Đề xuất cấm bán thuốc lá vĩnh viễn với người sinh từ năm 2010

Minh Long
•
Thứ Ba, 10/11/2026

Đại biểu Quốc hội kiến nghị cấm bán và cung cấp thuốc lá cho người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau, kể cả khi họ đã trưởng thành. Một đề xuất khác muốn nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21, nhằm hạn chế nguy cơ nghiện nicotine trong giới trẻ.

Hai phương án siết độ tuổi tiếp cận thuốc lá

Chiều 9/11/2026, trong phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu đưa ra nhiều kiến nghị nhằm hạn chế người trẻ tiếp cận thuốc lá.

Đáng chú ý, đại biểu Lê Hoàng Anh, thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai, đề xuất cấm bán và cung cấp thuốc lá cho người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau. Quy định này cũng bao gồm việc cấm những người thuộc nhóm trên mua và sử dụng thuốc lá, kể cả khi đã đủ tuổi trưởng thành.

Theo phương án được đề xuất, chính sách sẽ bắt đầu áp dụng từ ngày 1/1/2028. Như vậy, người sinh năm 2010 sẽ không được mua thuốc lá khi đủ 18 tuổi, cũng như ở những độ tuổi cao hơn trong tương lai.

Đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng việc chỉ duy trì giới hạn cấm bán thuốc lá đối với người dưới 18 tuổi chưa đủ để ngăn chặn tình trạng thanh niên bắt đầu hút thuốc. Khi mỗi năm có thêm một nhóm người bước qua tuổi 18, số người được phép mua thuốc lá hợp pháp vẫn tiếp tục tăng.

Một phương án khác được đại biểu Nguyễn Hải Long, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng, đưa ra là nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21 tuổi theo lộ trình.

Hai kiến nghị có cách tiếp cận khác nhau nhưng cùng hướng đến mục tiêu hạn chế việc hình thành người hút thuốc mới trong giới trẻ.

Tỷ lệ hút thuốc tăng mạnh ở nhóm nam giới 20-24 tuổi

Lý giải đề xuất nâng độ tuổi mua thuốc lá, đại biểu Nguyễn Hải Long dẫn số liệu điều tra năm 2021 cho thấy tỷ lệ hút thuốc ở nam giới trong nhóm 15-19 tuổi là 5,46%. Tuy nhiên, con số này tăng lên 32,6% ở nhóm 20-24 tuổi, cao gần 6 lần.

Theo đại biểu, giai đoạn từ 18 đến 21 tuổi là thời điểm nhiều thanh niên rời khỏi gia đình để học tập, làm việc, có thu nhập riêng và tiếp xúc với những nhóm bạn mới. Đây cũng là giai đoạn họ có nguy cơ bắt đầu sử dụng thuốc lá nếu không được bảo vệ bằng những biện pháp phù hợp.

Ông cho rằng những người chưa bắt đầu hút thuốc khi bước qua tuổi 21 phần lớn sẽ không trở thành người hút thuốc trong suốt cuộc đời. Vì vậy, việc nâng giới hạn tuổi mua thuốc lá có thể góp phần ngăn chặn nguy cơ nghiện nicotine từ sớm.

Đại biểu Nguyễn Hải Long đề nghị thực hiện theo lộ trình tăng dần từ 19 lên 21 tuổi, với các mốc có hiệu lực vào ngày 1/1 hàng năm, bắt đầu từ năm 2028.

Ông cũng cho biết Bộ Y tế chưa kịp hoàn thiện các nghiên cứu khoa học, đánh giá tác động và quy trình thẩm định cần thiết để đưa phương án nâng tuổi mua thuốc lá lên 21 vào dự thảo trong kỳ họp này.

Đề xuất cấm theo thế hệ có thể giúp giảm hàng triệu người hút thuốc

Đối với phương án cấm thuốc lá theo thế hệ, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị đưa chính sách này trở lại dự thảo luật. Nội dung từng được Bộ Y tế nghiên cứu, đánh giá tác động trong năm 2026 nhưng sau đó không còn nằm trong dự thảo trình Quốc hội.

Theo mô hình dự báo được đại biểu viện dẫn, nếu chính sách được thực hiện và tuân thủ tốt, đến năm 2045 Việt Nam có thể có khoảng 3,07 triệu nam giới không rơi vào tình trạng nghiện thuốc lá. Tỷ lệ hút thuốc ở nam giới có thể giảm xuống khoảng 21%, sớm hơn 22 năm so với kịch bản giữ nguyên quy định hiện hành.

Ngay cả khi mức độ tuân thủ chỉ đạt mức trung bình, số người hút thuốc vẫn có thể giảm khoảng 1,7 triệu người.

Để triển khai chính sách, đại biểu cho rằng việc xác minh đối tượng không quá phức tạp. Người bán có thể kiểm tra ngày tháng năm sinh trên căn cước công dân hoặc ứng dụng VNeID, thay vì phải tính tuổi của từng người mua.

Việc cấm cả hành vi bán, cung cấp và mua thuốc lá cũng được đặt ra nhằm hạn chế tình trạng người thuộc diện cấm nhờ người khác mua hộ.

Thiệt hại kinh tế do thuốc lá lên tới hơn 108.000 tỷ đồng

Bên cạnh nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe, chi phí kinh tế liên quan đến thuốc lá cũng là vấn đề được các đại biểu đề cập trong quá trình thảo luận.

Đại biểu Lê Hoàng Anh dẫn số liệu năm 2022 cho thấy thiệt hại kinh tế do thuốc lá gây ra lên tới 108.700 tỷ đồng, tương đương khoảng 1,14% GDP và gấp khoảng 6 lần số tiền ngành thuốc lá nộp ngân sách bình quân.

Ông cho rằng cần bổ sung quy định kiểm soát sản lượng thuốc lá, theo hướng tổng sản lượng được phép sản xuất hàng năm không vượt quá mức của năm trước liền kề. Chính phủ sẽ quyết định nhịp độ giảm phù hợp.

Trong khi đó, số liệu được đại biểu Nguyễn Hải Long đề cập cho thấy người Việt chi khoảng 49.000 tỷ đồng mỗi năm để mua thuốc lá, trong khi tổng chi phí liên quan đến khám chữa bệnh, ốm đau và tử vong sớm do các bệnh liên quan đến thuốc lá ước tính khoảng 108.000 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy gánh nặng của thuốc lá không chỉ nằm ở sức khỏe người sử dụng mà còn ảnh hưởng đến chi phí y tế, năng suất lao động và nguồn lực của xã hội.

Theo chương trình kỳ họp, Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua dự án luật vào ngày 21/11/2026.