“Thuyết nô công” lan truyền trên mạng Trung Quốc, châm biếm môi trường lao động bóc lột
- Cao Huệ
- •
Cụm từ “thuyết nô công”, châm biếm cảnh lao động lương thấp, bị bóc lột, đang lan truyền trên mạng Trung Quốc sau vụ nhân viên một giải đua siêu xe tại Thượng Hải bỏ chạy khi xe bốc cháy.
Mạng xã hội Trung Quốc liên tục sinh ra những cụm từ mới, nhanh chóng trở thành nơi người dân trút nỗi bức bối. Năm ngoái, “ba thuyết lớn” từng gây sốt rồi bị chính quyền chặn. Nay đến lượt “thuyết nô công”, cách gọi mỉa mai môi trường làm việc lương thấp, bóc lột sức người.
Cụm từ này bắt nguồn từ một sự cố trên đường đua mà Liên Hợp Tảo Báo của Singapore thuật lại hôm Chủ nhật (4/10). Ngày 5/9, tại Giải vô địch siêu xe Trung Quốc tổ chức tại Thượng Hải, một chiếc siêu xe trị giá hàng triệu nhân dân tệ va chạm rồi bốc cháy. Nhân viên trên đường đua không lao vào dập lửa mà hoảng sợ, vứt bình chữa cháy và bỏ chạy.
Xe cứu thương 15 phút sau mới đến, vì lúc đó tài xế đang ngủ.
Cư dân mạng tiết lộ những nhân viên này đều được tuyển tạm thời, không qua đào tạo bài bản và thiếu kinh nghiệm thực tế. Một người trong cuộc cho biết lực lượng tại hiện trường thực chất là bảo vệ do nhiều tầng nhà thầu thuê lại, lương mỗi ngày chỉ 60 nhân dân tệ.
“Chẳng lẽ trông chờ người ta liều mạng vì vài chục tệ sao?” người này đặt câu hỏi.
Sự việc gây bàn tán sôi nổi trên Zhihu và nhiều mạng xã hội khác, và từ đó sinh ra cụm từ “thuyết nô công”.
Dựa trên “hiệu ứng thùng gỗ”, thuyết này cho rằng chỉ cần một khâu trả lương thấp, quản lý theo kiểu vắt kiệt sức hay thuê ngoài qua nhiều tầng, sản phẩm hay dịch vụ cuối cùng của cả hệ thống sẽ tụt xuống “trình độ nô công”. Hệ thống ấy trông cao cấp, tiên tiến đến đâu cũng vậy.
Càng bàn, cư dân mạng càng thấy hiện tượng này có mặt khắp nơi trong đời sống. Có nhân viên bếp nhổ nước bọt vào món ăn vì bực tức. Có nhân viên một chuỗi cà phê nổi tiếng cãi vã gay gắt với khách.
Theo họ, mọi việc đều quy về một điểm: tiếp thị hào nhoáng đến đâu cũng vô ích nếu doanh nghiệp chỉ biết ép nhân viên cấp dưới, để họ làm việc lâu ngày trong áp lực cao, lương thấp và thiếu tôn trọng. Sớm hay muộn, sự bất mãn và những sơ suất của nhân viên sẽ quay lại gây hại cho thương hiệu, giáng đòn nặng nề vào hình ảnh doanh nghiệp.
“Ba thuyết lớn” từng bị chặn toàn bộ
Những năm gần đây, các “thuyết” kiểu này lần lượt xuất hiện trên mạng Trung Quốc và được cho là phản ánh nỗi lo âu chung của giới trẻ.
“Ba thuyết lớn” gây sốt năm ngoái gồm: “thuyết Apple-Android” của người nổi tiếng trên mạng Hộ Thần Phong, “thuyết ức chế tình dục” của chủ tài khoản “Phong ca vong mệnh thiên nhai” và “thuyết cửu vạn tất tay” của blogger chuyên về tình cảm “Hảo sư huynh Đới Mộng”.
“Thuyết Apple-Android” dùng hệ điều hành điện thoại để phân loại người và sự vật, ngầm cho rằng hàng nước ngoài tốt hơn hàng Trung Quốc. “Thuyết ức chế tình dục” quy mọi trục trặc trong đời sống tình cảm của người bình thường về sự ức chế tình dục. Còn “thuyết cửu vạn tất tay” phê phán quan niệm của một bộ phận đàn ông Trung Quốc sẵn sàng dốc sạch gia sản để lấy vợ, sinh con.
Những luồng dư luận mang màu sắc tiêu cực, châm biếm như vậy thường khó thoát khỏi lệnh cấm của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).
Ngày 22/9/2025, chính quyền ĐCSTQ mở đợt mới của chiến dịch “Thanh Lãng” với lý do chấn chỉnh hành vi “cố ý kích động cảm xúc tiêu cực”. “Ba thuyết lớn” là mục tiêu đầu tiên và bị chặn toàn bộ. Tài khoản của nhiều người nổi tiếng chủ chốt trên mạng lần lượt bị khóa.
Không ít cư dân mạng lo lắng khi liên hệ “thuyết nô công” với cuộc sống của chính mình. Một người viết rằng từ nay sẽ tuyệt đối không chơi những trò chơi trong nước phụ thuộc rất nhiều vào khâu kiểm tra, bảo dưỡng như vòng đu quay, tàu lượn siêu tốc hay nhảy bungee.
“Tôi không biết người bảo trì thiết bị là kỹ sư chuyên nghiệp lương 20 nghìn nhân dân tệ một tháng hay một nhân viên thuê ngoài lương 3.000 nhân dân tệ.”
Xem thêm
Từ khóa kiểm duyệt internet Trung Quốc Mạng xã hội Trung Quốc thuyết nô công Trung Quốc
