[Nhìn lại 2025] Tài chính toàn cầu: Cuộc đại dịch chuyển của dòng vốn

Hoàng Vân Vân
•
Chủ Nhật, 04/01/2026

Năm 2025, thị trường tài chính toàn cầu rung lắc dữ dội dưới tác động đan xen của chu kỳ giảm lãi suất, căng thẳng địa chính trị leo thang và làn sóng tái phân bố vốn cho các tài sản công nghệ. Đây là năm mà dòng tiền không còn mù quáng đuổi theo tăng trưởng, mà quay lại định giá và điều chỉnh vị thế dựa trên ba trụ cột: độ tin cậy của thể chế, rủi ro địa chính trị và sự ổn định của dòng tiền.

Cuối năm 2025, giá vàng quốc tế dưới tác động đan xen của căng thẳng địa chính trị leo thang, rủi ro Chính phủ Mỹ đóng cửa và kỳ vọng cắt giảm lãi suất đã vượt qua mức cao lịch sử, trở thành một trong những sự kiện tài chính tiêu biểu nhất trong năm. (Ảnh tư liệu – Yu Gang / Epoch Times)

Mười sự kiện tài chính quốc tế dưới đây phác thảo lại cách dòng vốn toàn cầu lặng lẽ viết lại bản đồ cũ.

1. Giá vàng vượt 4.500 USD/oz – “bảo hiểm thể chế” trở lại trung tâm

Tháng 10/2025, giá vàng quốc tế lần đầu vượt mốc 4.000 USD/oz và tới cuối năm có lúc vọt trên 4.500 USD, mức tăng gần 70% trong cả năm, trở thành nhóm tài sản có biểu hiện sáng giá nhất. Vàng một lần nữa được nhìn nhận như công cụ cốt lõi để phòng ngừa rủi ro tiền tệ và rủi ro thể chế, chứ không chỉ là tài sản phòng thủ truyền thống.

Giới phân tích phổ biến cho rằng, đồng USD chịu áp lực kéo dài, cộng với căng thẳng Trung Đông tái bùng phát – đặc biệt là nguy cơ Israel khôi phục đối đầu quân sự với Iran và đồn đoán Tehran tái khởi động chương trình tên lửa đạn đạo – đã cùng lúc đẩy nhu cầu nắm giữ kim loại quý lên cao. Kỳ vọng Fed tiếp tục giảm lãi suất trong năm 2026 càng củng cố cho xu hướng vàng được dùng như “bảo hiểm” cho các kịch bản bất định.

2. Chu kỳ nới lỏng của các nền kinh tế phát triển bước vào điểm ngoặt

Ngày 10/12/2025, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất điều hành thêm 25 điểm cơ bản, đưa biên độ lãi suất quỹ liên bang về 3,50–3,75%, đánh dấu lần cắt giảm thứ ba trong năm và là lần thứ sáu trong cả chu kỳ, tổng mức giảm đạt 75 điểm cơ bản. Tuy vậy, thông điệp sau cuộc họp cho thấy Fed lựa chọn giọng điệu thận trọng, thiếu cam kết rõ ràng cho đường đi chính sách năm tới.

Các nhà phân tích nhận định, năm 2025 các ngân hàng trung ương lớn vẫn ở trong chu kỳ nới lỏng, nhưng dấu hiệu “đạp phanh” ngày càng rõ. Lạm phát đã hạ nhiệt, song đà hồi phục tăng trưởng không đồng đều, khiến chính sách tiền tệ chuyển từ “kích thích đồng loạt” sang “điều chỉnh thận trọng, phân hóa mạnh”. Lãi suất không còn đơn thuần là công cụ thúc đẩy phục hồi, mà trở thành một phần của “kỹ thuật quản lý rủi ro”, nhằm tránh đánh giá sai chu kỳ và gây mất cân bằng tài chính.

Trong khi châu Âu và Nhật Bản dần nghiêng sang trạng thái quan sát hoặc thậm chí thắt chặt nhẹ, nếu Fed tiếp tục đơn phương cắt giảm lãi suất, Mỹ có nguy cơ rơi vào thế “đi một mình”, qua đó tái định hình dòng vốn và cấu trúc tỷ giá toàn cầu. Sức hấp dẫn của USD suy giảm buộc nhà đầu tư phải tái đánh giá phần bù rủi ro đối với tài sản Mỹ.

3. Ngân hàng Anh giảm tốc – chu kỳ nới lỏng bước vào giai đoạn cuối

Ngày 18/12, Ngân hàng Anh tiếp tục hạ lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, đưa lãi suất cơ bản từ 4,00% xuống 3,75%. Đây là lần cắt giảm thứ sáu kể từ khi chu kỳ giảm lãi bắt đầu từ tháng 8/2024, với tổng mức giảm 150 điểm cơ bản – phản ánh áp lực lạm phát đã mềm đi rõ rệt so với giai đoạn đỉnh điểm.

Tuy nhiên, trong tuyên bố sau cuộc họp, ngân hàng trung ương phát tín hiệu thận trọng, ám chỉ bước đi nới lỏng tiếp theo sẽ chậm lại khi triển vọng lạm phát và tăng trưởng vẫn còn nhiều bất định. Giới thị trường cho rằng, lần cắt giảm này mang tính “bù giảm” nhiều hơn là khởi động một vòng kích thích mới, đồng nghĩa chu kỳ nới lỏng đã tiến tới giai đoạn sau, trở nên phụ thuộc vào dữ liệu hơn là “lộ trình định sẵn”.

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế yếu ớt và lạm phát vẫn chưa được kiểm soát hoàn toàn, chính sách tiền tệ của Anh đang dần chuyển từ “hỗ trợ phục hồi” sang “ngăn chặn nới lỏng quá mức”, khiến xu hướng lãi suất trước năm 2026 trở nên khó đoán hơn.

4. ECB, BOJ, Canada, Úc… đồng loạt “vào trạng thái quan sát”

Tại khu vực đồng euro, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sau khi thực hiện 8 lần cắt giảm lãi suất từ giữa 2024 tới giữa 2025 đã chuyển sang giữ nguyên lãi suất từ tháng 7/2025 và tiếp tục đứng yên trong cuộc họp cuối năm. Tăng trưởng nhẹ trở lại, lạm phát lùi sát mục tiêu khoảng 2% khiến ECB chọn giữ linh hoạt, tránh “lạm dụng” nới lỏng tiền tệ.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) thì từng bước đi ra khỏi kỷ nguyên siêu nới lỏng. Sau khi chấm dứt lãi suất âm và nâng lãi suất lên 0,5% vào năm 2024, BOJ đến tháng 12/2025 được kỳ vọng nâng tiếp lãi suất chính sách lên 0,75%, đánh dấu bước tiến quan trọng trên con đường “bình thường hóa” chính sách. Dù mặt bằng lãi suất vẫn cực thấp, Nhật Bản đã rõ ràng rời khỏi trạng thái siêu nới lỏng kéo dài gần ba thập niên.

Các ngân hàng trung ương khác cũng phần lớn chuyển sang “tạm dừng sau giai đoạn điều chỉnh”: Ngân hàng Canada giảm tổng cộng 100 điểm cơ bản trong năm rồi giữ lãi suất ở 2,25%; Ngân hàng Dự trữ Úc ba lần giảm lãi nhưng từ giữa năm đến cuối năm giữ nguyên ở 3,6%; Ngân hàng Trung ương Brazil nâng mạnh lãi suất lên vùng 15% và “neo cao” để kiềm chế lạm phát.

Bức tranh tổng thể là một thế giới tiền tệ phân hóa sâu sắc, trong đó lợi suất trái phiếu chính phủ các nước lớn quay đầu tăng, phản ánh kỳ vọng rằng chu kỳ giảm lãi toàn cầu đang tiệm cận điểm kết thúc.

5. “Năm đầu của ETF tiền mã hóa” ở Mỹ – stablecoin được luật hóa

Năm 2025 được xem là “năm mở màn của ETF (Quỹ Hoán Đổi Danh Mục) tiền mã hóa” tại Mỹ. Cơ quan quản lý chứng khoán Mỹ chấp thuận nhiều quỹ ETF giao dịch trên sàn dựa trên Bitcoin và Ether (ETH) dạng spot, cho phép cơ chế hoán đổi thực, đưa tài sản mã hóa chính thức bước vào “hộp công cụ” đầu tư chuẩn tắc của dòng vốn tổ chức.

Về khung pháp lý, Quốc hội Mỹ thông qua một đạo luật liên bang về stablecoin và Tổng thống Donald Trump ký ban hành vào tháng 7/2025 – được biết tới như Đạo luật GENIUS (Guiding and Establishing National Innovation for U.S. Stablecoins Act). Đây là luật liên bang đầu tiên đặt ra khuôn khổ toàn diện cho stablecoin thanh toán: định nghĩa rõ “stablecoin thanh toán”, ưu tiên mô hình bảo chứng bằng tiền pháp định, thiết lập cơ chế cấp phép liên bang cho tổ chức phát hành, áp chuẩn về dự trữ, quy tắc mua lại và cấm tái thế chấp (rehypothecation).

Sự kết hợp giữa ETF spot và luật stablecoin khiến tiền mã hóa không còn chỉ là sân chơi biên của đầu cơ, mà trở thành một lớp tài sản đã được “tài chính hóa đầy đủ”, gắn chặt với hệ thống tài chính chính thống. Đổi lại, mọi biến động của thị trường này cũng mang nhiều tính “chu kỳ tài chính” hơn, với tác động lan tỏa ngày càng lớn.

6. Vốn cho AI tập trung cao độ tại Mỹ – “đại gia công nghệ” dẫn dắt chu kỳ tăng mới

Dù phải đối mặt với nguy cơ chính phủ đóng cửa, thâm hụt tài khóa phình to và tình trạng phân cực chính trị gia tăng, thị trường chứng khoán Mỹ năm 2025 vẫn liên tiếp lập đỉnh mới nhờ làn sóng AI và nhóm cổ phiếu công nghệ vốn hóa siêu lớn.

Các “gã khổng lồ” nắm trong tay ba trụ cột của chuỗi giá trị AI – hạ tầng đám mây, chip tiên tiến và mô hình nền tảng – tiếp tục tận dụng định giá cao và chi phí vốn tương đối rẻ để đẩy mạnh M&A, đầu tư CAPEX quy mô lớn và khóa chặt lợi thế quy mô. Điều này càng củng cố cấu trúc thị trường mang tính “thiểu số thống trị”, khi vài tập đoàn đầu ngành chi phối phần lớn thành quả của cả chỉ số.

Báo cáo lợi nhuận vượt kỳ vọng của các ông lớn công nghệ, cộng với những tín hiệu “giảm nhiệt nhưng không đổ vỡ” trong đàm phán Mỹ–Trung, đã hỗ trợ tâm lý rủi ro, đẩy chứng khoán Mỹ lên cao đồng thời lan sang châu Á, đưa Nikkei có lúc vượt mốc 51.000 điểm. Ở chiều ngược lại, Chính phủ Mỹ cố gắng vạch lại ranh giới giữa ổn định tài chính và tự do thị trường, gia tăng yêu cầu minh bạch đối với việc các tổ chức tài chính “cắt đứt dịch vụ tài khoản” đối với một số lĩnh vực, cũng như chuẩn bị nền tảng cho một lộ trình dài hơn về đô la số và giám sát hệ sinh thái thanh toán – stablecoin.

7. Thuế quan Mỹ–Trung và “chiến tranh công nghệ” quay lại, chuỗi cung ứng bị xé nhỏ

Năm 2025 chứng kiến vòng căng thẳng mới trong quan hệ kinh tế Mỹ–Trung. Washington tái nâng thuế quan và siết chặt hơn nữa kiểm soát xuất khẩu đối với chip, thiết bị sản xuất bán dẫn, xe điện, công nghệ AI và hàng loạt linh kiện chiến lược, với lập luận dùng thuế quan như “tuyến phòng thủ” cho an ninh công nghiệp và chủ quyền chuỗi cung ứng.

Trước sức ép kép từ thuế và kiểm soát công nghệ, doanh nghiệp Mỹ đẩy nhanh chiến lược “rời Trung Quốc” và phân tán chuỗi cung ứng, chuyển một phần sản xuất sang Mexico, Đông Nam Á và Ấn Độ. Chi phí sản xuất tăng dần được tích tụ vào cấu trúc chi phí cố định của doanh nghiệp và truyền dần sang người tiêu dùng cuối, tạo nên một lớp lạm phát mang tính “cấu trúc”.

Vòng đối đầu thuế quan và công nghệ lần này không còn chỉ là con bài mặc cả ngắn hạn, mà đã trở thành xu hướng dài hạn, đẩy trật tự thương mại toàn cầu tiến tới sự phân mảnh và chia thành các khối.

8. Bất động sản Trung Quốc bước vào “vùng nước sâu”

Cuối năm 2025, bất động sản vẫn là “con tê giác xám” lớn nhất của kinh tế Trung Quốc. Giá nhà tiếp tục điều chỉnh, tồn kho lớn và áp lực từ các nền tảng tài chính địa phương chồng chéo, tạo thành nút thắt rủi ro đối với cả hệ thống ngân hàng và tài khóa địa phương. Dữ liệu tháng 10 cho thấy các chỉ số chính của thị trường nhà đất tiếp tục suy giảm, nhiều thành phố có thời gian “xả” tồn kho vượt quá hai năm, niềm tin thị trường khó phục hồi nhanh.

Đáp lại, Bắc Kinh nghiên cứu một gói “bảo đảm bàn giao nhà + giảm tồn kho”, gồm trợ cấp mua nhà, giảm lãi suất thế chấp và cho phép chính quyền địa phương mua lại nhà tồn kho, đồng thời nhấn mạnh sẽ không quay lại mô hình kích thích “bơm tiền ào ạt”.

Số vụ doanh nghiệp địa ốc rút niêm yết tăng cho thấy quá trình thanh lọc ngành đang gia tốc. Về dài hạn, nền kinh tế Trung Quốc buộc phải dịch chuyển khỏi mô hình phụ thuộc bất động sản, sang trụ cột sản xuất chế tạo, công nghệ và dịch vụ nội địa – một quá trình tái cấu trúc kéo dài với không ít “cơn đau chuyển đổi”.

9. Chứng khoán Hồng Kông phục hồi kỹ thuật, bất động sản định giá lại

Sau nhiều năm ảm đạm, năm 2025 tài sản tài chính Hồng Kông ghi nhận một giai đoạn hồi phục mang tính “kỹ thuật”. Được hỗ trợ bởi định giá hấp dẫn hơn, tâm lý về chính sách Trung Quốc dịu lại phần nào và dòng vốn tái phân bổ, chỉ số Hang Seng bật tăng khoảng 30% trong năm, khối lượng giao dịch cải thiện giúp thu ngân sách từ thuế trước bạ chứng khoán tăng mạnh, phần nào giảm bớt áp lực tài khóa ngắn hạn.

Dù vậy, mức phục hồi này phần nhiều phản ánh sự điều chỉnh lại về thanh khoản và định giá; những vấn đề cấu trúc như độ minh bạch quản trị, chất lượng quản lý doanh nghiệp niêm yết và rủi ro chính trị – địa chính trị vẫn là “biến số cốt lõi” đối với vốn ngoại dài hạn.

Trên thị trường nhà ở, sau loạt biện pháp “gỡ thuế” mua bán bất động sản, năm 2025 chính quyền tiếp tục nâng ngưỡng giá trị nhà ở được hưởng mức thuế trước bạ ưu đãi cho người mua lần đầu, kích thích nhu cầu ở phân khúc dưới 4 triệu đô la Hồng Kông; giao dịch ở nhóm này cải thiện rõ. Ngược lại, phân khúc cao cấp và văn phòng vẫn chịu áp lực giảm đòn bẩy, dư cung cao và tỷ lệ trống tăng, cho thấy thị trường bất động sản đang bước vào giai đoạn “định giá lại và tái cân bằng cấu trúc” hơn là một chu kỳ phục hồi toàn diện.

10. Đài Loan và châu Á–Thái Bình Dương đa cực hóa – vốn không còn “đặt cược một trung tâm”

Năm 2025, cả cấu trúc chuỗi cung ứng lẫn phân bổ vốn ở châu Á–Thái Bình Dương tiếp tục xu hướng đa cực hóa. Đài Loan hưởng lợi lớn từ xuất khẩu AI và bán dẫn, tăng trưởng GDP cả năm được điều chỉnh lên khoảng 7,3%, mức cao hiếm thấy hơn một thập kỷ qua, song ngân hàng trung ương vẫn giữ nguyên lãi suất và dự báo tăng trưởng năm 2026 sẽ hạ nhiệt, phản ánh nhận thức rằng “siêu chu kỳ AI” khó kéo dài mãi.

Tại Nhật Bản, lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ vẫn chậm hơn Mỹ và châu Âu, đồng yên yếu hỗ trợ xuất khẩu và thị trường cổ phiếu. Đồng thời, ảnh hưởng gia tăng của các chính trị gia bảo thủ như Sanae Takaichi trong các thảo luận về an ninh kinh tế, tự chủ công nghệ và chính sách đối với Trung Quốc khiến Nhật được thị trường nhìn nhận như một điểm đến “rủi ro chính trị có thể dự đoán được”, hấp dẫn vốn dài hạn.

Nhìn rộng toàn khu, năng lực sản xuất và dòng vốn không còn tập trung vào một “công xưởng toàn cầu” duy nhất. Ấn Độ và Đông Nam Á đón làn sóng dịch chuyển sản xuất trung – thấp cấp; Đài Loan và Hàn Quốc củng cố vị thế ở bán dẫn và AI; Nhật tái định vị như một trung tâm về tài chính, an ninh công nghiệp và công nghệ lõi. Thời đại “một trung tâm – một chuỗi” chính thức khép lại, nhường chỗ cho cấu trúc nhiều cực và nhiều tầng.

Đối mặt với 2026 như thế nào?

Trọng tâm của năm 2025 nằm ở cách mà dòng vốn toàn cầu tái định giá rủi ro, thể chế và địa chính trị. Giá vàng lập đỉnh mới, ETF tiền mã hóa được thể chế hóa, chu kỳ dài thanh lọc của bất động sản và sự tập trung cao độ của vốn vào AI — tất cả cùng phát đi một tín hiệu: dòng tiền không còn chỉ chạy theo tăng trưởng, mà đang mua “bảo hiểm” cho sự bất định.

Nhìn về năm 2026, thị trường có thể không thiếu thanh khoản, nhưng lại thiếu những câu chuyện dài hạn đáng tin cậy. Đối với nhà đầu tư, điều then chốt không phải là đặt cược vào tài sản “ngôi sao” tiếp theo, mà là xây dựng một danh mục phân bổ đa dạng có thể vừa chịu được biến động, vừa tạo ra dòng tiền, đồng thời có khả năng chống chịu rủi ro thể chế — biến năm 2025, một “mẫu hình thị trường mang tính giáo khoa”, thành cẩm nang sinh tồn cho vài năm tới.