Mỹ: Kêu gọi đánh thuế tài sản toàn quốc, giới chỉ trích cảnh báo mất đầu tư, việc làm
- Kevin Stocklin
- •
Cử tri California nhiều khả năng đã bác “thuế tỷ phú”, nhưng các chính trị gia và các nhóm tại Mỹ vẫn tìm cách đánh thuế tài sản, kể cả toàn quốc. Giới chỉ trích cảnh báo đầu tư và việc làm có thể giảm.
Cử tri California nhiều khả năng đã bác đề xuất “thuế tỷ phú” của bang trong cuộc bầu cử giữa kỳ, nhưng các chính trị gia và các nhóm tại Mỹ vẫn tìm cách đánh thuế vào tiền tiết kiệm và các khoản đầu tư.
Những người bảo trợ đề xuất này, tức Đề xuất 40, đã cam kết đưa đề xuất trở lại vào năm 2028. Tại Quốc hội Mỹ, các dự luật về thuế tài sản toàn quốc đã được trình trong năm nay. Người trình gồm Thượng nghị sĩ Bernie Sanders (Độc lập, bang Vermont), Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (Dân chủ, bang Massachusetts) cùng các Hạ nghị sĩ Pramila Jayapal (Dân chủ, bang Washington), Brendan F. Boyle (Dân chủ, bang Pennsylvania) và Ro Khanna (Dân chủ, bang California). Có thêm 45 nhà lập pháp liên bang ủng hộ.
Cơ quan lập pháp các bang Illinois, Maryland, Minnesota, Rhode Island và Washington cũng đang xem xét các dự luật thuế tài sản.
Những người ủng hộ thuế tài sản cho rằng người Mỹ giàu nhất thường tránh được việc nộp thuế thu nhập. Họ lập luận rằng thuế nhắm vào tài sản của các tỷ phú và những người có nhiều triệu USD sẽ chuyển bớt gánh nặng thuế sang nhóm có của cải nằm ở tài sản thay vì thu nhập.
Ông Sanders cho biết dự luật của ông, mang tên “Buộc các tỷ phú đóng phần thuế công bằng”, sẽ áp thuế tài sản 5% lên khoảng 1.000 tỷ phú Mỹ, với tổng tài sản ròng ước tính 8.200 tỷ USD. Ông cũng nói chính phủ sẽ chuyển số tiền này cho những người có thu nhập thấp hơn.
“Dự luật sẽ trả trực tiếp 3.000 USD cho mọi đàn ông, phụ nữ và trẻ em trong các hộ có thu nhập từ 150.000 USD trở xuống”, trang web của ông Sanders viết.
“Một gia đình 4 người sẽ nhận 12.000 USD. Khoản thu ước tính 4.400 tỷ USD trong thập kỷ tới sẽ được sử dụng để giải quyết những khủng hoảng cấp bách nhất mà các gia đình người lao động đang đối mặt”.
Bà Warren khẳng định dự luật của bà, với ngưỡng áp thuế thấp hơn là 50 triệu USD tài sản, sẽ thu về 6.200 tỷ USD trong thập kỷ tới. Số tiền này sẽ được chi cho dịch vụ chăm sóc trẻ em toàn dân, cao đẳng cộng đồng miễn phí và mở rộng chương trình Medicare.
Giới chỉ trích thì nghi ngờ việc thuế tài sản sẽ mang lại lợi ích như đã hứa cho người Mỹ bình thường. Họ cũng cho rằng thuế này nhiều khả năng sẽ kìm hãm đầu tư và tạo việc làm.
“Của cải ở nhóm giàu nhất không phải là vàng thỏi nằm trong kho”, ông Adam Michel, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách Thuế tại Viện Cato, nói với The Epoch Times.
“Khoảng ba phần tư tài sản của nhóm 0,1% giàu nhất là cổ phần trong các công ty đang hoạt động”, ông nói. “Trong đó có những doanh nghiệp tuyển dụng lao động, sản xuất hàng hóa và cấp vốn cho đầu tư”.
“Đánh thuế vào khối tài sản này sẽ biến vốn sản xuất thành nguồn thu của chính phủ và thu hẹp quy mô những doanh nghiệp làm ăn hiệu quả nhất của khu vực tư nhân”.
Dòng vốn tháo chạy
Hồi tháng 9, Viện Hoover, một tổ chức nghiên cứu bảo thủ, công bố báo cáo phân tích đề xuất “thuế tỷ phú” của California. Những người ủng hộ nói thuế này sẽ thu về 100 tỷ USD.
Viện này ước tính rằng do “các tỷ phú rời khỏi bang”, loại thuế thu một lần này chỉ đem về 30 tỷ USD. Khoản thất thu thuế thu nhập trong những năm tiếp theo sẽ làm nguồn thu của bang giảm thêm.
Quỹ Thuế California cũng có đánh giá tương tự. Tổ chức này dự báo việc các tỷ phú rời đi và tác động lan tỏa đến nền kinh tế sẽ khiến nguồn thu từ thuế thu nhập của bang mất đi 3,53 tỷ đến 4,49 tỷ USD mỗi năm.
“Việc 9 tỷ phú được nêu tên công khai rời đi đã gây ra khoản thất thu thuế định kỳ 2,77 tỷ USD”, tổ chức này cho biết.
Những tỷ phú đã rời California kể từ khi thuế tài sản được đề xuất gồm hai nhà đồng sáng lập Google Sergey Brin và Larry Page, cùng đạo diễn kiêm nhà sáng lập Amblin Entertainment Steven Spielberg. Danh sách còn có các nhà sáng lập Peter Thiel (PayPal), Travis Kalanick (Uber) và Don Hankey (Hankey Group).
Từ toàn quốc đến toàn cầu
Để ngăn vốn né thuế tài sản cấp bang, một số người ủng hộ, trong đó có Giám đốc điều hành United Airlines Scott Kirby, nói thuế này phải được áp dụng trên toàn nước Mỹ.
“Làm theo từng bang thì không hiệu quả vì người ta sẽ chuyển đi nơi khác”, ông Kirby nói trong cuộc phỏng vấn với The New York Times hồi tháng 10. Ông nói thêm: “Tôi nghĩ chúng ta nên có thuế thừa kế gần mức 100% ở một ngưỡng nào đó”.
Giới chỉ trích cảnh báo thuế tài sản toàn quốc có thể chỉ đẩy dòng đầu tư ra khỏi Mỹ.
Dòng đầu tư chảy ra nước ngoài là “lý do chính khiến phần lớn các nước từng áp dụng thuế tài sản sau này đã bãi bỏ”, ông Jason Sorens, nhà kinh tế tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Mỹ, nói với The Epoch Times.
Các nước từng áp dụng rồi bãi bỏ thuế tài sản gồm Áo, Đan Mạch, Đức, Hà Lan, Phần Lan, Luxembourg, Thụy Điển và Pháp.
Ông Sorens cho biết Thụy Sĩ là ngoại lệ, nhưng nước này vẫn hấp dẫn nhà đầu tư vì “tổng gánh nặng thuế thấp và thuế suất đánh vào tài sản cũng được giữ thấp”.
Ông Michel nhận định thuế tài sản toàn quốc tại Mỹ “chỉ đổi cạnh tranh giữa các bang lấy cạnh tranh quốc tế”.
“Con người và dòng vốn cũng vượt qua biên giới các nước, nên những người ủng hộ thuế tài sản thường đáp lại bằng đề xuất thuế tài sản tối thiểu toàn cầu”, ông nói.
Các nỗ lực lập thuế toàn cầu đã được đẩy mạnh trong những năm gần đây. Năm 2021, chính quyền Tổng thống Joe Biden ủng hộ thuế thu nhập tối thiểu toàn cầu đối với doanh nghiệp. Năm 2024, Chính phủ Brazil đề xuất đánh thuế tài sản toàn cầu 2% lên 3.000 người giàu nhất thế giới.
Tuy nhiên, một phân tích năm 2026 của tập đoàn tư vấn quốc tế EY về đề xuất của Brazil dự báo thuế này sẽ làm GDP thế giới giảm 80 tỷ USD mỗi năm, xóa 2 triệu việc làm và cắt 10 tỷ USD thu nhập của người lao động mỗi năm. Các mức giảm này sẽ tăng đáng kể theo thời gian.
Chỉ đánh thuế giới siêu giàu
Cũng có lo ngại rằng các chính phủ sẽ mở rộng thuế tài sản ra ngoài nhóm siêu giàu một khi đã được trao quyền áp thuế này.
Bà Warren nói dự luật của bà chỉ tác động đến những người Mỹ giàu nhất, “không tăng thuế với 99,85% hộ gia đình Mỹ”. Ông Sanders và ông Khanna cũng nói rằng theo dự luật thuế tài sản của họ, “không ai có tài sản ròng dưới 1 tỷ USD phải trả thêm một xu tiền thuế nào”.
Lịch sử thuế thu nhập làm dấy lên nghi ngờ về những lời khẳng định này.
Thuế thu nhập liên bang đầu tiên, theo Đạo luật Thu ngân sách năm 1861, bị bãi bỏ vào năm 1872. Năm 1909, Tổng thống William H. Taft đề xuất thuế thu nhập mới ở mức 2% đối với doanh nghiệp. Trong vài năm sau đó, các nhà lập pháp cấp tiến thúc đẩy thuế thu nhập cá nhân.
Các nhà lập pháp bảo thủ muốn chặn thuế này nên đề xuất ban hành dưới dạng một tu chính án hiến pháp, vì tin rằng tu chính án sẽ không bao giờ được 3/4 số bang phê chuẩn.
Tu chính án thứ 16 vẫn được phê chuẩn, và thuế thu nhập cá nhân ra đời cùng Đạo luật Thu ngân sách năm 1913.
Thuế này chỉ áp dụng với 1% người Mỹ có thu nhập cao nhất, khi đó là những người kiếm được hơn 3.000 USD mỗi năm. Thuế suất từ 1% đến 7% thu nhập.
Tu chính án lại không đặt ra ngưỡng áp thuế nào, và loại thuế ban đầu chỉ tác động đến 1% người giàu nhất cuối cùng đã được mở rộng ra đại đa số người Mỹ.
Thuế suất ban đầu, tối đa 7% thu nhập, đến năm 1944 được nâng lên mức cao nhất 94%, sau đó giảm dần xuống còn 37%, mức cao nhất hiện nay.
Ngoài ra, vẫn chưa rõ thuế tài sản liên bang với hình thức đang được đề xuất có hợp hiến không, hay cần một tu chính án như khi áp thuế thu nhập.
Ông Michel cho rằng các dự luật thuế tài sản hiện nay không hợp pháp vì “Hiến pháp yêu cầu thuế trực thu phải được phân bổ giữa các bang”.
Thuế trực thu đánh vào cá nhân thay vì vào giao dịch như thuế bán hàng hay thuế quan.
Theo Hiến pháp, các loại thuế này phải tính theo tỷ lệ dân số từng bang thay vì theo ngưỡng tài sản. Vì vậy, nếu được thông qua, thuế tài sản toàn quốc có thể phải được ban hành bằng một tu chính án hiến pháp.
Xem thêm
Từ khóa thuế tỷ phú California thuế tài sản Đề xuất đánh thuế tài sản Elizabeth Warren Bernie Sanders
