Chương trình nghị sự cuộc gặp Trump – Tập có thể đã được thay đổi vì tình hình Iran

Hồ Anh
•
Thứ Hai, 11/05/2026

Trong bối cảnh eo biển Hormuz vẫn chưa được khai thông hoàn toàn, gần đây lại xuất hiện thông tin Iran đang nhắm tới các tuyến cáp internet ngầm dưới đáy biển tại khu vực này. Chính phủ Mỹ vì thế bắt đầu đánh giá lại tác động của tình hình Trung Đông đối với năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một nguồn tin tại Bắc Kinh tiết lộ, cuộc gặp Trump – Tập vốn lấy thương mại làm trọng tâm, nhưng gần đây vấn đề Iran đã được đưa lên ưu tiên hàng đầu. Phía Mỹ hy vọng Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng của mình với Iran để ngăn nguy cơ leo thang tại eo biển Hormuz.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ thăm Bắc Kinh từ ngày 13–15/5. Tuy nhiên, mãi đến ngày 11/5, trang web Bộ Ngoại giao Trung Quốc mới công bố lịch trình chuyến thăm.

Ông Vương – một người am hiểu công việc ngoại giao – nói với phóng viên rằng khi ông Trump thăm Trung Quốc lần đầu năm 2017, lịch trình được công bố trước khoảng một tuần. Trong khi lần này, thông báo chỉ được đưa ra trước 2 ngày, cho thấy thời gian chuẩn bị bị rút ngắn đáng kể.

Ông nói: “Điều đó cho thấy nhiều nội dung có thể chỉ được chốt vào phút cuối, bởi lịch trình và nội dung hội đàm mang tính nhạy cảm rất cao. Ngay cả khách sạn nơi ông Trump lưu trú hiện vẫn còn 2 phương án dự phòng”.

Ngày 10/5, Nhà Trắng thông báo ông Trump sẽ đến Bắc Kinh vào tối 13/5, gặp ông Tập Cận Bình sáng 14/5 và tham dự quốc yến do phía Trung Quốc tổ chức cùng tối hôm đó. Quan chức Mỹ cho biết hai bên sẽ thảo luận về Iran, Đài Loan, đất hiếm, AI và thương mại.

Thứ tự chương trình nghị sự Trump – Tập thay đổi?

Một nguồn tin trong hệ thống chính trị Bắc Kinh, được gọi bằng bí danh Trương Nhan, cho biết ban đầu ông Trump muốn tận dụng chuyến thăm để thúc đẩy đàm phán thương mại, bao gồm mở rộng nhập khẩu nông sản Mỹ, máy bay Boeing và kéo dài thỏa thuận “đình chiến thương mại” đôi bên.

Tuy nhiên, theo ông Trương, khoảng 10 ngày trước, phía Mỹ đã thông qua kênh ngoại giao đề xuất thảo luận trước về việc khôi phục lưu thông tại eo biển Hormuz, mong muốn hai bên ưu tiên vấn đề Trung Đông – điều mà Bắc Kinh muốn tránh né.

Ông nói: “Sau khi Iran đề xuất phong tỏa vĩnh viễn eo biển Hormuz, lại xuất hiện thông tin nước này triển khai thủy lôi thông minh ở khu vực liên quan. Nội bộ Mỹ cho rằng đây không còn đơn thuần là chiến tranh Trung Đông, mà đã trở thành rủi ro với hệ thống vận tải năng lượng và thông tin liên lạc toàn cầu”.

Một học giả quan hệ quốc tế Trung Quốc dùng bí danh Trịnh Đại Vĩ cho biết, Washington tin rằng Bắc Kinh không chỉ hợp tác kinh tế thông thường với Iran mà còn có ảnh hưởng thực tế nhất định đối với Tehran.

Ông nói: “Trung Quốc là khách hàng mua dầu quan trọng của Iran. Mỹ hiện chú ý tới hợp tác năng lượng, đường sắt và logistics giữa Trung Quốc, Iran và Nga. Có thông tin cho rằng Bắc Kinh đang thông qua hệ thống đường sắt và Nga để cung cấp hàng lưỡng dụng quân sự – dân sự cho Iran. Vì vậy vấn đề Iran bất ngờ được đưa lên trước, thành ‘nói chuyện Iran trước, bàn thương mại sau’”.

Eo biển Hormuz nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman, là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu phải đi qua tuyến hàng hải này. Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đều phụ thuộc lớn vào tuyến vận tải này.

Cuộc đấu Mỹ – Trung dưới bóng khủng hoảng Iran

Một nguồn tin khác có liên hệ với hệ thống đối ngoại Trung Quốc, dùng bí danh Phương Vinh, cho biết Bắc Kinh cũng nhận thấy vấn đề Iran đang bắt đầu ảnh hưởng tới toàn bộ quan hệ Mỹ – Trung.

Ông nói: “Phía Mỹ không muốn tình hình Trung Đông tiếp tục leo thang, nên hy vọng Bắc Kinh dùng quan hệ năng lượng và thương mại với Iran để gây ảnh hưởng lên Tehran. Trong khi đó, Trung Quốc muốn tận dụng cơ hội này để yêu cầu Mỹ đưa ra lập trường rõ ràng hơn về vấn đề Đài Loan”.

Theo ông: “Cuộc gặp Trump – Tập lần này có thể xuất hiện cảnh mỗi bên nói về một eo biển: một bên nói eo biển Hormuz, bên kia nói eo biển Đài Loan. Con bài của Mỹ là công nghệ, còn con bài của Trung Quốc là đất hiếm. Nhưng quyền kiểm soát độc quyền của Trung Quốc trong lĩnh vực tinh luyện đất hiếm thực tế đang bị suy yếu. Úc, Nhật Bản và nhiều nước khác hiện đều thúc đẩy hệ thống tinh luyện và tách đất hiếm ‘phi Trung Quốc hóa’”.

Hàng hóa Trung Quốc vòng qua Việt Nam vào Mỹ, Washington nhiều lần gây sức ép

Theo tìm hiểu của phóng viên, ông Trump và ông Tập sẽ có hai cuộc gặp riêng. Mỹ yêu cầu Trung Quốc mở rộng nhập khẩu nông sản, máy bay Boeing và năng lượng từ Mỹ, đồng thời duy trì chính sách thuế quan tương đối ổn định.

Trong khi đó, Bắc Kinh hy vọng Washington giảm nguy cơ áp thêm thuế mới và làm chậm quá trình tách rời chuỗi cung ứng nhằm ổn định xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế.

Một nhân vật trong giới kinh tế – thương mại Trung Quốc cho biết trong năm qua, Trung Quốc đã sử dụng Việt Nam làm điểm trung chuyển hàng hóa sang Mỹ, và Bộ Thương mại Mỹ đã nhiều lần gây sức ép với Bắc Kinh về vấn đề này trong hơn một năm qua.

Đối với chính quyền Trung Quốc, các vấn đề được gọi là chủ quyền và an ninh quốc gia vẫn được đặt cao hơn lợi ích kinh tế. Một nguồn tin tại Bắc Kinh cho biết trong vấn đề Đài Loan, Trung Quốc vẫn muốn giành thêm cam kết và nhượng bộ từ đội ngũ của ông Trump, dù nội bộ Bắc Kinh hiểu rõ cơ hội này không lớn.