Cán bộ hải quan nhận tiền để hợp thức gần 28.000 tấn quặng xuất trái phép

Phạm Toàn
•
Thứ Hai, 30/03/2026

Gần 28.000 tấn quặng ilmenite được xác nhận đạt chuẩn sau nhiều lần thay đổi mẫu kiểm hóa, dù thực tế không đủ điều kiện xuất khẩu.

Bị can Hoàng Thượng Hạ và một số bị can liên quan. (Ảnh từ cơ quan điều tra)

Ngày 29/3, theo thông tin từ cơ quan tố tụng, vụ án khai thác tài nguyên trái phép xảy ra tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh và một số đơn vị liên quan đã được làm rõ với nhiều người bị truy tố.

Trong vụ án, ông Phan Thành Muôn, Chủ tịch Công ty Cổ phần Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh, bị truy tố về các tội “Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò khai thác tài nguyên”, “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Đưa hối lộ”.

Cùng vụ án, ông Lê Văn Hưng, cựu công chức hải quan, Chi cục Hải quan cảng Sài Gòn khu vực 1, và bà Phan Thị Xuân Thu, cựu Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Thuận, bị truy tố về tội “Nhận hối lộ”.

Ngoài ra, ông Đỗ Tiến Hải, Giám đốc Công ty TNHH Hưng Hà, bị truy tố về các tội “Buôn lậu” và “Đưa hối lộ”. Ông Huang ShangXia, tên gọi khác Hoàng Thượng Hạ, quốc tịch Trung Quốc, nhân viên Công ty Guangxi Liufeng Mining, bị truy tố về các tội “Buôn lậu” và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”. Bà Trần Thị Lê Vi Vân, kinh doanh tự do, bị truy tố về các tội “Buôn lậu” và “Trốn thuế”.

Theo cáo trạng, ông Hoàng Thượng Hạ sinh sống tại Việt Nam từ năm 2009 và chung sống với bà Trần Thị Lê Vi Vân. Từ cuối năm 2023, ông Hạ thu mua quặng ilmenite thô có hàm lượng TiO2 khoảng 51-52% để chuyển về Trung Quốc chế biến.

Do biết số quặng này không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu theo Thông tư 45/2023/TT-BCT của Bộ Công Thương, ông Hạ cùng bà Vân thuê ông Đỗ Tiến Hải, Giám đốc Công ty TNHH Hưng Hà, và ông Lê Phong Nam, Giám đốc Công ty vận tải, thực hiện các thủ tục hải quan để xuất khẩu.

Nhóm này sau đó mở tờ khai hải quan và thực hiện việc thay đổi mẫu kiểm định nhằm hợp thức hồ sơ cho số quặng không đạt tiêu chuẩn.

Cụ thể, ông Hoàng Thượng Hạ chuẩn bị các mẫu quặng ilmenite có hàm lượng TiO2 trên 56% để sử dụng trong quá trình kiểm hóa. Tại Chi cục Hải quan Cát Lái, ông Lê Văn Hưng, công chức được giao nhiệm vụ kiểm hóa, đã phối hợp với nhóm này trong việc lấy mẫu.

Sau khi lấy mẫu từ container, ông Hưng đưa mẫu vào phòng làm việc riêng, thay thế mẫu có hàm lượng thấp bằng mẫu đạt tiêu chuẩn do nhóm của ông Hạ chuẩn bị.

Với 22 lần thay đổi mẫu, 1.033 container chứa gần 28.000 tấn quặng ilmenite, trị giá hơn 3,8 triệu USD, tương đương khoảng 95 tỷ đồng, đã được xác nhận đạt tiêu chuẩn và xuất sang Trung Quốc. Trong quá trình này, ông Đỗ Tiến Hải đã đưa cho ông Lê Văn Hưng tổng cộng hơn 8,5 tỷ đồng.

Ngoài ra, các hợp đồng mua bán tài nguyên được lập với giá thấp hơn thực tế nhằm che giấu dòng tiền. Riêng lô hàng gần 28.000 tấn quặng có khoản chênh lệch ngoài hợp đồng khoảng 23 tỷ đồng.

Cơ quan tố tụng xác định tổng số tiền chi cho hoạt động liên quan việc xuất khẩu là hơn 54 tỷ đồng, trong đó mỗi người liên quan thu lợi từ hàng trăm triệu đồng đến hàng tỷ đồng.

Theo cơ quan tố tụng, một số người thuộc Đội Thủ tục hàng hóa xuất khẩu, Hải quan khu vực 1, không thực hiện việc kiểm tra, dẫn đến việc ông Lê Văn Hưng thực hiện toàn bộ quá trình kiểm hóa. Tuy nhiên, do quy định pháp luật chưa bắt buộc phải có hai người cùng thực hiện các khâu này, nên cơ quan chức năng đề nghị xử lý hành chính những người liên quan.

Đối với ba công ty tại Trung Quốc đã mua quặng ilmenite, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã đề nghị tương trợ tư pháp hình sự đến VKSND Tối cao Trung Quốc để làm rõ các nội dung liên quan, nhưng đến nay chưa nhận được phản hồi.