Phát hiện bản sao quý hiếm của “Tuyên ngôn Độc lập” trong kho lưu trữ của Anh

Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh mới đây thông báo rằng trong quá trình sắp xếp một loạt hồ sơ của Hải quân Hoàng gia Anh từ thế kỷ XVIII, các nhà lưu trữ đã bất ngờ phát hiện một bản in đầu tiên cực kỳ hiếm của “Tuyên ngôn Độc lập” của Mỹ. Sau khi xác minh, đây được xác định là một trong 11 bản gốc “Exeter” còn tồn tại trên thế giới và cũng là bản duy nhất được tìm thấy bên ngoài nước Mỹ, mang giá trị lịch sử đặc biệt quan trọng.

Tình cờ phát hiện trong số tài liệu do quân Anh thu giữ

Theo AP, phát hiện này bắt nguồn từ tình nguyện viên Michael Scurr của Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh. Ông đã tham gia hỗ trợ sắp xếp kho lưu trữ suốt 11 năm qua. Tháng 5 năm ngoái, khi xem xét thư từ của một thuyền trưởng Hải quân Hoàng gia Anh, ông phát hiện một phụ lục chỉ được ghi chú là “một tài liệu khác” (another paper). Khi mở tài liệu ra và nhìn thấy từ “Declaration” (Tuyên ngôn) ở đầu trang, ông lập tức nhận ra đó chính là một bản “Tuyên ngôn Độc lập”.

250 năm trước, “Tuyên ngôn Độc lập” chính thức tuyên bố 13 thuộc địa Bắc Mỹ ly khai khỏi sự thống trị của Anh và thành lập quốc gia độc lập mang tên Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Hình ảnh là bản sao đầu tiên của “Tuyên ngôn Độc lập” được lưu giữ tại Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh, mang số hiệu lưu trữ EXT 9/1.

Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh cho biết tài liệu này được in tại Exeter, bang New Hampshire (Mỹ), trong khoảng thời gian từ ngày 16 đến 19/7/1776, chỉ hơn 10 ngày sau khi “Tuyên ngôn Độc lập” được Đại hội Lục địa chính thức thông qua vào ngày 4/7. Bản in này chủ yếu được sử dụng để truyền bá thông tin về việc 13 thuộc địa Bắc Mỹ tuyên bố tách khỏi Anh và thành lập một quốc gia độc lập.

Chứng tích của mặt trận hải quân trong Chiến tranh giành độc lập của Mỹ

Bà Amanda Bevan, phụ trách dự án “Thư từ của Hải quân Anh trong Chiến tranh giành độc lập của Mỹ” tại Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh, cho biết giá trị của bản sao này không chỉ nằm ở sự hiếm có mà còn ở việc nó được quân Anh thu giữ từ một tàu tư nhân vũ trang hoạt động theo lệnh của Quốc hội Lục địa Mỹ (Continental Congress).

Đi kèm tài liệu còn có một mệnh lệnh do Chủ tịch Quốc hội Lục địa khi đó là John Hancock ký, cũng mang giá trị lịch sử rất lớn.

Theo bà Bevan, rất có thể bản “Tuyên ngôn Độc lập” này từng được đọc công khai trước toàn bộ thủy thủ đoàn trên tàu. Theo thông lệ thời bấy giờ, thuyền trưởng sẽ đọc mệnh lệnh tác chiến và có thể đồng thời đọc luôn “Tuyên ngôn Độc lập” để các thủy thủ hiểu rằng họ không chỉ đang tham gia chiến đấu mà còn đang chiến đấu vì lý tưởng độc lập và tự do.

Bà cũng chỉ ra rằng, trong nhiều năm qua, công chúng chủ yếu quan tâm đến những gian khổ mà Lục quân Lục địa phải chịu tại những địa điểm như Valley Forge ở bang Pennsylvania, trong khi vai trò của lực lượng hải quân Mỹ thời kỳ đầu lại ít được chú ý. Khi đó, nhiều tàu tư nhân được Quốc hội Lục địa cấp phép đã liên tục tấn công tàu buôn Anh, kiềm chế Hải quân Hoàng gia Anh và trở thành lực lượng hỗ trợ quan trọng cho hải quân Mỹ trong giai đoạn sơ khai.

Tàu tư nhân bị quân Anh bắt giữ, thủy thủ bị giam cầm nhiều năm

Theo hồ sơ lưu trữ, con tàu Dalton, mang theo bản “Tuyên ngôn Độc lập” này, là một tàu tư nhân được trang bị 18 khẩu pháo.

Ngày 24/12/1776, chiến hạm HMS Raisonnable của Hải quân Hoàng gia Anh với 64 khẩu pháo, dưới sự chỉ huy của thuyền trưởng Thomas Fitzherbert, đã truy đuổi suốt khoảng 7 giờ trước khi bắt giữ được tàu Dalton ngoài khơi Bồ Đào Nha. Khoảng 120 thủy thủ trên tàu sau đó bị áp giải đến Plymouth, Anh, để giam giữ.

Trong số đó, thủy thủ Charles Hebert, khi ấy mới 19 tuổi, đã liên tục viết nhật ký trong thời gian bị giam, ghi lại những trải nghiệm về nạn đói, bệnh tật và các hình thức trừng phạt mà ông phải chịu đựng. Hơn 2 năm sau, ông mới được trả tự do thông qua một cuộc trao đổi tù binh. Những ghi chép này ngày nay đã trở thành nguồn tư liệu quý phục vụ nghiên cứu về Chiến tranh giành độc lập của Mỹ.

Giới sử học Mỹ đặc biệt quan tâm

Phát hiện này cũng thu hút sự quan tâm lớn của giới sử học Mỹ.

Ông Matthew Skic, Giám đốc phụ trách sưu tập và triển lãm của Bảo tàng Cách mạng Mỹ tại Philadelphia, nhận định rằng bản sao này không chỉ là một tài liệu lịch sử mà còn là một hiện vật vô giá, giúp các thế hệ sau cảm nhận rõ hơn khoảnh khắc lịch sử của năm 1776.

Ông Skic cho rằng phát hiện mới một lần nữa chứng minh rằng, dù Chiến tranh giành độc lập của Mỹ đã diễn ra cách đây 250 năm, vẫn còn rất nhiều lĩnh vực chưa được khám phá. Mỗi phát hiện mới đều góp phần tái hiện đầy đủ hơn giai đoạn lịch sử quan trọng này.

“Tuyên ngôn Độc lập” được Đại hội Lục địa lần thứ hai chính thức thông qua vào ngày 4/7/1776. Văn kiện do Thomas Jefferson soạn thảo, tuyên bố 13 thuộc địa Bắc Mỹ tách khỏi sự thống trị của Anh, đồng thời đưa ra những tư tưởng nổi tiếng như “mọi người sinh ra đều bình đẳng”. Đây được xem là văn kiện lập quốc quan trọng của Hoa Kỳ và có ảnh hưởng sâu rộng đến các phong trào dân chủ và giành độc lập trên khắp thế giới.