Bê bối gian lận y khoa Trung Quốc đợt 6: Hơn 40 người bị công khai danh tính

Lý Mộc Tử
•
Thứ Hai, 09/11/2026

Ủy ban Y tế Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) vừa công bố đợt 6 các vụ gian lận bài báo y khoa, liên quan hơn 40 người. Phần lớn nơi họ làm việc tại 3 bệnh viện hàng đầu khiến dư luận chú ý.

Hôm thứ Năm (5/11), sau nhiều tháng liên tục công bố, Ủy ban Y tế Quốc gia của ĐCSTQ ra thông báo công khai đợt thứ 6 về kết quả điều tra, xử lý các hành vi gian lận học thuật nghiêm trọng như mua bài, làm giả dữ liệu, liên quan đến “xưởng sản xuất bài báo”. Thông báo chủ yếu nhắm vào hệ thống bệnh viện, liên quan đến hơn 40 người. Trong số này có người là tác giả liên hệ, có người là tác giả chính, có người là đồng tác giả trong cùng bài báo với họ.

Mức xử lý mỗi người một khác: Bị gọi lên nhắc nhở, cảnh cáo về sự liêm chính khoa học; bị cấm đảm nhận các hoạt động khoa học công nghệ dùng vốn ngân sách, như dự án thuộc các chương trình khoa học công nghệ, trong 10 năm; bị tước có thời hạn quyền xin hoặc đăng ký giải thưởng khoa học công nghệ, danh hiệu nhân tài khoa học công nghệ, xét thăng chức vụ và chức danh; bị tước có thời hạn tư cách người đề cử, giới thiệu, người được đề cử, được giới thiệu hay chuyên gia thẩm định; bị hủy tư cách thành viên hội đồng học thuật và các tổ chức học thuật khác đã có; bị ghi vào cơ sở dữ liệu các hành vi vi phạm nghiêm trọng liêm chính khoa học.

Các tác giả này đến từ 14 bệnh viện. Trong đó có 10 bệnh viện hàng đầu: Bệnh viện số 2 Đại học Y khoa Sơn Tây, Bệnh viện Trung tâm thành phố Đại Liên, Bệnh viện số 2 thành phố Ninh Ba, Bệnh viện Nhân dân số 2 thành phố Vu Hồ, Bệnh viện Nhân dân thành phố Đồng Lăng, Bệnh viện tỉnh An Huy, Bệnh viện Ung bướu tỉnh An Huy, Bệnh viện Trung tâm Tân Cương, Bệnh viện Nhân dân số 1 thành phố Thiều Quan, Bệnh viện Nhân dân tỉnh Thiểm Tây.

Bốn đơn vị còn lại không thuộc nhóm hàng đầu, gồm Bệnh viện Hoa Hưng Thiên Tân, Trường Cao đẳng nghề Y dược Giang Tô, Bệnh viện Nhân dân quận Bắc Luân thành phố Ninh Ba và Bệnh viện Diên Khánh thuộc Bệnh viện Trung y Bắc Kinh.

“Xưởng sản xuất bài báo y khoa” này là các tổ chức thương mại và đường dây ngầm hoạt động vì lợi nhuận, chuyên sản xuất hàng loạt bài báo học thuật giả, bịa đặt hoặc kém chất lượng theo kiểu công nghiệp, quy mô lớn. Các tổ chức này bán bài hay quyền đứng tên tác giả cho nhà nghiên cứu, học giả, sinh viên có nhu cầu. Các bác sĩ nói trên chính là khách hàng của những “xưởng” này.

Trước đó, trang Phần tử Trí thức (The Intellectual) ở Đại Lục cho biết ngày 9/4 Ủy ban Y tế Quốc gia của ĐCSTQ đã công bố “Thông báo công khai về một số hành vi vi phạm liêm chính khoa học (đợt 1)”, lần đầu nêu các bài báo có vấn đề trong nghiên cứu y khoa. Sau đó, cơ quan này công bố mỗi tháng một đợt, riêng tháng 7 công bố hai đợt, tổng cộng đã có 5 đợt.

Trang này rà soát 83 bài báo có vấn đề trong 5 đợt và nhận thấy khoảng 1/3 số bài, tức 28 bài, có tác giả liên hệ làm việc tại các bệnh viện ở tỉnh Giang Tây. Bệnh viện Nhân dân tỉnh Giang Tây là điểm nóng nhất với 17 bài bị nêu tên; riêng Thiệu Tịnh và Trương Bình của bệnh viện này lần lượt đứng tên 12 bài và 7 bài.

Cả hai bị cấm vĩnh viễn đảm nhận hay tham gia các hoạt động khoa học công nghệ dùng vốn ngân sách, như dự án (chuyên đề, quỹ…) thuộc chương trình khoa học công nghệ. Đây là một trong những mức phạt nặng nhất trong các thông báo đến nay.

Các bệnh viện ở tỉnh Quảng Đông có tổng cộng 16 bài bị nêu tên, đứng thứ 2. Nhiều bệnh viện hàng đầu nổi tiếng có 3 bài mỗi nơi bị nêu tên; các bài có vấn đề còn liên quan đến bác sĩ của nhiều bệnh viện hàng đầu khác. Tác giả các bài bị nêu tên trong 5 đợt có cả lãnh đạo bệnh viện, như Trần Hiệp Huy, Phó Giám đốc Bệnh viện Trung tâm quận Long Hoa, thành phố Thâm Quyến, và Diệp Chí Trung, nguyên Giám đốc Bệnh viện Chuyên khoa Thấp khớp quận Phúc Điền, cũng ở Thâm Quyến.

Nạn gian lận qua các “xưởng sản xuất bài báo y khoa” hoành hành và đã thành một ngành có quy mô, trong đó Trung Quốc là nơi đặc biệt nặng nề. Năm 2023, ông Bernhard Sabel, làm việc tại Đại học Magdeburg (Đức), nói với Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA): “Tôi có thể nói chắc chắn rằng Trung Quốc là nơi gian lận nghiêm trọng nhất”.

“Nếu xem các bài báo đã bị rút lại, hay nhìn vào những bài báo giả đã bị công khai, bạn sẽ thấy phần lớn đến từ Trung Quốc. Tất nhiên, Trung Quốc không phải nơi duy nhất gian lận, còn những điểm nóng khác, chẳng hạn như Nga,” ông nói.

Một nhà nghiên cứu tại một trường đại học nổi tiếng của Trung Quốc nói với VOA rằng ngành y là nơi gian lận tràn lan nhất ở nước này. “Bác sĩ muốn thăng tiến thì bắt buộc phải có bài báo, ít nhất trong nước mấy năm nay đều thành ra như vậy,” người này nói. “Không có bài báo thì muốn lên bác sĩ chủ nhiệm, lên chức danh cao cấp có lẽ là không thể. Điều này khiến nhiều xưởng sản xuất bài báo y khoa và những thứ tương tự mọc lên.”

Một tiến sĩ khoa học tự nhiên họ Trương tại một trường đại học Trung Quốc cũng cho rằng gian lận ở Trung Quốc nặng nhất trong lĩnh vực y học và sinh học. Người này nói: “Tôi nghĩ vấn đề trong ngành y có thể là do chính các bác sĩ không có thời gian, nhất là bác sĩ trẻ khi đến lúc xét thăng chức. Họ làm lâm sàng, cũng phải viết bài, có thể thật sự chưa chắc đã có thời gian để làm. Vì vậy mới có thể xảy ra chuyện [gian lận] như thế”.

Trên mạng X, nhiều người để lại bình luận: “Thiên thần áo trắng lại thành kẻ cuồng gian lận?! Có người bị cấm làm nghiên cứu khoa học 10 năm! Giới học thuật rốt cuộc còn bao nhiêu góc khuất?”

“Bài báo mà bác sĩ Trung Quốc đăng để xét chức danh, mấy ai dám nói số liệu trong bài của mình chịu được sự chất vấn?”

“Gian lận học thuật ở Trung Quốc đã cực kỳ nghiêm trọng!”, “ĐCSTQ là chính quyền làm giả, bác sĩ cũng là bác sĩ làm giả, còn có gì là thật nữa!”