Vì sao Elon Musk đặt nhà máy siêu chip Terafab tại hạt Grimes, Texas?

Lý Âu
•
Thứ Hai, 17/08/2026

Elon Musk chưa bao giờ nổi tiếng là người khiêm tốn. Hồi tháng Ba năm nay, ông tuyên bố sẽ xây dựng một nhà máy sản xuất chip khổng lồ. Chỉ trong 5 tháng, nhà máy chip được gọi là Terafab, được cho là lớn nhất trong lịch sử, đã xác định địa điểm tại hạt Grimes, bang Texas. Vì sao địa điểm này được lựa chọn? Ông Musk đã nhìn thấy những lợi thế gì ở đây? Dưới đây là phân tích từng yếu tố.

Tỷ phú công nghệ Elon Musk. (Nguồn ảnh: Shutterstock)

Thực ra, đây không đơn thuần là việc Tesla tự xây dựng một nhà máy sản xuất wafer, mà là kế hoạch của ông Musk nhằm tích hợp theo chiều dọc chuỗi cung ứng chip AI của Tesla, SpaceX/xAI, tạo thành một khu công nghiệp bán dẫn siêu lớn chưa từng có tiền lệ.

Ngày 6/8, SpaceX, Tesla và chính quyền Texas chính thức công bố Terafab sẽ được đặt gần hồ chứa Gibbons Creek thuộc hạt Grimes. Giai đoạn đầu có tổng vốn đầu tư được công bố hơn 16,8 tỷ USD, dự kiến tạo ra ít nhất 3.000 việc làm. Tổng diện tích quy hoạch lên tới 100 triệu feet vuông (khoảng 9,29 triệu mét vuông).

100 triệu feet vuông lớn đến mức nào? Lấy một ví dụ, diện tích của một siêu thị Target hoặc Costco thông thường tương đương khoảng 2,5 sân bóng đá. Trong khi đó, diện tích nhà máy của ông Musk tương đương 2.300 sân bóng đá. Con số này cũng tương đương 10 nhà máy Tesla Giga Texas.

Quy mô khổng lồ như vậy là vì nhà máy sẽ đưa toàn bộ các công đoạn vốn được phân tán ở nhiều nơi trên thế giới — từ thiết kế IC, sản xuất chip logic, sản xuất bộ nhớ, đóng gói tiên tiến đến kiểm định cuối cùng — vào cùng một khuôn viên khổng lồ, phá vỡ mô hình phân công chuyên môn truyền thống của ngành bán dẫn.

Terafab được quảng bá là sẽ tập trung toàn bộ các công đoạn thiết kế chip, sản xuất chip logic 2 nanomet, sản xuất bộ nhớ, công nghệ quang khắc, đóng gói tiên tiến và kiểm định trong một khu phức hợp siêu lớn duy nhất, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển wafer giữa các nhà máy khác nhau.

Vậy rốt cuộc vì lý do gì ông Musk quyết định đặt nhà máy siêu chip này tại hạt Grimes, Texas? Có 6 lý do chính.

1. Quỹ đất khổng lồ và hồ chứa nước lớn

Thông thường, các nhà máy chip hoặc khu công nghiệp không thể cung cấp một khu đất rộng lớn và liền mạch như vậy. Hạt Grimes có nhiều đất chưa phát triển với giá tương đối thấp, cho phép ông Musk tập trung toàn bộ công nghệ và quy trình cần thiết để sản xuất chip trong cùng một khuôn viên.

Khu vực tái đầu tư được hạt Grimes phê duyệt cho SpaceX rộng hơn 22.000 mẫu Anh, trong khi riêng hồ chứa đã chiếm hàng ngàn mẫu Anh. SpaceX quy hoạch lấy khu vực Gibbons Creek làm trung tâm và tiếp tục mở rộng khi có thêm đất.

Hơn nữa, sản xuất chip là ngành tiêu thụ cực nhiều nước. Các công đoạn làm sạch wafer, làm mát và sản xuất nước siêu tinh khiết đều cần nguồn nước lớn và ổn định.

Ngay cạnh địa điểm dự kiến xây Terafab là hồ chứa Gibbons Creek. Đây không phải một hồ cảnh quan thông thường mà vốn được xây dựng để phục vụ nhà máy nhiệt điện than Gibbons Creek, cung cấp nước làm mát công nghiệp. Sau khi nhà máy điện ngừng hoạt động, nơi đây vẫn còn hệ thống hạ tầng sử dụng nước công nghiệp quy mô lớn rất hiếm có.

Tại buổi họp với cư dân địa phương hồi tháng Tám, lãnh đạo SpaceX thậm chí thừa nhận rằng họ không chọn nơi này vì nguồn nước ngầm, mà vì khả năng trữ nước của khu vực.

2. Khu đất của nhà máy điện lớn đã ngừng hoạt động

Gibbons Creek từng có một nhà máy nhiệt điện than công suất khoảng 470 MW, ngừng hoạt động vào năm 2018. Tài sản của nhà máy bao gồm hàng ngàn mẫu Anh đất, hồ chứa, đập và các cơ sở hạ tầng phục vụ mục đích công nghiệp lâu dài.

Việc tái phát triển một khu đất công nghiệp có sẵn như vậy rất hấp dẫn đối với một dự án công nghiệp siêu lớn, bởi khu đất vốn đã từng được sử dụng cho các cơ sở công nghiệp quy mô lớn.

Tổ chức phát triển kinh tế địa phương cũng mô tả Terafab là dự án tái sử dụng khu vực nhà máy Gibbons Creek cũ. Nói cách khác, ông Musk không phải đến một vùng đất hoàn toàn chưa được phát triển để bắt đầu xây dựng nhà máy chip từ đầu.

3. Vị trí chiến lược trong tam giác công nghệ Texas

Trên thực tế, hạt Grimes nằm ở vị trí then chốt trong tam giác công nghệ Texas (Austin–Houston–Dallas). Hạt này có khoảng 30.000 dân, nằm cách Austin khoảng 100 dặm về phía đông và cách Houston khoảng 70 dặm về phía tây bắc.

Vị trí này giúp kết nối với trụ sở Tesla tại Austin. Khoảng cách từ đây đến Giga Texas, trụ sở và trung tâm nghiên cứu của Tesla tại Austin, tương đối gần, thuận tiện cho các nhóm kỹ thuật của hai bên tiến hành thử nghiệm nguyên mẫu và phối hợp sản xuất hàng loạt.

Khu vực này cũng gần các cảng lớn và sân bay quốc tế ở Houston, thuận lợi cho việc nhập khẩu thiết bị bán dẫn, hóa chất và nguyên vật liệu, cũng như xuất khẩu chip ra toàn cầu.

4. Hỗ trợ tài chính và hiệu quả từ chính quyền bang

Chính quyền Texas thông qua Đạo luật JETI (Jobs, Energy, Technology, and Innovation Program) và Quỹ Doanh nghiệp Texas (TEF) — trong đó có khoản thưởng trực tiếp 30 triệu USD — cung cấp cho Terafab các khoản miễn giảm thuế địa phương và hỗ trợ dài hạn trị giá lên tới hàng trăm triệu USD.

Ngoài ra, so với California và một số bang khác của Mỹ, chính quyền Texas và chính quyền địa phương có tốc độ xử lý khá nhanh về đánh giá tác động môi trường, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và cấp phép, phù hợp với phong cách “xây nhà máy với tốc độ cao” của Musk.

5. Nguồn nhân lực tiềm ẩn

Một yếu tố khác rất dễ bị bỏ qua là Đại học Texas A&M (Texas A&M University). Địa điểm Terafab chỉ cách trường khoảng 15–20 dặm theo đường chim bay.

Texas A&M có nguồn nhân lực lớn trong các lĩnh vực kỹ thuật, điện-điện tử, vật liệu, cơ khí, hóa học, khoa học máy tính và sản xuất tiên tiến.

Các tài liệu phát triển kinh tế chính thức của College Station cũng coi sinh viên tốt nghiệp các ngành kỹ thuật và công nghệ của Texas A&M là một trong những lợi thế lao động quan trọng nhất của khu vực.

Tuy nhiên, hiện SpaceX chưa công khai nói rằng “vì Texas A&M” nên họ chọn hạt Grimes. Đây là lợi thế về vị trí và nguồn nhân lực có thể suy luận hợp lý, chứ không phải nguyên nhân hàng đầu được công ty chính thức công bố.

6. Tự xây dựng hệ thống phát điện

Khi thấy một nhà máy chip được lựa chọn địa điểm, phản ứng đầu tiên của nhiều người thường là: “Có phải vì nơi này có hệ thống truyền tải điện mạnh không?”

Ngược lại, SpaceX hiện lên kế hoạch xây dựng cơ sở phát điện khí tự chủ, sử dụng hệ thống lưu trữ năng lượng quy mô lớn, thậm chí tự xây dựng hệ thống xử lý nước thải và trạm cứu hỏa.

Theo quy hoạch hiện tại, cơ sở này không phụ thuộc hoàn toàn vào lưới điện Texas (ERCOT) để cung cấp điện cho toàn bộ khu phức hợp. Nói cách khác, nó gần như một thành phố công nghiệp siêu lớn tư nhân tự cung tự cấp.

Ông Musk đã tìm được một khu vực có nguồn nước lớn, quỹ đất lớn và khả năng tự xây dựng hệ thống năng lượng.

Người dân địa phương lo ngại

Mặc dù mọi thứ dường như rất thuận lợi và dự án có thể tạo ra tác động sâu rộng đối với phát triển kinh tế địa phương, nhưng đối với cư dân hiện tại, họ chưa chắc muốn cuộc sống vốn có của mình bị đảo lộn.

Cư dân hạt Grimes lo ngại dự án khổng lồ này sẽ ảnh hưởng đến cộng đồng. Vì vậy, họ thành lập Liên minh Công dân vì Phát triển Có Trách nhiệm của Hạt Grimes (GCCRD) nhằm bảo đảm những mối quan ngại của họ được xem xét.

Theo tạp chí Fortune, lãnh đạo GCCRD Marie Egyed chuyển từ Houston đến hạt Grimes 8 năm trước với mục đích “tận hưởng một cuộc sống nông thôn đẹp đẽ, yên bình”.

Egyed cho biết bà hiểu rằng không thể ngăn dự án tiếp tục triển khai — bà và nhiều người khác không phải vốn dĩ phản đối sự phát triển của cộng đồng. Họ chỉ mong muốn có sự giám sát và minh bạch thích đáng, cũng như tiếng nói trong quá trình ra quyết định.

Bà bất lực nói: “Chúng ta đang bước vào một thời đại mà quyền lực doanh nghiệp vượt lên trên chính quyền. Và hiện chúng ta đang chứng kiến sự chuyển đổi đó”.

GCCRD đưa ra 12 đề xuất, nhằm “cung cấp sự bảo vệ tuyệt đối, có thể đo lường được cho bất kỳ trung tâm dữ liệu hoặc cơ sở hạ tầng liên quan nào đặt tại hạt của chúng tôi”.

“Điều đó bảo vệ nguồn nước, dịch vụ cấp cứu và đường sá của chúng tôi. Đồng thời, nó cũng bảo vệ hạt của chúng tôi, bảo đảm chính quyền hạt có đủ đại diện pháp lý khi đàm phán với các công ty như SpaceX.”

Egyed cho biết mặc dù dự án được ca ngợi là “phúc lợi kinh tế” cho cộng đồng, bà và những người khác lo ngại nhà máy chip sẽ tác động như thế nào đến chi phí sinh hoạt và chất lượng cuộc sống tại địa phương.

Trong khi đó, ông Musk đã bắt đầu giải phóng mặt bằng trong khu vực, khiến một số cư dân phải đưa ra quyết định khó khăn — ở lại hay rời bỏ ngôi nhà mà họ vốn đã gắn bó.