Quốc hội Mỹ thúc giục ông Trump nêu vấn đề tù nhân chính trị với ông Tập

Lý Mai, Trần Đình
•
Thứ Năm, 14/05/2026

Hôm thứ Tư (13/5), Hạ viện Mỹ đã thông qua Nghị quyết số 1259 (H.Res.1259) với 414 phiếu thuận, 0 phiếu chống, kêu gọi Tổng thống Donald Trump trong chuyến thăm Trung Quốc phải ưu tiên yêu cầu chính quyền Bắc Kinh thả nhiều tù nhân chính trị và nhân vật tôn giáo bị giam giữ. Ngay sau đó, Thượng viện cũng nhất trí thông qua một nghị quyết với nội dung gần như tương đồng, cho thấy mức độ đồng thuận hiếm thấy của Quốc hội Mỹ đúng vào thời điểm “cuộc gặp Trump – Tập” diễn ra tại Bắc Kinh

Nghị quyết nêu rõ, trong cuộc hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình, Tổng thống Trump nên ưu tiên thúc đẩy việc trả tự do cho một loạt tù nhân lương tâm, trong đó có: Mục sư Kim Minh Nhật (Ezra Jin), người sáng lập Hội thánh Zion; Mục sư Cao Toàn Phúc (Gao Quanfu) của Hội thánh “Ánh sáng Zion” cùng vợ là bà Bàng Vũ (Pang Yu); bác sĩ người Duy Ngô Nhĩ đã nghỉ hưu Cổ Lệ Tiên · A Bá Tư (Gulshan Abbas); và nhà sáng lập tập đoàn truyền thông Next Digital, ông Lê Trí Anh (Jimmy Lai) tại Hồng Kông.

Đây là một nghị quyết mang tính lưỡng đảng, nhận được sự ủng hộ của các nghị sĩ thuộc cả hai đảng ở cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Ted Cruz, một trong những người đồng bảo trợ phiên bản nghị quyết của Thượng viện, tuyên bố: “Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) là một chế độ độc tài, giam cầm những tiếng nói bất đồng, đàn áp tín đồ tôn giáo và chà đạp các quyền tự do căn bản.”

“Việc Thượng viện thông qua nghị quyết lưỡng đảng này cho thấy Mỹ sẽ tiếp tục nỗ lực đấu tranh cho việc trả tự do cho những người bị giam giữ một cách bất công, đồng thời buộc chính quyền Bắc Kinh phải chịu trách nhiệm về những vụ bắt giữ đó,” ông Cruz nhấn mạnh.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Dick Durbin, một trong các tác giả chủ chốt của phiên bản Thượng viện, cũng khẳng định trong tuyên bố: “Không ai đáng phải lo sợ cho tính mạng hay đối mặt với tù đày chính trị chỉ vì dám đứng lên bảo vệ dân chủ và tự do.”

Tại Hạ viện, nghị quyết do Dân biểu Cộng hòa Chris Smith – người từ lâu theo sát các vấn đề nhân quyền tại Trung Quốc – khởi xướng và được các nghị sĩ lưỡng đảng đồng loạt ủng hộ. Ông Smith nhấn mạnh đây không phải là một vấn đề đảng phái, mà liên quan đến “vai trò lãnh đạo của Mỹ, uy tín của Mỹ và an ninh của Mỹ”.

Ông cho biết, trong nhiều thập niên qua, việc các tổng thống Mỹ nêu đích danh tù nhân lương tâm đã chứng tỏ hiệu quả: có thể cải thiện điều kiện giam giữ, giúp tù nhân được tiếp cận luật sư, gia đình và chăm sóc y tế, thậm chí có thể cứu sống họ. “Sự im lặng là lời nhắn gửi tới cai ngục rằng không ai để ý. Sự im lặng là lời nhắn gửi tới tù nhân rằng thế giới đã quay lưng,” ông nói. “Sự im lặng cũng là lời nhắn gửi tới Bắc Kinh rằng ngoại giao con tin, lệnh cấm xuất cảnh mang tính cưỡng bức và đàn áp xuyên quốc gia đều có thể bị bình thường hóa. Chúng ta tuyệt đối không được để điều đó trở thành bình thường.”

Trong cuộc tranh luận tại Hạ viện, Dân biểu Cộng hòa Young Kim cũng đưa ra lời chỉ trích gay gắt, khẳng định Mỹ sẽ không làm ngơ trước việc chính quyền Trung Quốc giam giữ, tra tấn và làm nhiều người vô tội “bặt vô âm tín”. “Khi Bắc Kinh tiếp tục giam giữ, tra tấn và khiến những người vô tội biến mất, Mỹ sẽ không giữ im lặng,” bà nói. “Họ không phải tội phạm. Họ là mục sư, bác sĩ, nhà xuất bản và những người dám cất tiếng nói. Họ bị nhắm đến chỉ vì đe dọa câu chuyện tuyên truyền mà Đảng Cộng sản Trung Quốc dựng lên và sự kiểm soát quyền lực của họ.”

Bà cũng lưu ý trong số những người bị giam giữ còn có thân nhân của công dân Mỹ, và rằng các gia đình này xứng đáng nhận được câu trả lời rõ ràng cùng những hành động thiết thực từ phía Washington.

Bà Young Kim đồng thời lên án chiến dịch đàn áp diện rộng mà Bắc Kinh nhắm vào nhiều cộng đồng khác nhau. Bà nói: “Chiến dịch bức hại và cưỡng ép không ngừng nghỉ của Đảng Cộng sản Trung Quốc không chỉ giới hạn ở Tân Cương hay Hồng Kông. Trên khắp thế giới, người Tây Tạng, người tập Pháp Luân Công, người Kitô hữu và các nhà hoạt động dân chủ đều đang đối mặt với những mối đe dọa.”

Nghị quyết cũng đặc biệt nhấn mạnh đến tình trạng sức khỏe và nhu cầu y tế cấp bách của nhiều người bị giam giữ. Theo các thông tin công khai, bà Bàng Vũ – vợ Mục sư Cao Toàn Phúc – mắc bệnh tim nghiêm trọng nhưng bị từ chối cấp các loại thuốc kê đơn thiết yếu. Mục sư Kim Minh Nhật trong thời gian bị giam cũng không được dùng thuốc điều trị bệnh tiểu đường và bị cắt đứt liên lạc với gia đình tại Trung Quốc lẫn Mỹ. Nghị quyết cho biết bác sĩ Cổ Lệ Tiên · A Bá Tư bị giam giữ trong thời gian dài, sức khỏe suy yếu nghiêm trọng do cao huyết áp nặng, loãng xương và nhiều bệnh lý khác.

Nghị quyết kêu gọi Tổng thống Trump yêu cầu Bắc Kinh cung cấp “bằng chứng còn sống” có thể kiểm chứng đối với những người bị giam giữ này. Đồng thời, làm rõ tình trạng hiện tại của họ., đồng thời bảo đảm họ được tiếp cận luật sư độc lập, được liên lạc với gia đình và được chăm sóc y tế đầy đủ.