết nhất mới có thể sánh được. Trong đêm Lincoln bất hạnh ngã xuống, Stanton đứng bên giường ông, khóc không thành tiếng. Người năm xưa thậm chí chẳng buồn nhìn thẳng vào Lincoln, về sau lại trở thành người không nỡ rời xa ông nhất.

Thế giới này thường là như vậy: số phận muốn tặng bạn một món quà, có thể là một quý nhân, một cơ hội, hoặc một sự rèn luyện giúp tăng trưởng trí tuệ, nhưng món quà ấy thường được gói trong một người bạn không thích hoặc một chuyện không như ý. Nếu chúng ta tùy theo tâm trạng mà dán nhãn, đóng cửa lòng mình, thì món quà của số phận có lẽ đã bị chính chúng ta ngăn lại ngoài cửa.

Trong mắt trẻ thơ không có những nhãn dán

Hai anh em ngồi cùng nhau xem phim, cô em gái chỉ vào màn hình hỏi: “Người này là người xấu đúng không?” Anh trai nói: “Không hoàn toàn, anh ta chỉ hơi ích kỷ thôi”. Em gái lại hỏi: “Vậy người kia là người tốt phải không?” Anh trai suy nghĩ một lúc rồi nói: “Đôi khi anh ta cũng ích kỷ”.

Trong mắt trẻ thơ, một người có thể vừa như thế này, vừa như thế kia, chẳng có gì đáng phải ngạc nhiên. Khi còn nhỏ, vốn dĩ chúng ta đã biết điều đó, nhưng sau khi trưởng thành lại nghĩ mọi chuyện trở nên phức tạp hơn. Hãy thử buông bỏ cảm xúc ghét bỏ, như vậy chúng ta mới có thể đón nhận món quà mà số phận gửi đến.

Xem thêm

Khoan dung người khác là tạo phúc cho chính mình

Lòng khoan dung không chỉ mang lại cho người khác niềm vui, niềm hy vọng mà trên thực tế nó còn gieo mầm phúc báo cho chính mình.