Cựu cảnh sát Tân Cương đào tẩu sang Đức, tiết lộ sự thật về các trại tập trung
- Der Spiegel
- •
Một cựu cảnh sát Tân Cương (Trung Quốc) trong chuyến du lịch tại Đức vào năm ngoái đã tách khỏi đoàn, và gần đây công khai tiết lộ rằng chính quyền Trung Quốc giam giữ người Duy Ngô Nhĩ trong các nhà tù và tiến hành tra tấn đối với họ.
Người cảnh sát này tên Trương Á Ba (Zhang Yabo). Tháng 8/2025, trong một chuyến du lịch theo đoàn tại Đức, ông đã thành công tách đoàn tại lâu đài Neuschwanstein.
Tách đoàn tại lâu đài Neuschwanstein
Báo Der Spiegel hôm 16/4 đưa tin, khi bỏ trốn, Trương Á Ba mang theo một chiếc ba lô xám không đáng chú ý, bên trong có một máy tính xách tay, ổ cứng lưu trữ các tài liệu công tác — bằng chứng về việc chính quyền Trung Quốc đàn áp người Duy Ngô Nhĩ.
Bài báo mô tả chi tiết cuộc đào tẩu: Ông đi ở cuối đoàn và đã nhiều lần tập dượt trong đầu khoảnh khắc bỏ trốn — trong khách sạn, trên xe buýt, thậm chí trong nhà vệ sinh. Cuối cùng, khi không ai chú ý, ông quay lại và lên tàu tới Munich.
Sau đó, ông tìm đến Đại hội Người Duy Ngô Nhĩ Thế giới tại khu Schwabing, thành phố Munich.
Kể lại sự thật nhân quyền Tân Cương từ trải nghiệm cá nhân
Những năm gần đây, Trung Quốc bị cáo buộc xây dựng hệ thống trại giam tại Tân Cương để giam giữ người Duy Ngô Nhĩ và các dân tộc thiểu số, bị gọi là “trại cải tạo”. Chính quyền Bắc Kinh luôn phủ nhận cáo buộc này.
Trương Á Ba đã làm lính gác nhà tù và cảnh sát tại khu vực tây bắc Tân Cương trong 9 năm. Tại đây tồn tại một hệ thống gồm trại tập trung, giám sát số hóa và tuyên truyền chính trị nhằm vào người Duy Ngô Nhĩ.
Từ năm 2017, nhiều cơ sở bị phanh phui: bao quanh bởi hàng rào thép gai, tháp canh và chướng ngại vật. Theo báo cáo, từng có hàng trăm ngàn, gần một triệu người bị giam giữ.
Công việc của ông là ngăn người dân đến nhà thờ Hồi giáo, kiểm tra điện thoại, lập hồ sơ và báo cáo ngay khi phát hiện vấn đề.
Dữ liệu trong ổ cứng cho thấy Trương Á Ba sinh ngày 15/10/1986 tại tỉnh Hà Nam, Trung Quốc; từ năm 2009 làm giáo viên tiểu học tại Tân Cương, năm 2014 làm quản ngục, sau đó trở thành cảnh sát tại một ngôi làng.
Ông cung cấp ảnh thẻ cảnh sát và ảnh bản thân mặc đồng phục đen đứng trước nhà tù.
Ông xác nhận rằng trong trại tập trung, những hành vi không tuân thủ sẽ bị coi là “phần tử cực đoan” và bị tra tấn.
Nhiệm vụ của ông là đưa tù nhân đi thẩm vấn, phần lớn là người Duy Ngô Nhĩ. Cảnh sát dùng dùi cui đánh đập, thậm chí đánh gãy cả gậy gỗ. Ông nói mình chỉ đứng nhìn, không trực tiếp đánh người.
“Một cai ngục liên tục đá vào bộ phận sinh dục của một thanh niên, người đó sau đó đã chết,” ông nói. “Tiếng la hét đó tôi vẫn còn nghe thấy đến hôm nay. Tôi thường mơ ác mộng về họ.”
Ông cho biết hầu như mỗi tuần đều có người chết trong nhà tù, trong khi gần như không có chăm sóc y tế.
Có lần, ông canh giữ một tù nhân bị còng tay cố định nhiều giờ đến mức phải tiểu tiện tại chỗ. Hình phạt như vậy xảy ra thường xuyên.
Năm 2016, ông được điều đến làm cảnh sát tại một ngôi làng khoảng 1.700 dân. Ông lập hồ sơ nghi phạm gồm tên, quan hệ, hoạt động tôn giáo và cả kết quả xét nghiệm máu. Ông còn theo dõi nhóm chat của ủy ban làng, ghi lại ai ốm, ai không tham gia lớp học tiếng Trung bắt buộc và báo cáo hàng tuần cho cấp trên.
Ông nói bất kỳ ai cũng có thể bị đưa đi bất cứ lúc nào. Người tập thể dục cũng có thể bị nghi ngờ. Việc báo cáo nghi phạm cũng có chỉ tiêu, ai báo đủ sẽ được nghỉ, không thì phải làm thêm.
Một tài liệu ông cung cấp là chỉ thị tháng 8/2022 về cách xử lý “bệnh nhân tâm thần”, yêu cầu chính quyền cấp làng “sàng lọc và đánh giá rủi ro”. Khi được hỏi ai bị xem là “tâm thần”, ông nói đó là người “chưa kết hôn”, “người uống rượu và người vô gia cư không tuân lệnh”.
Về việc kết hôn cưỡng bức, ông cho biết nếu người Duy Ngô Nhĩ kết hôn với người Hán sẽ được thưởng tiền, đồng nghiệp có thể nhận 5.000 đến 10.000 nhân dân tệ.
Gia đình trong nước bị quấy nhiễu
Ông ngày càng lơ là công việc, tránh các cuộc họp báo cáo hàng ngày quyết định danh sách bắt giữ. Ông bị trừ lương, hủy kỳ nghỉ và bị đe dọa sa thải.
Tháng 9/2023, ông từ chức với lý do “gia đình và sức khỏe”. Sau đó ông đến Quảng Châu, học tiếng Anh và nghề cắt tóc, đồng thời cải đạo sang Cơ Đốc giáo.
Ông tham gia một tour du lịch châu Âu với chi phí 35.600 nhân dân tệ (khoảng 4.500 euro). Trước khi đi, ông ly thân với vợ, bán đồ gia dụng và hối lộ quan chức để xin giấy phép xuất cảnh.
Một ảnh chụp màn hình cho thấy tài khoản ngân hàng của ông ở Trung Quốc bị đóng băng vì “lý do pháp lý”.
Ông nói gia đình mình hiện không thể rời Trung Quốc, cha từng bị cảnh sát giam một đêm, một người bạn bị đưa đi thẩm vấn.
Mẹ ông bị ép gọi điện cho ông, cầu xin ông quay về, và bị đe dọa bỏ tù.
“Tôi đã nói sự thật”
Khi rời nhiệm sở, ông ký cam kết bảo mật. Tuy nhiên hiện nay ông đã lên tiếng và đang xin tị nạn tại Đức.
Giải thích lý do đào tẩu, ông nói mình là tín đồ Cơ Đốc giáo và đưa chứng nhận rửa tội: “Tôi là Cơ Đốc nhân, sau khi chết tôi phải trả lời trước Chúa Giêsu”.
Ông nói thêm: “Nếu một ngày nào đó tôi bị hỏi đã làm gì trước bất công ở đó, tôi hy vọng có thể nói rằng: tôi đã nói ra sự thật”.
Quỹ Tưởng niệm Nạn nhân Cộng sản (VOC) cho rằng lời khai của cựu cảnh sát người Hán này là một trong những lời chứng chi tiết nhất từ bên trong hệ thống an ninh Tân Cương. Điều này cho thấy sau khi ông Mã Hưng Thụy thay ông Trần Toàn Quốc làm Bí thư Tân Cương cuối năm 2021, chính quyền đã chuyển từ giam giữ tập trung quy mô lớn sang phân tán và bình thường hóa, khiến bên ngoài khó phát hiện hơn.
Nhà nghiên cứu cao cấp Adrian Zenz của VOC cho biết lời khai xác nhận rằng sau khi mô hình giam giữ quy mô lớn công khai bị giảm, lao động cưỡng bức đã chuyển sang hình thức bí mật hơn, được tích hợp vào bộ máy hành chính nhà nước.
Xem thêm
Từ khóa Tân Cương Trại cải tạo lao động Duy Ngô Nhĩ
