Ông Tập gay gắt về vấn đề Đài Loan trong khi Mỹ giữ nguyên chính sách

Emel Akan
•
Thứ Bảy, 16/05/2026

Hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh giữa Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã kết thúc với một điểm nóng đáng chú ý liên quan đến Đài Loan và các thương vụ bán vũ khí của Hoa Kỳ cho hòn đảo này.

Tổng thống Donald J. Trump tham quan Điện Cầu Nguyện Mùa Màng Bội Thu với Chủ tịch Tập Cận Bình của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, hôm thứ Năm, ngày 14/5 /2026, tại Thiên Đàn ở Bắc Kinh. (Ảnh: Daniel Torok/ Nhà Trắng)

Theo một tuyên bố do Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố, ông Tập đã cảnh báo ông Trump về cách xử lý vấn đề này.

“Hoa Kỳ cần hết sức thận trọng khi giải quyết vấn đề Đài Loan,” tuyên bố nêu rõ. “Nếu xử lý đúng, quan hệ song phương sẽ duy trì được sự ổn định tổng thể. Ngược lại, hai nước có thể xảy ra va chạm, thậm chí xung đột, khiến toàn bộ mối quan hệ rơi vào tình trạng nguy hiểm nghiêm trọng.”

Nhà Trắng đã phát hành một bản tóm tắt ngắn gọn về cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập. Khác với thông báo của Bắc Kinh, văn bản này không đề cập đến Đài Loan, thay vào đó tập trung sâu vào cuộc chiến Iran, eo biển Hormuz và hợp tác kinh tế giữa hai nước.

Một nguồn tin thân cận với các cuộc đàm phán nói với tờ The Epoch Times rằng chính quyền đã dự đoán Bắc Kinh sẽ đưa vấn đề Đài Loan ra tại hội nghị thượng đỉnh và đã quyết định sẽ phớt lờ nó để tiếp tục các chương trình nghị sự khác. Nguồn tin cho biết đó chính xác là cách ông Trump và đội ngũ của ông tại Bắc Kinh đã xử lý.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio xác nhận rằng ông Tập đã nêu vấn đề này, nhưng ông Rubio cho biết việc bán vũ khí không phải là chủ đề chính trong cuộc thảo luận.

“Chính sách của Hoa Kỳ về vấn đề Đài Loan vẫn không thay đổi tính đến ngày hôm nay, và tính đến cuộc họp mà chúng tôi đã có ở đây ngày hôm nay,” ông nói với đài NBC News.

Ông Rubio cho biết khi các cuộc thảo luận về Đài Loan nảy sinh, Hoa Kỳ nhất quán phản hồi rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm ép buộc thay đổi hòn đảo thông qua hành động quân sự “sẽ là vấn đề lớn”. Ông nhấn mạnh rằng chính sách của Hoa Kỳ về vấn đề này vẫn luôn “nhất quán qua nhiều đời tổng thống”.

Ông Rupert Hammond-Chambers, chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ-Đài Loan, cho biết tuyên bố của Trung Quốc về Đài Loan không gây ngạc nhiên, mô tả nó là “khá máy móc”, và khen ngợi ông Trump vì đã phớt lờ nó.

“Họ đã nâng mức độ hùng biện lên đôi chút trong vài năm qua khi nói đến Đài Loan, nhưng nó vẫn nằm trong khuôn khổ cũ,” ông nói với tờ The Epoch Times. “Và ngả mũ thán phục tổng thống, ông ấy gần như chỉ lờ nó đi.”

Đài Loan vẫn là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất giữa Washington và Bắc Kinh. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) tuyên bố hòn đảo được quản lý một cách dân chủ này, là lãnh thổ của mình, trong khi Đài Loan bác bỏ điều này và duy trì chính phủ riêng. Hoa Kỳ chính thức duy trì chính sách mơ hồ chiến lược về Đài Loan nhưng tiếp tục cung cấp vũ khí phòng thủ cho hòn đảo, một hành động mà Bắc Kinh kịch liệt phản đối.

ĐCSTQ, vốn chưa bao giờ cai trị Đài Loan, đã không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để đánh chiếm hòn đảo. Đài Loan đã nhiều lần bác bỏ các yêu sách của ĐCSTQ.

Vào tháng 12/2025, Washington đã phê duyệt thương vụ bán vũ khí trị giá 11,1 tỷ USD cho Đài Loan, gói vũ khí lớn nhất từng được đề xuất cho hòn đảo này và là thỏa thuận thứ hai dưới thời chính quyền Trump đương nhiệm, sau thương vụ bán phụ tùng thay thế và sửa chữa cho đội bay của Đài Loan trị giá 330 triệu USD vào tháng 11/2025.

Gói thầu mới nhất bao gồm nhiều mặt hàng, trong đó có hệ thống pháo phản lực cơ động cao, pháo tự hành, hai loại máy bay không người lái mang đạn dược Altius khác nhau, tên lửa chống tăng Javelin, tên lửa chống tăng, phụ tùng và linh kiện sửa chữa trực thăng AH-1W, và bộ dụng cụ tân trang tên lửa Harpoon.

Vào ngày 8/5, Quốc hội Đài Loan do phe đối lập chiếm đa số đã phê duyệt ngân sách quốc phòng đặc biệt trị giá 25 tỷ USD, chủ yếu để mua vũ khí của Hoa Kỳ, thấp hơn mức 40 tỷ USD mà chính phủ Đài Loan mong muốn.

Chỉ vài ngày sau thông báo bán vũ khí của Hoa Kỳ vào tháng 12, ĐCSTQ đã tổ chức các cuộc tập trận quân sự bắn đạn thật quy mô lớn quanh Đài Loan với sự tham gia của một lượng lớn máy bay chiến đấu và tàu hải quân.

Quân đội Trung Quốc cho biết các cuộc tập trận nhằm mục đích đóng vai trò như một “lời cảnh báo nghiêm khắc” chống lại cái mà họ gọi là lực lượng ly khai “Đài Loan Độc lập”.

Washington phản đối bất kỳ sự thay đổi đơn phương nào đối với nguyên trạng từ cả Trung Quốc hoặc Đài Loan, nhưng luật pháp yêu cầu họ phải cung cấp cho hòn đảo các phương tiện để tự vệ.

Theo ông Du Thừa Uyên (Alexander Yui), đại diện cấp cao của Đài Loan tại Hoa Kỳ, Đài Loan sản xuất hơn 95% chip tiên tiến của thế giới và hơn 90% máy chủ dữ liệu và máy chủ trí tuệ nhân tạo.

Một cuộc xung đột liên quan đến Đài Loan sẽ gây ra một “cuộc khủng hoảng lớn hơn nhiều” so với cuộc chiến ở Iran và tình hình ở eo biển Hormuz, ông Du nói với chương trình “American Thought Leaders” của EpochTV vào ngày 3/5.

Ông Du cho rằng chính quyền Trung Quốc là kẻ gây hấn đang “chuẩn bị quân sự cho xung đột”.

Một cuộc xung đột như vậy sẽ không chỉ ảnh hưởng đến Trung Quốc và Đài Loan, mà còn cả Nhật Bản, Hàn Quốc, Châu Âu và Hoa Kỳ, và những tác động gợn sóng sẽ là “gần như không thể tưởng tượng được,” ông Du nhận định.

Nhân quyền

Cho đến nay, các cuộc thảo luận ở Bắc Kinh chủ yếu xoay quanh thương mại, Đài Loan và Iran, nhưng chính quyền Trump đã nói rõ trước chuyến đi rằng các vi phạm nhân quyền và giam giữ trái pháp luật của Bắc Kinh cũng sẽ được đề cập đến.

Vào ngày 11/5, ông Trump cho biết ông dự định thảo luận về các trường hợp của doanh nhân truyền thông Lê Trí Anh (Jimmy Lai) và mục sư Kim Minh Nhật (Ezra Jin Mingri) với ông Tập.

Vào ngày 13/5, Hạ viện và Thượng viện Hoa Kỳ đã thông qua các nghị quyết thúc giục ông Trump giải quyết vấn đề tù nhân chính trị hiện đang bị Đảng Cộng sản Trung Quốc giam giữ.

Biện pháp của Hạ viện, do Dân biểu Chris Smith giới thiệu, được nhất trí thông qua. Biện pháp này nêu tên 5 cá nhân được mô tả là bị Bắc Kinh trừng phạt bất công vì thực hiện quyền tự do ngôn luận và tôn giáo, bao gồm: ông Kim (Jin), ông Lê (Lai), Tiến sĩ Gulshan Abbas, Mục sư Cao Quang Phú (Gao Quanfu) và vợ ông là bà Bàng Ngọc (Pang Yu).

“Nhân quyền không thể tách rời khỏi sự can dự của Hoa Kỳ với Trung Quốc,” cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi phát biểu tại Hạ viện vào ngày 12/5. “Việc trả tự do cho những cá nhân này phải là ưu tiên hàng đầu ở cấp ngoại giao cao nhất.”