“Cánh tay tài chính” của ông Maduro ra hầu tòa tại Mỹ vì cáo buộc rửa tiền

Đúng lúc chính quyền Trump chuẩn bị đưa ông Nicolás Maduro ra xét xử, “cánh tay tài chính” của ông là Alex Saab đã bị chính phủ lâm thời Venezuela trục xuất sang Mỹ cuối tuần qua và hôm thứ Hai (18/5) đã lần đầu xuất hiện trước tòa liên bang ở Miami, bang Florida.

Các công tố viên Mỹ cáo buộc ông Saab lợi dụng các chương trình phúc lợi của Venezuela để vơ vét tư lợi, đồng thời sử dụng hệ thống tài chính Mỹ để rửa tiền quy mô lớn. Giới phân tích cho rằng Washington có thể thu được các thông tin then chốt từ ông Saab để củng cố hồ sơ truy tố hình sự nhằm vào ông Maduro.

Theo hồ sơ tòa án do Bộ Tư pháp Mỹ công bố, ông Saab, 55 tuổi, là một doanh nhân gốc Colombia, từng giữ chức Bộ trưởng Công nghiệp của Venezuela và bị chính quyền Mỹ xác định là một trong những phụ tá tài chính thân cận nhất của ông Maduro.

Chính phủ lâm thời do bà Delcy Rodríguez đứng đầu tuyên bố việc trục xuất ông Saab sang Mỹ là “phù hợp với lợi ích quốc gia”. Động thái này đánh dấu một bước hợp tác mới giữa chính quyền Trump và chính phủ lâm thời của Venezuela trong lĩnh vực thực thi pháp luật xuyên biên giới.

Bị cáo buộc “ăn chặn” trợ cấp lương thực và lợi dụng dầu mỏ

Theo cáo trạng, từ năm 2015, ông Saab cùng đồng phạm đã vận hành một âm mưu quy mô lớn, sử dụng hàng loạt công ty vỏ bọc, chứng từ vận chuyển giả, hóa đơn khống và tài liệu gian dối để biển thủ nguồn tiền công quỹ vốn dành cho việc mua lương thực cho người nghèo tại Venezuela. Một trọng tâm là chương trình CLAP (Ủy ban Cung ứng và Sản xuất Địa phương), vốn được thiết kế để cung cấp các hộp thực phẩm trợ cấp cho các hộ gia đình thu nhập thấp.

Cáo trạng cũng cho thấy, kể từ năm 2019 đến tháng 1/2026, khi các lệnh trừng phạt của Mỹ đánh mạnh vào xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela khiến tài chính nước này gần như tê liệt và không còn khả năng thanh toán các khoản nợ nước ngoài – bao gồm các hợp đồng trong khuôn khổ CLAP với các công ty do ông Saab kiểm soát – mạng lưới của ông Saab đã chuyển hướng sang việc khai thác trực tiếp nguồn dầu của công ty dầu khí quốc gia PDVSA.

Ông Saab và cộng sự bị cáo buộc lợi dụng quan hệ thân hữu với giới chóp bu của chính quyền Maduro để thâu tóm các lô dầu trị giá hàng tỷ USD từ PDVSA, sau đó bán ra thị trường quốc tế qua các công ty bình phong dưới danh nghĩa khác. Số tiền thu được từ những thương vụ dầu trái phép này bị cáo buộc được chuyển qua hệ thống ngân hàng Mỹ và các trung tâm tài chính quốc tế nhằm che giấu nguồn gốc, đồng thời tiếp tục duy trì các mắt xích tham nhũng xoay quanh chương trình lương thực.

Hiện ông Saab đối mặt với các cáo buộc âm mưu rửa tiền và một loạt tội danh tài chính khác. Nếu bị kết tội, ông có thể nhận mức án tối đa 20 năm tù liên bang. Cuộc điều tra do Văn phòng DEA tại bang Miami dẫn dắt, với sự phối hợp của FBI cùng Cơ quan Điều tra An ninh Nội địa (HSI).

Bộ Tư pháp Mỹ: không để Mỹ trở thành “bến đỗ an toàn” cho tham nhũng

Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche ca ngợi nỗ lực của tổ đặc nhiệm an ninh nội địa và nhấn mạnh: “Ông Alex Saab sẽ phải chịu trách nhiệm đầy đủ trước pháp luật Mỹ về vai trò của ông ta trong âm mưu này.”

Trợ lý Bộ trưởng phụ trách Vụ Hình sự A. Tysen Duva tuyên bố “Mỹ tuyệt đối không thể chấp nhận việc các thế lực nước ngoài biến hệ thống tài chính của chúng ta thành nơi cất giấu tài sản tham nhũng”.

Công tố viên liên bang khu Nam Florida Jason A. Reding Quiñones nói cáo trạng cho thấy “một chương trình viện trợ lương thực nhân đạo lẽ ra phải giúp người nghèo đã bị biến thành công cụ trục lợi cá nhân”. Ông cho biết bị cáo bị nghi đã “bằng nhiều thủ đoạn khác nhau chiếm đoạt hàng trăm triệu USD”, và “chỉ cần dòng tiền bẩn đó chạy qua hệ thống Mỹ, chúng tôi có thẩm quyền hành động”.

Giám đốc DEA Terrance Cole nói cơ quan này đã theo đuổi nhiều năm mạng lưới tài chính tội phạm gắn với ông Saab và chế độ Maduro, và “bản cáo trạng lần này là kết quả cụ thể trong nỗ lực phá dỡ hệ sinh thái tham nhũng đó”. Ông nhấn mạnh sự phối hợp giữa DEA và tổ đặc nhiệm an ninh nội địa đã giúp “đưa ông Saab trở lại Mỹ để đối mặt với công lý”.

Ông Saab có thể trở thành nhân chứng then chốt chống lại Maduro

Ông Maduro bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ hồi đầu tháng 1 tại Caracas trong một chiến dịch bất ngờ, và dự kiến sẽ đối mặt một phiên tòa được truyền thông ví như “phiên xử thế kỷ” tại New York với các cáo buộc liên quan tới ma túy và tham nhũng. Reuters và nhiều hãng tin khác đánh giá ông Saab nhiều khả năng sẽ là “mắt xích đột phá” giúp cơ quan công tố xây dựng vụ án chống lại ông Maduro.

Đây không phải lần đầu ông Saab rơi vào tay nhà chức trách Mỹ. Năm 2020, ông bị bắt tại Cape Verde khi máy bay dừng tiếp nhiên liệu trên đường sang Iran, sau đó bị dẫn độ sang Mỹ đối mặt với cáo buộc rửa tiền liên quan đến các hợp đồng nhà ở xã hội ở Venezuela.

Năm 2023, Tổng thống Joe Biden đã ký lệnh ân xá cho ông Saab trong một thỏa thuận trao đổi tù nhân gây tranh cãi, nhằm đổi lấy việc Caracas phóng thích một số công dân Mỹ bị giam giữ và dẫn độ một số đối tượng bị truy nã khác. Việc ông Saab nay lại có mặt trong một nhà giam của Mỹ – lần này với những cáo buộc mới xoay quanh các hợp đồng thực phẩm và dầu mỏ – được xem là bước ngoặt lớn, mở ra khả năng ông chấp nhận hợp tác và làm chứng chống lại Maduro để đổi lấy án nhẹ hơn.

Hiện các công tố viên chưa công bố liệu ông Saab có đạt được thỏa thuận nhận tội hay hợp tác điều tra hay không, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng nếu ông Saab quyết định hợp tác khai báo, lời khai của ông có thể gây tác động sâu rộng đối với số phận chính trị và pháp lý của Maduro cùng nhiều nhân vật chủ chốt trong chế độ cũ ở Venezuela.

Xem thêm

Đồng minh của Maduro, Alex Saab, bị dẫn độ từ Venezuela sang Mỹ

Chính quyền Venezuela cho biết Alex Saab bị trục xuất sau khi bị cáo buộc phạm nhiều tội ác khác nhau tại Hoa Kỳ.