Chỉ định 8 loại thuốc, 7 loại ngoài danh mục BHYT: Người bệnh phải tự mua

Minh Long
•
Thứ Ba, 10/11/2026

Một đại biểu Quốc hội nêu trường hợp người bệnh được chỉ định 8 loại thuốc nhưng có tới 7 loại không thuộc danh mục bảo hiểm y tế (BHYT), phải tự bỏ tiền mua. Từ thực tế này, đại biểu kiến nghị sửa luật để người bệnh được thông báo trước chi phí và bảo đảm quyền lợi khi sử dụng thuốc ngoài danh mục.

Người bệnh không biết trước khoản nào phải tự chi trả

Chiều 9/11/2026, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế.

Góp ý vào dự thảo, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn Quảng Trị) đề nghị bổ sung quyền được biết trước các khoản chi phí người bệnh phải tự thanh toán vào Điều 12 Luật Khám bệnh, chữa bệnh.

Theo đại biểu, pháp luật hiện hành đã quy định người tham gia BHYT phải tự chi trả những khoản nằm ngoài phạm vi được hưởng, nhưng chưa bảo đảm đầy đủ quyền được thông tin trước về các khoản này.

Thực tế, người bệnh có thể được hưởng BHYT ở mức 80%, 95% hoặc 100%, tùy nhóm tham gia và điều kiện khám chữa bệnh. Một số thuốc, dịch vụ còn có tỷ lệ và điều kiện thanh toán riêng, khiến người bệnh khó tự xác định số tiền cuối cùng phải bỏ ra.

Đại biểu dẫn trường hợp có người được chỉ định 8 loại thuốc nhưng 7 loại không thuộc danh mục BHYT, phải tự mua. Ngoài ra, có tình trạng người bệnh phải tự mua cả thuốc, vật tư thuộc phạm vi quỹ bảo hiểm chi trả; người đủ điều kiện được miễn cùng chi trả nhưng chưa được hưởng đầy đủ quyền lợi.

Theo ông Vũ, khi không được thông báo rõ từ đầu, người bệnh khó phân biệt khoản nào phải trả, khoản nào thuộc trách nhiệm thanh toán của quỹ BHYT. Khoảng trống này có thể tạo điều kiện phát sinh tình trạng thu thêm không đúng.

Đề xuất BHYT thanh toán một phần tiền thuốc ngoài danh mục

Một kiến nghị đáng chú ý của đại biểu Nguyễn Khánh Vũ liên quan đến trường hợp bác sĩ chỉ định thuốc ngoài danh mục BHYT, trong khi danh mục hiện hành đã có thuốc cùng chỉ định.

Theo đại biểu, hiện nay, khi người bệnh sử dụng thuốc ngoài danh mục, họ có thể phải tự thanh toán toàn bộ giá thuốc, kể cả khi quỹ BHYT có thể thanh toán cho một loại thuốc khác cùng chỉ định.

Ông đề nghị bổ sung cơ chế giao Chính phủ quy định việc quỹ BHYT thanh toán theo mức của thuốc cùng chỉ định đang có trong danh mục. Người bệnh chỉ phải trả phần chênh lệch giữa giá thuốc được lựa chọn và mức quỹ bảo hiểm thanh toán.

Cách làm này được đại biểu cho rằng vừa giúp người bệnh có thêm khả năng tiếp cận thuốc phù hợp, vừa không khiến quỹ BHYT phải chi vượt mức quyền lợi đã được xác định.

Đề xuất cũng hướng đến việc hạn chế tình trạng người bệnh phải lựa chọn giữa sử dụng thuốc có hiệu quả điều trị tốt hơn nhưng phải tự trả toàn bộ chi phí, hoặc dùng thuốc trong danh mục dù chưa phải phương án phù hợp nhất với nhu cầu điều trị.

Bệnh viện phải công khai phần BHYT thanh toán và khoản người bệnh trả

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Hà Thị Anh Thư (Đoàn Quảng Ngãi) đề nghị làm rõ quyền lợi BHYT đối với người bệnh lựa chọn dịch vụ theo yêu cầu.

Theo bà, việc lựa chọn dịch vụ theo yêu cầu không đồng nghĩa với việc người bệnh mất quyền được quỹ BHYT thanh toán những khoản thuộc phạm vi hưởng, đáp ứng mức hưởng và điều kiện thanh toán.

Trước khi người bệnh quyết định sử dụng dịch vụ, cơ sở khám chữa bệnh cần thông tin rõ phần chi phí dự kiến do quỹ BHYT thanh toán và phần người bệnh phải tự trả. Khi thanh toán, hai khoản này cần được thể hiện công khai trên bảng kê để người bệnh kiểm tra.

Đại biểu cũng đề nghị ưu tiên rà soát, xem xét bổ sung các thuốc thế hệ mới đã chứng minh có lợi ích điều trị rõ rệt, chẳng hạn giúp kéo dài thời gian sống, giảm biến chứng hoặc hạn chế tác dụng phụ nghiêm trọng.

Đối với trường hợp thuốc thuộc phạm vi BHYT nhưng bệnh viện không có sẵn, cơ sở y tế cần giải thích và chủ động tìm phương án bảo đảm điều trị.

Nếu người bệnh phải tự mua thuốc và đáp ứng điều kiện thanh toán trực tiếp, bệnh viện cần cấp xác nhận thiếu thuốc, hướng dẫn người bệnh nộp hồ sơ cùng hóa đơn cho cơ quan BHXH. Việc thanh toán căn cứ vào số lượng, đơn giá trên hóa đơn, giới hạn đơn giá và mức hưởng theo quy định.

Đấu thầu và mua sắm thuốc cũng cần tháo gỡ

Trước đó, tại phiên thảo luận ngày 6/11 về dự án Luật Đấu thầu sửa đổi, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn TP.HCM) cũng đề cập những bất cập trong cơ chế mua sắm thuốc, vật tư và thiết bị y tế.

Đại biểu cho rằng cần tránh tình trạng người bệnh bị ảnh hưởng bởi sự thiếu đồng bộ giữa quy định mua sắm và cơ chế thanh toán BHYT.

Ông đề nghị bổ sung quy định cho phép cơ sở y tế chủ động quyết định mua sắm thuốc, nguyên liệu làm thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, vật tư y tế và thiết bị y tế bằng nguồn thu từ dịch vụ khám chữa bệnh không thuộc phạm vi thanh toán của quỹ BHYT.

Việc mua sắm cần được hạch toán riêng, bảo đảm công khai, minh bạch, chất lượng chuyên môn và có hồ sơ phục vụ kiểm tra, giám sát.

Đối với trường hợp nhà thầu giao chậm, giao thiếu hoặc không đáp ứng nhu cầu, đại biểu đề nghị làm rõ thời điểm cơ sở y tế được chủ động mua bổ sung, thẩm quyền quyết định và trách nhiệm của các bên liên quan.

Theo ông Trung, nếu nguồn cung bị gián đoạn, người bệnh có thể phải chờ đợi, chuyển tuyến hoặc phát sinh thêm chi phí điều trị.