Bộ trưởng Quốc phòng TQ Đổng Quân tiếp tục vắng mặt tại Đối thoại Shangri-La

Lý Đức Ngôn
•
Thứ Sáu, 29/05/2026

Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Đổng Quân không tham dự Đối thoại Shangri-La tổ chức tại Singapore, thay vào đó phái đoàn do giáo sư Học viện An ninh Quốc gia thuộc Đại học Quốc phòng Trung Quốc Mạnh Tường Thanh dẫn đầu tham dự. Ông cũng là trưởng đoàn có cấp bậc thấp nhất trong các đoàn Trung Quốc tham dự Đối thoại Shangri-La qua các năm. Năm nay hội nghị thượng đỉnh tạm thời thay đổi chủ đề, không sắp xếp chuyên đề về Trung Quốc.

Vào ngày 2/6/2024, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ĐCSTQ Đổng Quân bài phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Đối thoại Shangri-La lần thứ 21 được tổ chức tại Khách sạn Shangri-La ở Singapore. (Nguồn hình ảnh: Getty Images)

Ông Đổng Quân vắng mặt tại Đối thoại Shangri-La, trưởng đoàn có cấp bậc thấp nhất qua các năm

Ngày 28/5, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Tưởng Bân tại buổi họp báo trả lời truyền thông đã công khai cho biết ông Mạnh Tường Thanh sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu Đại học Quốc phòng Trung Quốc tham dự Đối thoại Shangri-La, thành viên đoàn gồm các chuyên gia, học giả thuộc Đại học Quốc phòng, Viện Khoa học Quân sự và Hải quân Trung Quốc.

Trước đó, Bloomberg dẫn lời nguồn tin cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Đổng Quân sẽ tiếp tục không tham dự Đối thoại Shangri-La, nhưng nguồn tin không nêu lý do ông không tham dự.

Theo tài liệu công khai, người dẫn đoàn lần này là ông Mạnh Tường Thanh, ông từng giữ chức Phó viện trưởng và Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thuộc Đại học Quốc phòng Trung Quốc, hiện là giáo sư Học viện An ninh Quốc gia thuộc Đại học Quốc phòng, đồng thời là ủy viên Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc khóa 14.

Mặc dù ông Mạnh mang quân hàm thiếu tướng, nhưng thuộc dạng “có học hàm không có chức vụ quân đội”, vì vậy ông sẽ là người dẫn đoàn có cấp bậc thấp nhất trong các đoàn Trung Quốc tham dự Đối thoại Shangri-La.

Đối thoại Shangri-La do viện nghiên cứu Anh “Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế” (IISS) tổ chức, là diễn đàn an ninh và quốc phòng quan trọng của khu vực châu Á – Thái Bình Dương. So với việc hầu hết các Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đều đích thân tham dự, Trung Quốc không phải lúc nào cũng cử quan chức cùng cấp.

Từ năm 2007, Trung Quốc bắt đầu coi trọng Đối thoại Shangri-La. Từ 2007 đến 2010, lần lượt cử Phó Tổng tham mưu trưởng Trung Quốc khi đó là Thượng tướng Chương Thấm Sinh và Thượng tướng Mã Hiểu Thiên tham dự. Năm 2011, Trung Quốc lần đầu cử Bộ trưởng Quốc phòng khi đó là Thượng tướng Lương Quang Liệt tham dự. Năm 2012 cử Phó viện trưởng Học viện Khoa học Quân sự Nhậm Hải Tuyền tham dự. Năm 2013 là Phó Tổng tham mưu trưởng Thích Kiến Quốc (khi đó là trung tướng) tham dự. Năm 2014, Phó Tổng tham mưu trưởng Vương Quán Trung (khi đó là trung tướng) tham dự. Giai đoạn 2015–2016, Phó Tổng tham mưu trưởng Tôn Kiến Quốc (thượng tướng) tham dự. Giai đoạn 2017–2018, Phó viện trưởng Học viện Khoa học Quân sự Hà Lôi (trung tướng) tham dự. Năm 2020–2021, do đại dịch, hội nghị bị hủy. Năm 2022, 2023, 2024, lần lượt ba Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc là Ngụy Phượng Hòa, Lý Thượng Phúc và Đổng Quân tham dự. Tuy nhiên đến năm 2025, ông Đổng Quân đột ngột vắng mặt và do Phó hiệu trưởng kiêm Giáo dục trưởng Đại học Quốc phòng Hồ Cương Phong (thiếu tướng) dẫn đoàn. So với trước đây khi cấp thấp nhất tham dự cũng là trung tướng, thì đây là mức thấp nhất từ trước đến nay. Năm nay, ông Mạnh Tường Thanh dù là thiếu tướng nhưng không có chức vụ trong quân đội nên cấp bậc còn thấp hơn Hồ Cương Phong.

Hội nghị thay đổi chủ đề, không có chuyên đề về Trung Quốc

Từ ngày 29–31/5, Đối thoại Shangri-La sẽ diễn ra tại Singapore. Tuy nhiên lịch trình mới nhất cho thấy năm nay không có chuyên đề về Trung Quốc.

Theo thông lệ, khi cả Mỹ và Trung Quốc cùng có Bộ trưởng Quốc phòng tham dự, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sẽ phát biểu tại phiên toàn thể ngày 30, còn Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc phát biểu ngày 31. Nhưng theo lịch hiện tại, chủ đề ngày 31 là “Quản lý căng thẳng khu vực trong cạnh tranh toàn cầu” không còn là chuyên đề về “Trung Quốc”.

Đáng chú ý, năm 2025 ông Đổng Quân không tham dự đối thoại này và khi đó cũng không có chuyên đề về “Trung Quốc”.

Trước đó Bloomberg dẫn nguồn tin cho biết ông Đổng Quân sẽ vắng mặt tại hội nghị lần này. Ban tổ chức IISS chưa đưa ra bình luận rõ ràng, chỉ cho biết đã gửi lời mời theo thông lệ tới Trung Quốc và mong đón tiếp đại diện các quốc gia tham dự.

Theo lịch trình do IISS công bố, phiên toàn thể ngày 31/5 ban đầu có chủ đề “Quan hệ đối tác của Trung Quốc tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương”, nhưng đến ngày 27/5 đã đổi thành “Quản lý căng thẳng khu vực trong cạnh tranh toàn cầu”, do đó không còn là chuyên đề về Trung Quốc, điều này được xem như tín hiệu sớm về khả năng Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc không tham dự.

Trang web IISS cũng cho thấy ông Mạnh Tường Thanh và cựu Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc, cựu Đại sứ tại Mỹ Thôi Thiên Khải sẽ lần lượt tham gia hai phiên thảo luận nhóm vào ngày 30/5.

Đổng Quân hai lần vắng mặt tại Đối thoại Shangri-La, có thể dẫn đến hai hệ quả

Nhà bình luận thời sự người Hoa, ông Lý Mộc Dương, trên kênh YouTube cá nhân cho rằng Đối thoại Shangri-La là diễn đàn đối thoại công khai giữa các Bộ trưởng Quốc phòng, lãnh đạo quân đội và các viện nghiên cứu an ninh khu vực châu Á. Các cuộc gặp riêng bên lề là phần quan trọng nhất. Mỹ, Nhật Bản, Úc, Ấn Độ và các nước Đông Nam Á thường đều tham dự.

Ông Lý Mộc Dương phân tích rằng việc ông Đổng Quân 2 năm liên tiếp vắng mặt sẽ dẫn đến hệ quả thứ nhất là không thể diễn ra cuộc gặp bên lề giữa Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ và Trung Quốc. Bởi chức năng quan trọng nhất của Đối thoại Shangri-La là tạo cơ hội gặp gỡ bên lề cho các bộ trưởng quốc phòng. Trước đây, khi cả hai bên đều tham dự, mới có thể diễn ra các cuộc gặp như vậy.

Năm 2024, ông Đổng Quân với tư cách Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc mới nhậm chức đã tham dự Đối thoại Shangri-La và có cuộc gặp trực tiếp với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khi đó là ông Austin. Cuộc gặp này được xem là rất quan trọng đối với quan hệ quân sự Trung–Mỹ lúc bấy giờ. Năm 2025, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã có bài phát biểu tại hội nghị, trình bày chiến lược quốc phòng châu Á – Thái Bình Dương của chính quyền Trump và thể hiện lập trường cứng rắn với Trung Quốc. Dự kiến năm nay ông Hegseth cũng sẽ tham dự và tiếp tục có phát biểu tương tự. Phía Trung Quốc không hài lòng với các phát biểu cứng rắn này, năm ngoái từng chỉ trích rằng ông Hegseth đã “bôi nhọ” Trung Quốc tại diễn đàn.

Hệ quả thứ hai là một bài bình luận gần đây của Viện Nghiên cứu Chính sách Quốc tế Lowy của Úc cho rằng nếu ông Đổng Quân tiếp tục vắng mặt năm thứ hai, thì “Bắc Kinh sẽ không có đủ lãnh đạo cấp cao để đối thoại khu vực về vấn đề Đài Loan và eo biển Hormuz”. Ông Lý Mộc Dương cho rằng các chủ đề của hội nghị năm nay bao gồm tình hình Đài Loan và vùng Vịnh Ba Tư đều là vấn đề trọng yếu, Trung Quốc là bên liên quan trực tiếp, nhưng lại không có người đủ cấp bậc đại diện phát biểu.

Phân tích nguyên nhân sâu hơn việc ông Đổng Quân không tham dự

Ông Lý Mộc Dương chỉ ra rằng 2 người tiền nhiệm của Đổng Quân là Ngụy Phượng Hòa và Lý Thượng Phúc đã bị tuyên án tử hình treo, khiến tầng lãnh đạo cao nhất của Trung Quốc thiếu sự tin tưởng đối với bản thân ông Đổng Quân, tức việc ông có đủ khả năng đại diện Trung Quốc phát biểu trên trường quốc tế vẫn là vấn đề. Vì Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc vốn mang tính lễ nghi nhiều hơn, không giống Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ có quyền chỉ huy quân đội. Do đó, việc Đổng Quân không tham dự có thể nhằm tránh áp lực từ Mỹ và che giấu đấu đá nội bộ Trung Quốc. Việc ông 2 năm liên tiếp né tránh Đối thoại Shangri-La cũng phù hợp với xu hướng đối ngoại gần đây của Trung Quốc: ngày càng khép kín và ít sẵn sàng đối thoại quốc tế.

Báo cáo của Bloomberg cho rằng nếu ông Đổng Quân vắng mặt tại Đối thoại Shangri-La, điều đó đồng nghĩa trong bối cảnh quan hệ Mỹ – Trung đang ở thời điểm then chốt, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ lại bỏ lỡ cơ hội đối thoại quân sự trực tiếp ở cấp cao.