Mỹ dẫn đầu 41 nước chỉ trích Trung Quốc về các vụ phóng thử tên lửa

Tháng 7, Trung Quốc đã phóng thử trên Thái Bình Dương một tên lửa đạn đạo liên lục địa phóng từ tàu ngầm có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Việc thông báo trước không đầy đủ đã làm dấy lên những lo ngại về an ninh quốc tế. Hôm thứ Ba (11/8), Mỹ cùng 41 quốc gia khác ra tuyên bố chung, kêu gọi tất cả các nước phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) và tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) thông báo ít nhất 24 giờ trước khi phóng.

Các quan chức Mỹ cho biết Bắc Kinh không thông báo cho tất cả các quốc gia có khả năng bị ảnh hưởng. Ngay cả những nước nhận được thông báo cũng “chỉ được báo trước tối đa hai giờ”.

Tuyên bố chung do Mỹ, Australia, Canada, Pháp, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh cùng 41 quốc gia khác đưa ra không trực tiếp nêu tên Trung Quốc, nhưng chỉ rõ rằng các hoạt động phóng thử tên lửa gần đây tại khu vực Thái Bình Dương không tuân thủ các thông lệ tiêu chuẩn về thông báo phóng và tránh xung đột mà phần lớn các quốc gia đang áp dụng.

Tuyên bố cảnh báo: “Tiến hành các vụ thử tên lửa đạn đạo có khả năng mang vũ khí hạt nhân mà không cung cấp thông báo trước đầy đủ và thông tin chi tiết là nguy hiểm, đồng thời gây ảnh hưởng đến hòa bình và an ninh của các quốc gia liên quan gần khu vực thử nghiệm”.

Tuyên bố cũng nhấn mạnh: “Điều này làm gia tăng nguy cơ phán đoán sai, phá hoại sự ổn định và an ninh toàn cầu, đồng thời không phù hợp với trách nhiệm đi kèm với việc sở hữu năng lực tên lửa tầm xa”.

Quan chức Mỹ: Một số nước không được thông báo, nhiều nhất chỉ trước hai giờ

Theo Bloomberg, quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ Victoria Nibarger hôm thứ Ba tại một hội nghị giải trừ quân bị ở Geneva đã trực tiếp chỉ trích vụ thử tên lửa mà Trung Quốc tiến hành ngày 6/7.

Nibarger nói: “Bắc Kinh không cung cấp thông tin minh bạch và thông báo trước đầy đủ, mà ngược lại lựa chọn một cách tiếp cận gây khó hiểu và mang tính khiêu khích”.

Bà cho biết Trung Quốc không thông báo trước cho tất cả các quốc gia có khả năng bị ảnh hưởng. Ngay cả những nước nhận được thông báo cũng “chỉ được báo trước tối đa hai giờ”.

Điều này khác biệt rõ rệt với tiêu chuẩn thông báo trước ít nhất 24 giờ được 41 quốc gia đưa ra trong tuyên bố chung.

Tuyên bố kêu gọi tất cả các quốc gia liên quan, đặc biệt là các nước sở hữu vũ khí hạt nhân, phải thông báo ít nhất 24 giờ trước khi phóng ICBM, SLBM và phương tiện phóng vào không gian (SLV).

Nội dung thông báo cần bao gồm loại tên lửa hoặc phương tiện phóng vào không gian dự kiến, khung thời gian phóng, khu vực phóng và hướng bay dự kiến. Quốc gia phóng cũng cần đưa ra cảnh báo rõ ràng cho ngành hàng không và hàng hải theo các tiêu chuẩn quốc tế, bao gồm khu vực dự kiến tên lửa rơi hoặc hạ cánh, nhằm giảm thiểu rủi ro.

Tuyên bố cho biết hiện có 145 quốc gia tham gia các cơ chế thông báo trước như Bộ Quy tắc ứng xử La Hay về chống phổ biến tên lửa đạn đạo (HCOC).

Trước những chỉ trích từ phía Mỹ, Bắc Kinh phủ nhận việc thông báo không đầy đủ, đồng thời tuyên bố đã cung cấp thông tin đầy đủ trước vụ thử.

Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, Phó đại diện thường trực của Trung Quốc tại Văn phòng Liên Hợp Quốc ở Geneva Lý Trì Giang phát biểu tại cùng hội nghị: “Trung Quốc luôn tiến hành các hoạt động thử nghiệm tên lửa đạn đạo liên lục địa theo cách thức an toàn, đúng quy định và có trách nhiệm”.

Ông tuyên bố Bắc Kinh đã thông báo trước cho Mỹ và một số quốc gia khác, qua đó thể hiện cái gọi là “thiện chí và thái độ có trách nhiệm”.

Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Đài Loan Cố Lập Hùng cho biết tên lửa phóng từ tàu ngầm mà Trung Quốc đưa ra Thái Bình Dương lần này là “Cự Lang-2” (JL-2), đồng thời lên án hành động này làm suy yếu ổn định khu vực.

Minh bạch về năng lực hạt nhân của Trung Quốc tiếp tục bị chú ý

Trong tuyên bố chung, 41 quốc gia nhấn mạnh rằng việc thiết lập cơ chế thông báo phóng tên lửa có hệ thống và minh bạch không hạn chế năng lực quân sự hay nhu cầu tác chiến của bất kỳ quốc gia nào, mà ngược lại giúp giảm nguy cơ phán đoán sai và xây dựng lòng tin.

Tuyên bố nêu rõ: “Chúng tôi tiếp tục cam kết hợp tác với tất cả các quốc gia nhằm tăng cường việc thực hiện các khuôn khổ thông báo hiện có và mở rộng phạm vi của chúng, đồng thời yêu cầu trách nhiệm đối với bất kỳ quốc gia nào không thực hiện nghĩa vụ của mình”.

Tranh cãi lần này cũng khiến vấn đề Trung Quốc nhanh chóng mở rộng năng lực hạt nhân và tên lửa tầm xa, cùng với tình trạng thiếu minh bạch trong các hoạt động quân sự của nước này, một lần nữa thu hút sự chú ý.

Trong những năm gần đây, Mỹ liên tục yêu cầu Bắc Kinh tăng cường minh bạch về kho vũ khí hạt nhân và chương trình tên lửa tầm xa, đồng thời tìm cách thiết lập thêm các cơ chế kiểm soát rủi ro giữa hai cường quốc hạt nhân.

Một phân tích của Bloomberg hồi tháng 5 cho rằng Trung Quốc dường như đã đẩy mạnh đáng kể hoạt động sản xuất tên lửa trong năm 2025, với mức tăng lớn nhất kể từ khi ông Tập Cận Bình trở thành lãnh đạo ĐCSTQ vào năm 2012.

Trong bối cảnh Bắc Kinh tiếp tục mở rộng năng lực hạt nhân và tên lửa tầm xa, cách thức thông báo trước vụ phóng lần này càng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ phán đoán sai và những rủi ro đối với an ninh khu vực.