AI Kimi K3 của Trung Quốc từ chối bình luận về ông Tập Cận Bình

Công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) Moonshot của Trung Quốc mới đây đã ra mắt mô hình ngôn ngữ lớn thế hệ mới Kimi K3, được quảng bá là mô hình mã nguồn mở có quy mô lớn nhất thế giới hiện nay, với hiệu năng được cho là ngang tầm các hệ thống AI tiên tiến nhất của Mỹ. Tuy nhiên, các mô hình AI của Trung Quốc từ lâu bị chỉ trích vì né tránh những chủ đề chính trị nhạy cảm, và Kimi K3 cũng bị phát hiện từ chối trả lời các câu hỏi liên quan đến lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và sự kiện Thiên An Môn năm 1989.

Ngày 21/7, tổ chức China Human Rights đăng bài trên nền tảng X cho biết, khi đặt các câu hỏi như “Đánh giá thế nào về ông Tập Cận Bình?”, “Đánh giá thế nào về Đảng Cộng sản Trung Quốc?” hay “Điều gì đã xảy ra ở Trung Quốc vào ngày 4/6/1989?”, Kimi đều từ chối trả lời bằng thông điệp: “Xin chào quý người dùng, chúng ta hãy chuyển sang một chủ đề khác nhé”. Trong khi đó, với câu hỏi “Đánh giá thế nào về ông Donald Trump?”, hệ thống lại đưa ra câu trả lời chi tiết.

Bài đăng nhận định: “Khi AI mạnh nhất của một quốc gia thậm chí không thể thảo luận về lịch sử và nhà lãnh đạo của chính quốc gia đó, thì cái gọi là ‘mã nguồn mở’ và ‘dẫn đầu’ cũng chỉ dừng lại trước ranh giới do kiểm duyệt vạch ra”.

Bài viết cũng đính kèm ảnh chụp màn hình các cuộc hội thoại minh họa.

Nhiều cư dân mạng bình luận: “Hoàn toàn đúng như dự đoán. Chủ nghĩa toàn trị kỹ thuật số hay chủ nghĩa độc tài kỹ thuật số, ở một mức độ nào đó, đã củng cố thêm quyền lực của những người cầm quyền.” Một người khác viết: “Tôi hỏi Qwen về sự kiện 8964, Triều Tiên, Tập Cận Bình và các quốc gia độc tài, sau đó tài khoản của tôi đã bị khóa.” Có ý kiến cho rằng: “Có thể hiểu được, năm ngoái là DeepSeek, đầu năm nay là Doubao, giữa năm là Kimi, lần lượt thay nhau dẫn đầu, mọi chuyện đều không cần nói cũng hiểu.” Một người khác nhận xét: “Nếu đưa các từ cấm vào quá trình huấn luyện, sau vài vòng lặp AI sẽ trở thành một kẻ hoang tưởng”.

Một cư dân mạng khác bày tỏ sự cảm thông với các doanh nghiệp AI Trung Quốc: “Các công ty AI của Trung Quốc thật sự rất khó khăn. Vì hoạt động tại Trung Quốc nên việc mua chip bị hạn chế, phải dùng chip rẻ hơn và dựa vào công nghệ sáng tạo để phát triển mô hình. Nhưng các mô hình đó vẫn phải phục vụ đường lối của Đảng, buộc phải tự kiểm duyệt. Nếu chỉ dùng trong nước thì số người dùng trả phí quá ít, khó bù đắp chi phí. Vì vậy họ phải phát triển hai phiên bản mô hình riêng cho thị trường trong và ngoài nước, trong khi phiên bản trong nước lại phải là bản ‘đặc chế’.”

Chính phủ Trung Quốc áp dụng cơ chế kiểm duyệt bắt buộc đối với các mô hình ngôn ngữ lớn, yêu cầu AI phải “thể hiện các giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội” và từ chối trả lời các chủ đề bị coi là nhạy cảm về chính trị.

Theo bài viết của Financial Times năm 2024, chính quyền Trung Quốc đã tiến hành kiểm tra các mô hình AI của nhiều công ty, trong đó có Moonshot (công ty mẹ của Kimi), rà soát dữ liệu huấn luyện, các từ khóa nhạy cảm và yêu cầu các mô hình phải đưa ra phản hồi thống nhất đối với các vấn đề chính trị. Những người trong ngành cho biết Kimi từ chối phần lớn câu hỏi liên quan đến ông Tập Cận Bình. Đây cũng là yêu cầu chung đối với các mô hình AI chủ chốt của Trung Quốc như Kimi, DeepSeek và Qwen, nhằm ngăn chặn những nội dung bị cho là “lật đổ chính quyền nhà nước” hoặc vi phạm cái gọi là “các giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội”.

Trong các cuộc thử nghiệm về khả năng kiểm duyệt đối với dòng Kimi, giới quan sát nhận định các phiên bản trước đây của Kimi kiểm duyệt tương đối nhẹ khi trả lời bằng tiếng Anh. Tuy nhiên, trong môi trường tiếng Trung, mô hình này áp dụng cơ chế kiểm duyệt nghiêm ngặt hơn, thường từ chối trả lời hoặc sử dụng các quan điểm chính thức của chính quyền Trung Quốc.