Israel không kích cơ sở hạt nhân Iran, Tehran tấn công căn cứ Mỹ ở Ả Rập Xê Út
- Trần Đình
- •
Vào thứ Sáu (ngày 27/3), Mỹ và Israel đã phát động một cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào các cơ sở hạt nhân và mục tiêu công nghiệp ở Iran. Iran đã trả đũa bằng cách tấn công một căn cứ không quân ở Ả Rập Xê Út, làm bị thương hơn 10 binh sĩ Mỹ đóng quân tại đó. Bất chấp sự leo thang hành động quân sự, đã có những dấu hiệu cho thấy bước đột phá trong việc cung cấp viện trợ nhân đạo.
Các cơ sở hạt nhân của Iran bị hư hại, binh sĩ Mỹ tại căn cứ Ả Rập Xê Út bị thương
Các quan chức Mỹ xác nhận, các cuộc không kích hôm thứ Sáu đã nhắm vào lò phản ứng nghiên cứu nước nặng thuộc cơ sở hạt nhân Arak ở miền trung Iran, một nhà máy chế biến “yellowcake” (tinh quặng uranium) tại tỉnh Yazd, cùng với hai nhà máy thép quy mô lớn.
Quân đội Israel cho biết chiến dịch này đã giáng đòn nặng nề vào chương trình hạt nhân của Iran, đồng thời tấn công các bệ phóng và kho chứa tên lửa ở khu vực phía tây Iran.
“Yellowcake” là dạng tinh quặng uranium thu được sau khi loại bỏ tạp chất từ quặng thô. Nước nặng được dùng làm chất làm chậm nơtron bên trong một số loại lò phản ứng hạt nhân.
Đáp trả, Iran đã phóng nhiều máy bay không người lái và tên lửa về phía các nước láng giềng vùng Vịnh. Trong đó, đòn tấn công nhằm vào Căn cứ Không quân Prince Sultan ở Ả Rập Xê Út, đã trực tiếp gây thương tích cho binh sĩ Mỹ đồn trú tại đây.
Một quan chức Mỹ nói với Reuters rằng tổng cộng có 12 quân nhân Mỹ bị thương trong cuộc tấn công của Iran vào căn cứ này, trong đó 2 người bị thương nặng.
Theo AP, một số máy bay tiếp dầu trên không cũng bị hư hại.
Ngoài ra, hai cảng của Kuwait cũng chịu thiệt hại, trong đó có cảng Mubarak Al Kabeer đang được xây dựng trong khuôn khổ sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc. Đây dường như là lần đầu tiên một dự án có liên quan tới Trung Quốc trên lãnh thổ các nước vùng Vịnh bị tấn công kể từ khi cuộc chiến nổ ra.
Bộ Quốc phòng Saudi Arabia cho biết nước này đã đánh chặn các tên lửa và UAV nhắm vào thủ đô Riyadh. Tại thủ đô Doha của Qatar cũng đã có lúc vang lên còi báo động tên lửa.
Gây sức ép song hành ngoại giao
Mặc dù chiến sự lan rộng, Tổng thống Trump hôm thứ Sáu phát biểu với báo giới tại Miami rằng các cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra và ông tự tin vào ưu thế quân sự của Mỹ.
Ông nói: “Hiện tại họ đang nói chuyện, họ muốn đạt được một thỏa thuận. Rất đơn giản, quân đội của chúng ta là lực lượng hùng mạnh nhất thế giới, cho đến lúc này Iran đang phải hứng chịu những đòn tấn công mang tính hủy diệt.”
Hiện Mỹ thông qua Pakistan để chuyển cho Iran một “danh sách 15 điểm về các bước đi ngừng bắn”, yêu cầu Tehran kiềm chế chương trình hạt nhân và mở lại Eo biển Hormuz đối với hoạt động hàng hải quốc tế. Đáp lại, Iran đưa ra 5 yêu cầu, trong đó có việc “công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển” và “bồi thường chiến tranh”.
Nhiều nhà ngoại giao từ Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và các nước khác đang cố gắng sắp xếp cuộc gặp trực tiếp giữa các đặc phái viên Mỹ và Iran.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington đã nhận được tín hiệu bày tỏ thiện chí đàm phán từ phía Iran, song vẫn đang chờ thêm sự làm rõ.
Ông nhấn mạnh: “Chúng ta không cần triển khai bộ binh để đạt được tất cả các mục tiêu, nhưng chúng ta luôn sẵn sàng cung cấp cho tổng thống nhiều phương án lựa chọn nhất có thể nhằm đối phó với mọi diễn biến bất ngờ.”
Lầu Năm Góc đang cân nhắc điều động thêm 10.000 binh sĩ tới Trung Đông để ứng phó với tình hình có thể thay đổi bất cứ lúc nào. Nhà Trắng nói rằng Tổng thống Trump luôn giữ trong tay đầy đủ các lựa chọn quân sự.
Ông Trump tuyên bố nếu Iran không mở lại hoàn toàn Eo biển Hormuz cho mọi tàu thuyền đi qua trước ngày 6/4, ông sẽ ra lệnh phá hủy các cơ sở năng lượng của Iran.
Các nhà phân tích quân sự nhận định, quân đội Mỹ có thể còn tính tới phương án triển khai bộ binh kiểm soát đảo Kharg – đầu mối xuất khẩu dầu quan trọng của Iran – và tìm cách kiểm soát bờ biển phía Iran của Eo biển Hormuz để tái mở cửa tuyến hàng hải then chốt này. Washington cũng có thể cử lực lượng đặc nhiệm tìm cách thu giữ khoảng 440 kg (970 pound) uranium được làm giàu cao của Iran. Tuy nhiên, đây đều là những phương án có rủi ro rất cao đối với quân đội Mỹ.
Nới lỏng cho hàng hóa nhân đạo – điểm sáng trong phong tỏa eo biển
Giữa lúc giao tranh bế tắc, hôm thứ Sáu, Iran lần đầu tiên đã chấp thuận đề nghị của Liên Hợp Quốc, cho phép hàng hóa nhân đạo và nông sản được đi qua Eo biển Hormuz, động thái được xem là một bước tiến quan trọng.
Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Ali Bahreini cho biết, theo đề nghị của Liên Hợp Quốc, Iran đồng ý tạo điều kiện và đẩy nhanh hơn nữa việc lưu thông của các tàu chở hàng nhân đạo tại Eo biển Hormuz.
Trước khi xung đột bùng phát, tuyến đường thủy trọng yếu này đảm trách khoảng một phần năm lượng dầu mỏ giao dịch trên toàn cầu, cũng như gần một phần ba thương mại phân bón thế giới; nếu dòng chảy phân bón bị gián đoạn kéo dài, an ninh nông nghiệp và lương thực toàn cầu sẽ đứng trước mối đe dọa nghiêm trọng.
Tuy vậy, tâm lý lo ngại trên thị trường năng lượng vẫn chưa lắng xuống. Giá dầu Brent giao dịch hôm thứ Sáu một lần nữa leo lên trên 112 USD/thùng khi chốt phiên, trong khi giá xăng bán lẻ tại Mỹ đã tiến sát mốc 4 USD/gallon. Thị trường chứng khoán Phố Wall cũng lao dốc mạnh, chỉ số S&P 500 ghi nhận mức giảm tuần lớn nhất kể từ khi chiến sự bùng nổ.
Xem thêm
Từ khóa Iran xung đột Mỹ Iran
