Mỹ thúc đẩy giải thể hoàn toàn Tòa án Hình sự Quốc tế

Bộ Ngoại giao Mỹ hôm thứ Hai (13/7) tuyên bố sẽ khởi động một chiến dịch ngoại giao quy mô toàn chính phủ nhằm làm tê liệt có hệ thống hoạt động của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), khiến cơ quan này mất khả năng hoạt động để loại bỏ những gì Washington cho là mối đe dọa đối với chủ quyền và các quan chức dân sự, quân sự của Mỹ. Ngoại trưởng Marco Rubio sau đó đã công bố bài viết giải thích những lý do cốt lõi khiến Mỹ quyết định phản ứng mạnh mẽ và thúc đẩy giải thể ICC.

Trong bài bình luận đăng trên Wall Street Journal hôm thứ Hai, ông Rubio cho rằng ICC có trụ sở tại La Hay đã biến đổi từ một “cơ chế dự phòng với phạm vi hạn chế” nhằm truy tố những tội ác nghiêm trọng nhất thành một “tòa án thế giới thường trực” muốn đứng trên hệ thống tư pháp và Hiến pháp Mỹ. Theo ông, việc ICC đe dọa chủ quyền của Mỹ chỉ còn là vấn đề thời gian.

Mỹ chưa từng phê chuẩn Quy chế Rome

Trong thông báo và bài viết, phía Mỹ tái khẳng định lập trường phản đối ICC, đồng thời nêu ba vấn đề chính:

• Mỹ chưa bao giờ phê chuẩn Quy chế Rome, và các đời tổng thống thuộc cả hai đảng đều khẳng định ICC không có quyền tài phán đối với công dân Mỹ.
• Cuộc điều tra trước đây của ICC về các hoạt động của quân đội Mỹ tại Afghanistan thực chất là hành động tự đặt mình vào vị trí phán xét cuối cùng đối với chính sách quân sự và hệ thống tư pháp của Mỹ.
• Theo ông Rubio, cuộc điều tra Afghanistan chỉ là bước khởi đầu của một chiến dịch nhằm xâm phạm quyền tự chủ của Mỹ. Ông cho rằng phía sau ICC là một mạng lưới gồm các tổ chức phi chính phủ cánh tả, các lực lượng theo chủ nghĩa toàn cầu và một số chính phủ thù địch ở thế giới đang phát triển, liên tục tìm cách cáo buộc các hoạt động hợp pháp của chính quyền Trump như kiểm soát biên giới và trấn áp tội phạm ma túy.

Ông Rubio dẫn chứng rằng vào tháng 3 năm nay, tổ chức Tổ chức Thúc đẩy Dân chủ cho Thế giới Ả Rập (DAWN) có trụ sở tại Washington thậm chí đã kêu gọi chính quyền Iran thúc đẩy ICC điều tra các “tội ác chiến tranh rõ ràng” mà họ cáo buộc các quan chức Mỹ gây ra.

Ông cho rằng những nỗ lực của Washington nhằm chống lại sự can thiệp mà Mỹ coi là bất hợp pháp từ ICC lại bị sử dụng làm cái cớ để tòa án này tiếp tục nhắm vào người Mỹ. Khi 12 thượng nghị sĩ Mỹ gửi thư bày tỏ quan ngại tới Công tố viên ICC, văn phòng công tố thậm chí còn cáo buộc chính các thượng nghị sĩ này có hành vi phạm pháp.

Ông Rubio nhấn mạnh: “Nếu để ICC can thiệp, điều đó sẽ đồng nghĩa với sự chấm dứt của nước Mỹ với tư cách một quốc gia có chủ quyền độc lập. Mỹ tuyệt đối không chấp nhận để những ‘giáo sĩ của luật pháp quốc tế’ tự phong cai trị đất nước chúng ta”.

Mỹ triển khai biện pháp đáp trả trên quy mô toàn chính phủ

Để bảo đảm ICC không thể gây phương hại đến chủ quyền của Mỹ, Bộ Ngoại giao cho biết đang xem xét và triển khai hàng loạt biện pháp liên ngành, gồm:

• Ngoại trưởng, Thứ trưởng Ngoại giao, các đại sứ và lãnh đạo cấp cao sẽ tiến hành vận động ngoại giao với các nước, nhấn mạnh những gì Mỹ cho là hành vi lạm quyền của ICC và những rủi ro đối với Mỹ cũng như các quốc gia khác, đồng thời kêu gọi các nước rút khỏi ICC.
• Kêu gọi các quốc gia hợp tác với cơ quan thực thi pháp luật và quân đội Mỹ hoặc đang hưởng lợi từ ô bảo trợ an ninh của Mỹ không công nhận quyền truy tố các quan chức và quân nhân Mỹ của ICC.
• Tăng cường rà soát các quốc gia vừa nhận viện trợ của Mỹ nhưng lại không phủ nhận những gì Washington coi là quyền lực phi pháp của ICC.
• Kêu gọi các nước không phải thành viên Quy chế Rome phối hợp với Mỹ triển khai các biện pháp ngoại giao tương tự.
• Thu hồi thị thực và áp đặt lệnh cấm nhập cảnh đối với nhân viên ICC.
• Mở rộng các biện pháp trừng phạt nhằm vào ICC và các tổ chức liên quan.

“Chủ quyền quốc gia cao hơn chủ nghĩa toàn cầu”

Khép lại bài viết, ông Rubio gửi thông điệp rõ ràng tới cộng đồng quốc tế, nhấn mạnh rằng “chủ quyền quốc gia cao hơn chủ nghĩa toàn cầu”. Ông cảnh báo những quốc gia đang hưởng lợi từ sự bảo đảm an ninh của Mỹ không được đứng ngoài khi Mỹ bị tấn công.

Ông tái khẳng định chính quyền Trump sẽ huy động mọi công cụ của chính phủ để phối hợp với các đồng minh cùng chí hướng, “nếu cần thiết, sẽ từng bước tháo dỡ và giải thể Tòa án Hình sự Quốc tế”.