Nhật Bản đẩy nhanh hiệu chỉnh chiến lược quốc phòng, ứng phó với Trung Quốc

Thành Công
•
Thứ Ba, 26/05/2026

Trong bối cảnh tình hình quốc tế bất ổn, hình thái chiến tranh hiện đại đã thay đổi, hành vi quân sự của Trung Quốc tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương ngày càng leo thang, và quan hệ Nhật – Trung vẫn căng thẳng, Chính phủ Nhật Bản đang đẩy nhanh tiến độ sửa đổi các tài liệu quốc phòng hiện hành, bao gồm Chiến lược An ninh Quốc gia, nhằm ứng phó với hình thái chiến tranh hiện đại, đặc biệt là sự bành trướng quân sự của Trung Quốc tại khu vực.

Từ ngày 9 đến 11/4/2020, một chiếc F-35B hạ cánh trên tàu tấn công đổ bộ “America” (LHA 6), đang tiến hành các cuộc tập trận chung tại Biển Đông với tàu khu trục “Akebono” (DD 108) của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản. Khi tàu sân bay “Liêu Ninh” của Trung Quốc bất ngờ xuất động, tàu “America” đã đảm nhận vai trò giống như một hàng không mẫu hạm nhẹ. (Ảnh: Bộ Chỉ huy Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ)

Nhật Bản thành lập nhóm chuyên gia hiệu chỉnh chiến lược quốc phòng

Theo báo Mainichi Shimbun, ngày 25/5, Ủy ban Điều tra An ninh của Đảng Dân chủ Tự do (LDP) đã tổ chức phiên họp toàn thể và thông qua dự thảo đề xuất sửa đổi 3 tài liệu an ninh, trong đó có ‘Chiến lược An ninh Quốc gia’ trong năm nay.

Nhiều tờ báo trong đó có Sankei Shimbun đưa tin hôm 24/5, rằng Chính phủ Nhật Bản đề xuất sẽ sửa đổi 3 tài liệu an ninh quan trọng trong năm nay. Trong đề xuất sửa đổi của đảng cầm quyền LDP, đảng này nhấn mạnh trí tuệ nhân tạo (AI) và vũ khí không người lái đã mang đến “phương pháp tác chiến mới”, việc xác định rõ định hướng chiến lược cho chúng đã trở thành “nhiệm vụ cấp bách”.

LDP thể hiện mạnh mẽ nỗi lo ngại rằng nếu phản ứng chậm trễ, sức mạnh phòng vệ của Nhật Bản sẽ suy giảm, đồng thời yêu cầu Chính phủ Nhật Bản đưa ra các biện pháp vững chắc, tăng cường hệ thống Lực lượng Phòng vệ và công nghiệp quốc phòng.

Đảng này cảnh báo về những thay đổi cấu trúc trên chiến trường hiện nay, chỉ ra rằng sự trỗi dậy của AI và các vũ khí không người lái như máy bay không người lái đã làm thay đổi căn bản phương thức tác chiến truyền thống. Trong chiến tranh ngày nay, xử lý thông tin và ra quyết định đã đạt tốc độ cao.

Dựa trên sự thay đổi của hình thái chiến tranh, LDP đề xuất đẩy mạnh việc nội địa hóa thiết bị máy bay không người lái và thúc đẩy sự phối hợp hiệu quả giữa chúng với các khí tài có người lái hiện có như tàu chiến và máy bay chiến đấu.

Ngày 20/5, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro tại cuộc họp báo tạm thời cho biết, Mỹ dự kiến sẽ mua 1 triệu chiếc máy bay không người lái trong 2-3 năm tới, trong khi Nga và Ukraine mỗi năm mua từ 5-7 triệu chiếc. Trước quy mô mua sắm khổng lồ và phương pháp tác chiến mới trên toàn cầu, Nhật Bản cần lập kế hoạch phòng thủ mới, trong đó việc sở hữu máy bay không người lái nội địa là rất quan trọng.

Theo Kyodo News, để sửa đổi 3 tài liệu an ninh, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã thành lập hội đồng chuyên gia gồm 15 thành viên vào ngày 27/4.

Thành phần chuyên gia chủ yếu bao gồm các học giả trong lĩnh vực AI và an ninh kinh tế, lãnh đạo doanh nghiệp, truyền thông, cùng các tướng lĩnh cao cấp đã nghỉ hưu của Lực lượng Phòng vệ. Cuộc họp đầu tiên đã thảo luận về những thay đổi tình hình quốc tế kể từ năm 2022, chính sách cưỡng ép kinh tế của Trung Quốc, cũng như chính sách đối ngoại của chính quyền Trump nhiệm kỳ II.

LDP và Đảng Đổi mới Nhật Bản sẽ phối hợp tổng hợp các đề xuất sửa đổi 3 tài liệu trong tháng 5 và 6. Chính phủ dự kiến sẽ soạn thảo dàn ý sửa đổi vào tháng 8 và nỗ lực hoàn tất tại cuộc họp Nội các vào tháng 12.

Trung – Nhật tiếp tục đối đầu tại quần đảo Senkaku (Điếu Ngư)

Gần đây, việc tàu hải cảnh Trung Quốc hoạt động tại khu vực quần đảo Senkaku (Trung Quốc gọi là Điếu Ngư) đang tranh chấp giữa Nhật – Trung đã trở nên thường trực. Theo Nishi-Nippon Shimbun hôm 25/5, từ khoảng 15h10 chiều ngày 25/5, hai tàu hải cảnh Trung Quốc đã xâm nhập lãnh hải xung quanh quần đảo Senkaku thuộc Okinawa. Đây là lần thứ 2 kể từ ngày 7/5, và là lần thứ 10 trong năm nay.

Cơ quan An ninh Hàng hải vùng 11 (Naha) cho biết, tổng cộng có 4 tàu hải cảnh Trung Quốc, trong đó 2 tàu xâm nhập lãnh hải quần đảo Senkaku, 2 tàu khác hoạt động trong vùng tiếp giáp. Tất cả các tàu đều trang bị pháo. Chúng vừa khẳng định lập trường của mình, vừa cố gắng tiếp cận tàu cá Nhật Bản. Tàu tuần tra Nhật Bản đã yêu cầu chúng rời khỏi lãnh hải.

Đây cũng là ngày thứ 192 liên tiếp tàu Trung Quốc xuất hiện xung quanh quần đảo Senkaku.

Nếu Trung Quốc dùng vũ lực tấn công Đài Loan sẽ ảnh hưởng đến quân sự Nhật Bản

Theo tin độc quyền của Sankei Shimbun hôm 23/5, Bộ Quốc phòng Nhật Bản từng nghiên cứu về khả năng Trung Quốc dùng vũ lực xâm lược Đài Loan và những tác động quân sự có thể xảy ra đối với Nhật Bản.

Vấn đề này đã được thảo luận nội bộ Bộ Quốc phòng từ năm 2010 khi xây dựng ‘Hướng dẫn Quốc phòng’. Lúc đó, quân đội Trung Quốc đang đẩy mạnh đóng tàu sân bay và hoạt động ngày càng thường xuyên tại các vùng biển lân cận.

Các cuộc thảo luận lúc bấy giờ cho rằng nếu quân đội Trung Quốc chiếm được cảng và sân bay Đài Loan, sẽ ảnh hưởng đến “ưu thế trên không”, “an ninh hàng hải” và “cơ sở hỗ trợ của quân đội Mỹ” đối với Nhật Bản. Phạm vi hoạt động và khả năng chiến đấu của quân đội Trung Quốc sẽ mở rộng, năng lực “ngăn chặn tiếp cận, từ chối cho vào” sẽ tăng mạnh, khiến quân Mỹ khó tiếp cận.

Kết luận của báo cáo là: Do cán cân quân sự xung quanh Nhật Bản sẽ thay đổi mạnh mẽ, nên phải xem xét lại hệ thống và khái niệm phòng vệ của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản.

Kết quả diễn tập cho thấy, khi Trung Quốc chuyển lực lượng đang triển khai tại Đài Loan sang hướng Nhật Bản, thậm chí có thể sử dụng các loại máy bay tầm bay ngắn, sức mạnh không quân của họ sẽ được tăng cường. Lúc đó có quan điểm cho rằng với hệ thống của Lực lượng Phòng vệ lúc bấy giờ, việc duy trì ưu thế trên không tại quần đảo Tây Nam Nhật Bản dường như là “không thể”.

Nếu quân đội Trung Quốc sử dụng cảng Tô Áo (Suao) ở huyện Nghi Lan (Yilan) phía đông bắc Đài Loan, họ sẽ thiết lập căn cứ xuất kích bên ngoài chuỗi đảo thứ nhất (ngoài khơi Kyushu – Okinawa – Đài Loan – Philippines). Điều này có thể khiến việc đảm bảo an ninh hàng hải Tây Nam Nhật Bản “không thể thực hiện”, đồng thời gây “cản trở nghiêm trọng” ở hướng đông nam, khiến tuyến hàng hải hiện tại khó duy trì phòng thủ.

Hơn nữa, an ninh hàng hải – nền tảng hỗ trợ của quân Mỹ cho Nhật Bản – cũng sẽ khó đảm bảo. Do đó, Nhật Bản cần xây dựng hệ thống quốc phòng có khả năng độc lập và duy trì lâu dài các hoạt động phòng vệ.

Việc cựu Thủ tướng Abe Shinzo tăng cường năng lực phòng vệ từ năm 2012 có một phần xuất phát từ những đánh giá trên.

LDP: Tăng cường năng lực quốc phòng và tình báo

Trang web chính thức của LDP hôm 30/1 đăng bài “Tăng cường triệt để năng lực quốc phòng và tình báo”, tuyên bố sẽ “sửa đổi sớm 3 tài liệu an ninh”.

Bài viết cho biết, trước sự bành trướng vũ trang của Trung Quốc, phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên, cùng cuộc chiến Nga – Ukraine, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị đã trở thành bình thường mới, Nhật Bản cần chủ động tăng cường sức mạnh phòng vệ. Do đó, Chính phủ và đảng cầm quyền không chỉ đẩy nhanh mục tiêu chi tiêu quốc phòng đạt 2% GDP sớm 2 năm (hoàn thành trong năm nay), mà còn sẽ sửa đổi 3 tài liệu an ninh trong năm.

3 tài liệu gồm: ‘Chiến lược An ninh Quốc gia’, ‘Chiến lược Quốc phòng Quốc gia’, ‘Kế hoạch Trang bị Lực lượng Phòng vệ’, được lập kế hoạch cho khoảng 10 năm và ban hành vào tháng 12/2022.

Tuy nhiên, trước “phương pháp tác chiến mới” xuất hiện trong các cuộc chiến gần đây trên thế giới, để ứng phó hiệu quả, đảm bảo khả năng tiếp tục chiến đấu của Nhật Bản cũng như hoạt động tại Thái Bình Dương, Thủ tướng Takaichi Sanae chỉ đạo cần tiến hành “sửa đổi căn bản” sớm hơn.

Bài viết chính sách này cũng khẳng định, trong “Ba nguyên tắc chuyển giao thiết bị quốc phòng”, Nhật Bản đã bãi bỏ hạn chế trước đây không được chuyển giao thiết bị cứu nạn, vận tải, cảnh giới, giám sát, quét mìn ra nước ngoài, nhằm tăng cường hợp tác quốc phòng với các đồng minh và các nước có chung chí hướng, qua đó bảo vệ hòa bình.