Những lợi ích bất ngờ của việc làm việc vặt
- Khánh Nam
- •
Có một kiểu buổi chiều mang lại cảm giác dễ chịu một cách lặng lẽ – khi bạn đi từ phòng này sang phòng khác, làm những việc vặt mà không có lý do cụ thể nào và rồi kết thúc với cảm giác tinh thần phấn chấn một cách khó lý giải. Tưới cây, dọn dẹp một ngăn kéo hay đơn giản là ngước nhìn bầu trời đều gửi một tín hiệu đặc biệt đến hệ thần kinh của bạn.
Có một kiểu buổi chiều mang lại cảm giác dễ chịu một cách lặng lẽ – khi bạn đi từ phòng này sang phòng khác, làm những việc lặt vặt mà không có lý do cụ thể nào và rồi kết thúc với cảm giác tinh thần phấn chấn một cách khó lý giải.
Đó chính là sức mạnh của việc làm việc vặt.
Không phải là sự lãng phí thời gian, các nghiên cứu cho thấy những hoạt động nhẹ nhàng, thư thả, không có cấu trúc có thể cải thiện tâm trạng, hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa và tim mạch, thậm chí góp phần kéo dài tuổi thọ.
Làm việc vặt là gì?
Làm những việc lặt vặt. Làm linh tinh. Sửa chữa linh tinh. Làm việc này việc kia. Bận rộn lặt vặt. Dù được gọi bằng cách nào, các hoạt động không chính thức này khác với tập thể dục hoặc làm việc nhà ở một điểm quan trọng: Chúng không nhằm mục tiêu năng suất. Làm việc vặt là trạng thái bạn hòa vào dòng chảy hoạt động, chuyển từ một hoạt động lựa chọn sang hoạt động khác, bất kể các nhiệm vụ đó có được hoàn thành hay không
Theo một nghiên cứu đoàn hệ quy mô lớn được công bố trên JAMA Network Open (là một Tập san Y khoa truy cập mở thuộc hệ thống JAMA), việc thay thế thời gian tĩnh tại bằng hoạt động thể chất cường độ nhẹ có liên quan đến những lợi ích sức khỏe đáng kể.
Cơ sở cho vận động cường độ nhẹ
Cuộc sống hiện đại ngày càng trở nên ít vận động hơn – và thuận tiện hơn – so với những gì cơ thể chúng ta được thiết kế để thích nghi.
Keith Diaz, nhà sinh lý học vận động được chứng nhận và là Phó Giáo sư Y học Hành vi tại Trung tâm Y khoa Đại học Columbia, cho rằng một trong những giải pháp đơn giản nhất cũng là một trong những điều thường bị bỏ qua nhất là: dành thời gian nghỉ ngơi để làm việc vặt.
“Trong vài thập niên qua, đã có sự tập trung rất lớn vào việc đến phòng tập thể dục – ‘không đau thì không có kết quả’”, Phó Giáo sư Diaz nói với tờ The Epoch Times. “Gần đây, người ta nhận ra rằng mọi hình thức vận động đều có lợi cho sức khỏe và mang lại lợi ích”.
Phó Giáo sư Diaz đã dẫn đầu một nghiên cứu đoàn hệ cấp quốc gia về những tác động tiềm tàng của việc thay thế thời gian tĩnh tại bằng các đợt hoạt động thể chất ngắn đối với tỷ lệ tử vong. Kết quả cho thấy việc thay thế 30 phút ngồi bằng 30 phút vận động cường độ nhẹ có liên quan đến việc giảm 17% nguy cơ tử vong theo thời gian. Một nghiên cứu khác mà ông tham gia cho thấy vận động nhẹ làm giảm đáng kể cả đường huyết và huyết áp.
Vận động cũng có thể chống lại tình trạng mệt mỏi và giảm hiện tượng “sương mù não”. Tuy nhiên, sau đại dịch COVID-19, xã hội đã chuyển dịch theo hướng “văn hóa tiện lợi”, khi nhiều công việc từng đòi hỏi phải vận động nay được thuê ngoài, chẳng hạn như đặt giao hàng tạp hóa thay vì trực tiếp đi mua sắm, Phó Giáo sư Diaz cho biết.
“Hãy đi mua sắm. Hãy làm việc vặt trong nhà,” ông nói. “Đừng nghĩ rằng mọi thứ phải là tất cả hoặc không gì cả. Mọi vận động đều có giá trị. Cơ thể chúng ta không được tạo ra để bất động”.
Phù hợp với mọi đối tượng
Vận động không chỉ nhằm phòng ngừa bệnh tật. Theo Carolyn Baum, Giáo sư Danh dự ngành Hoạt động Trị liệu, Thần kinh học và Công tác Xã hội tại Trường Y Đại học Washington ở St. Louis, vận động còn giúp duy trì sự năng động và tính độc lập. Ở tuổi 83, bà là một minh chứng thuyết phục cho chính triết lý của mình.
“Việc làm việc vặt giúp mọi người đứng dậy và di chuyển, đồng thời khuyến khích họ thực hiện mọi việc theo những cách khác nhau, qua đó thúc đẩy chức năng nhận thức và khả năng thích ứng của thần kinh”, bà nói với tờ The Epoch Times.
Các nhà nghiên cứu đồng thuận rằng việc duy trì hoạt động của não bộ là một trong những điều quan trọng nhất khi chúng ta già đi. Vì vậy, Giáo sư Baum khuyến khích mọi người đa dạng hóa thói quen hàng ngày. “Hãy thử những điều mới. Ngay cả việc đơn giản như làm mới một công thức nấu ăn gia đình yêu thích bằng cách thêm các loại gia vị khác nhau cũng có tác động tích cực”.
Vì sao chúng ta cảm thấy tội lỗi khi làm việc vặt?
Nếu làm việc vặt mang lại nhiều lợi ích như vậy, tại sao chúng ta thường cảm thấy tội lỗi vì không “năng suất hơn”?
Theo Bobby Hoffman, Tiến sĩ Tâm lý học Giáo dục và Phó Giáo sư tại Đại học Central Florida, điều này chủ yếu liên quan đến động lực.
Mọi người thường đánh giá thấp tầm quan trọng của việc chậm lại, Tiến sĩ Hoffman – tác giả các cuốn sách về việc kết nối khoa học hành vi với thói quen hàng ngày và là một diễn giả, cho biết. Trong cuốn sách năm 2017 “Hack Your Motivation”, ông viết rằng việc chậm lại là một chiến lược hiệu quả, chứ không phải là dấu hiệu của sự lười biếng. Nó giúp não bộ nghỉ ngơi và thư giãn để bạn có thể tràn đầy năng lượng hơn sau đó.
Một yếu tố mạnh mẽ khác của vận động là dopamine. Trên thực tế, Tiến sĩ Hoffman cho biết, chất này quan trọng đến mức sự thiếu hụt dopamine có thể khiến chúng ta “dính chặt” trên ghế.
May mắn thay, những hành động nhỏ mang lại cảm giác thỏa mãn – đặc biệt là những hoạt động được tự do lựa chọn – có thể kích hoạt hệ thống phần thưởng của não bộ theo cách bền vững. Ngay cả việc lau mặt bàn hay sắp xếp lại một kệ đồ cũng mang lại cảm giác hoàn thành, qua đó củng cố động lực tiến về phía trước. Theo thời gian, những củng cố âm thầm này có thể giúp điều hòa dopamine, hỗ trợ sự ổn định của tâm trạng và động lực.
Cánh cửa hiện đại dẫn trở lại quá trình chữa lành
Chuyên gia dinh dưỡng nổi tiếng và là diễn giả về sức khỏe Mona Sharma đã hình thành triết lý của mình qua những trải nghiệm khó khăn, bao gồm các vấn đề y khoa buộc bà phải phẫu thuật tim và xem xét lại toàn diện cách tiếp cận sức khỏe.
“Rất nhiều người tìm đến tôi trong trạng thái kiệt sức, không phải vì làm quá ít, mà vì cố gắng làm quá nhiều nhân danh sức khỏe”, bà Sharma chia sẻ với tờ The Epoch Times. “Chăm sóc sức khỏe đã âm thầm trở thành một dạng trình diễn khác – một mục cần phải hoàn thành”.
Điều mà việc làm việc vặt mang lại là thứ mà ngành công nghiệp chăm sóc sức khỏe hiếm khi cung cấp: sự cho phép để ngừng tối ưu hóa. Các hoạt động ít tốn sức mang lại cảm giác ổn định, bà cho biết. “Khi bạn tưới cây, dọn dẹp ngăn kéo, đi bộ không mục đích, hoặc đơn giản là ngước nhìn bầu trời, hệ thần kinh của bạn nhận được một thông điệp hiếm hoi: Bạn đang an toàn và hiện tại không cần phải tối ưu hóa bất cứ điều gì”.
Về mặt sinh lý, bà Sharma cho biết, việc làm việc vặt kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm bằng cách giảm cortisol, làm dịu phản ứng căng thẳng và giúp não bộ thoát khỏi trạng thái cảnh giác cao độ. Bà cho biết thêm, còn có một tầng ý nghĩa sâu hơn. Trong nhiều truyền thống cổ xưa, sự chữa lành được tìm thấy trong sự lặp lại, nghi thức và sự hiện diện trọn vẹn. “Việc làm việc vặt có thể chính là cánh cửa hiện đại đưa chúng ta quay trở lại với trí tuệ đó”.
Làm việc vặt gửi tín hiệu điều hòa thay vì áp lực. Điều đáng chú ý, theo bà Sharma nói, là những gì xảy ra khi con người thực sự cho phép bản thân chậm lại – không phải như một phần thưởng, mà như một nhu cầu sinh học.
“Hơi thở của họ trở nên sâu hơn. Dòng suy nghĩ trở nên nhẹ nhàng hơn. Sự ham muốn thay đổi. Sáng tạo quay trở lại”.
Các gợi ý của bà Sharma để đưa việc làm việc vặt vào thực hành:
- Lắng nghe cơ thể: Cơ thể không chữa lành khi bị phán xét; nó được chữa lành khi được lắng nghe. Chậm lại là một dạng trí tuệ – là không gian để cơ thể nhớ cách tự điều hòa.
- Vận động theo nhịp: Khi buông bỏ áp lực phải luôn duy trì năng suất, con người thường trở nên hiệu quả hơn, hiện diện trọn vẹn hơn, đạt trạng thái dòng chảy tốt hơn và hài hòa hơn – không phải vì họ đang thúc ép bản thân mà vì cuối cùng họ vận động theo đúng nhịp điệu tự nhiên của chính mình.
- Dành thời gian cho việc làm việc vặt: Việc chủ động sắp xếp thời gian và cho phép bản thân làm việc vặt là rất quan trọng để nó trở thành một thói quen hằng ngày, duy trì suốt đời. Hãy hình dung bạn sẽ cảm thấy nhẹ nhõm hơn, minh mẫn hơn và có động lực hơn chỉ với 10 đến 20 phút mỗi ngày.
Theo The Epoch Times
Xem thêm
Từ khóa việc vặt
