TQ: Mã Hưng Thụy “ngã ngựa”, Tập Cận Bình rơi vào cảnh ngộ như cuối đời của Mao

Bảo Minh
•
Chủ Nhật, 05/04/2026

Ông Mã Hưng Thụy, Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) và cựu Bí thư Tỉnh ủy Tân Cương, đã chính thức bị công bố “ngã ngựa” vào ngày 3/4, sau 8 tháng biến mất khỏi tầm nhìn công chúng.

Ông Mã Hưng Thụy (Nguồn: N509FZ/ Wikimedia)

Nhà bình luận độc lập Thái Thận Khôn nhận định trong một cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình NTD ngày 3/4 rằng về bề ngoài, vụ án Mã Hưng Thụy là về tham nhũng, nhưng quá trình điều tra đã hé lộ một mạng lưới chính trị ẩn giấu và phức tạp – Đây là điều mà lãnh đạo ĐCSTQ kiêng kỵ.

Ông Thái nhận định, vụ án Mã Hưng Thụy trong tương lai có thể kéo theo nhiều người khác. Quan trọng hơn, sau nhiều năm chống tham nhũng, thực tế Tập Cận Bình chưa đạt được thành công quyết định, và ông đang trải qua cảnh ngộ giống như Mao Trạch Đông cuối đời: càng lúc càng mất niềm tin, càng nghi kỵ những người xung quanh.

Tham nhũng hé lộ mạng lưới chính trị sâu

Theo ông Thái Thận Khôn, từ khi bị miễn nhiệm Bí thư Tỉnh ủy Tân Cương năm ngoái, ông Mã Hưng Thụy vẫn giữ chức Phó Trưởng Ban Lãnh đạo Công tác Nông thôn Trung ương và đồng thời chịu điều tra của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương. Nguyên nhân chính là vợ ông, bà Vinh Lệ, và thư ký Lý Quang Lộc đã bị bắt trước đó. Sau khi bị điều tra, cả hai khai ra nhiều vấn đề, và khi vụ án càng đào sâu, thời gian xử lý vụ Mã Hưng Thụy càng kéo dài.

Bà Vinh Lệ đã thực hiện những hành vi rất bất thường: tặng bảo hiểm Hồng Kông cho nhiều phu nhân quan chức và con cái họ, từ vài triệu đến hàng chục triệu, phạm vi rộng, số lượng người nhận nhiều. Điều quan trọng là cả người tặng và người nhận đều không coi đó là hối lộ, tất cả được bao bọc dưới danh nghĩa quan hệ xã giao, nhưng cuối cùng lại tạo nên một mạng lưới chính trị ẩn giấu và phức tạp.

Ông Thái Thận Khôn nhấn mạnh: Đối với Tập Cận Bình, tiền bạc không phải là vấn đề đáng sợ nhất. Điều khiến ông lo sợ là lợi ích chuyển giao hình thành liên kết, đồng thuận và liên minh chính trị. Việc bè phái, nhóm lợi ích mới là mối đe dọa lớn đối với ông Tập, vì nó có thể hình thành lực lượng mạnh trong đảng hoặc quân đội, đe dọa trực tiếp quyền lực của ông.

Vụ ông Mã Hưng Thụy trọng tâm là chính trị bè phái, không chỉ tham nhũng

Ông Thái Thận Khôn nhận định, cốt lõi vụ Mã Hưng Thụy là chính trị bè phái chứ không chỉ là tham nhũng thông thường.

Ông nói, Mã Hưng Thụy thời còn ở hệ thống công nghiệp quốc phòng cũng có tham nhũng, nhưng có chừng mực. Khi lên vị trí cao nhờ quan hệ với bà Bành Lệ Viện (phu nhân của ông Tập Cận Bình), các vấn đề trước đó về lý thuyết vẫn có thể giải thích được.

Nhưng khi ông Mã Hưng Thụy được điều sang Quảng Đông và Tân Cương, tình hình khác hẳn. Có tin đồn rằng gia đình ông Mã và gia đình bà Bành Lệ Viện có quan hệ đặc biệt, thậm chí là quan hệ họ hàng gần. Dù chưa được xác thực chính thức, ông Thái Thận Khôn cho rằng nếu không có mối quan hệ đặc biệt này, khó giải thích vì sao ông Mã lại thăng tiến nhanh chóng như vậy.

Khi ở Quảng Đông, Mã Hưng Thụy dựa vào mối quan hệ đặc biệt với ông Tập Cận Bình và bà Bành Lệ Viện, rất ngông cuồng và khao khát quyền lực.

Ông được ông Tập điều sang Quảng Đông năm 2013 để giám sát ông Hồ Xuân Hoa, khi đó Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông, hiện là Phó Chủ tịch Ủy ban Chính Hiệp Quốc gia. Ông Hồ Xuân Hoa biết mình khó có cơ hội trở thành người kế nhiệm, nên không can thiệp nhiều vào các dự án lớn, để ông Mã có không gian hành động rộng lớn.

Ở Thâm Quyến và Tân Cương

Sau khi vào Quảng Đông, ông Mã Hưng Thụy lần lượt làm Phó Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông, Bí thư Ủy ban Chính pháp, sau khoảng 2 năm chuyển sang làm Bí thư Thành ủy Thâm Quyến. Thâm Quyến là thành phố kinh tế trọng điểm, kiểm soát Thâm Quyến đồng nghĩa với nắm quyền lực chính trị và kinh tế lớn.

Ông lập ra phe cánh riêng, loại bỏ lực lượng cũ, nuôi dưỡng nhiều người thân tín, chỉ sau hơn 4 năm đã từ Quảng Đông lên Thâm Quyến rồi làm tỉnh trưởng Quảng Đông.

Ở Tân Cương, vấn đề nghiêm trọng hơn: khu vực này phụ thuộc lớn vào ngân sách trung ương. Nếu các khoản tiền trung ương bị rút vào túi cá nhân rồi rửa tiền, tính chất cực kỳ nghiêm trọng. Thậm chí có tin Lý Quang Lộc chỉ nhờ quyền quyết định đóng cửa hoặc thanh tra một cửa hàng, đã nhận hàng trăm triệu nhân dân tệ từ một doanh nhân Chiết Giang. Nếu đúng, đây chắc chắn không phải là cá biệt.

Ông Mã Hưng Thụy dám làm như vậy một phần vì tin vào “chiếc ô bảo vệ” từ mối quan hệ đặc biệt với bà Bành Lệ Viện.

Tập Cận Bình rơi vào cảnh ngộ cuối đời Mao

Ông Thái Thận Khôn chỉ ra rằng quyền lực của Tập Cận Bình chưa hẳn vững chắc, và ông không thể hoàn toàn yên tâm. Nếu quyền lực thật sự vững, tại sao sau Đại hội 20, nội bộ đảng và quân đội liên tục thanh trừng?

Với tuổi tác tăng cao, ông Tập ngày càng nghi kỵ những người xung quanh, giống Mao cuối đời, luôn nghi ngờ bè phái và mưu mô chống đối.

Ông bác bỏ quy định của các đời lãnh đạo trước về việc giới hạn tối đa hai nhiệm kỳ, làm xáo trộn kế hoạch kế nhiệm. Tập không dám trao quyền vì lo sợ bản thân và “quân đội nhà Tập” sẽ bị thanh toán. Vì vậy, Đại hội 20 được xem như tái cơ cấu quyền lực thực chất trong đảng. Ông Hồ Xuân Hoa, được xem là kế nhiệm tiềm năng, cuối cùng không vào Bộ Chính trị, mà được giao vị trí Phó Chủ tịch Ủy ban Chính Hiệp.

Vụ án Mã Hưng Thụy còn kéo dài

Ông Thái Thận Khôn dự đoán vụ ông Mã Hưng Thụy sẽ còn lan rộng, liên quan nhiều người, có thể ảnh hưởng tới ông Hồ Xuân Hoa, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, Bí thư Ủy ban Kiểm tra Trung ương Lý Hy và các quan chức cao cấp khác, phụ thuộc vào những gì Mã khai ra.

Có nguồn tin cho rằng người thật sự chủ trì vụ án Mã Hưng Thụy có thể là ông Lưu Kim Quốc, Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Bí thư Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Chánh Thanh tra Nhà nước. Nếu đúng, vai trò của Lưu trong hệ thống thanh trừng của ông Tập giống như nhân vật Khang Sinh thời Mao.

Số liệu ngã ngựa trong Bộ Chính trị và Trung ương khóa XX

Theo thống kê chưa đầy đủ của Epoch Times, trong Ủy ban Trung ương khóa XX, gần 70 người đã bị thanh lọc, chiếm khoảng 18% tổng số. Đây là tỷ lệ “ngã ngựa” cao nhất kể từ sau khi Cách mạng Văn hóa kết thúc năm 1976, đồng thời là số người “ngã ngựa” cao nhất trong một khóa Trung ương.

Trong số các thành viên Bộ Chính trị khóa XX được bầu năm 2022, hai Phó Chủ tịch Quân ủy Hà Vệ Đông và Trương Hữu Hiệp đã lần lượt “ngã ngựa”, cùng với Mã Hưng Thụy hiện nay, tổng cộng 3 người “ngã ngựa”. Đây cũng là khóa có số lượng Ủy viên Bộ Chính trị “ngã ngựa” nhiều nhất kể từ sau Cách mạng Văn hóa.

Chuyên gia bình luận thời sự người Hoa lâu năm tại Mỹ, ông Trần Phá Không, cho rằng Bộ Chính trị và Trung ương hiện nay hoàn toàn là những người do ông Tập Cận Bình đưa lên để phục vụ cho nhiệm kỳ thứ ba, nhưng những người này đang lần lượt sụp đổ, chứng tỏ năng lực lãnh đạo của Tập yếu kém. Ông làm tăng tham nhũng, không nhận biết năng lực thực sự của nhân sự, chỉ dùng người thân tín, thiếu khả năng quản lý cơ bản.

Theo phân tích, Bộ Chính trị vốn có 25 người. Tại Đại hội XX, ông Tập loại ông Hồ Xuân Hoa ra ngoài và loại cả nữ. Hiện 24 người còn lại nếu chia 12-12 thì không thể quyết định được, ông Tập phải tự quyết. Nay trong 24 người lại thiếu 3 người: Trương Hữu Hiệp, Hà Vệ Đông, Mã Hưng Thụy chắc chắn gặp sự cố, dự kiến sẽ còn tiếp tục giảm.

Ông Trần Phá Không nhận định, đây là xáo trộn lớn nhất sau Cách mạng Văn hóa, “chứng tỏ chế độ này đã bước vào giai đoạn chông chênh, bão táp”.