Trung Quốc bùng phát dịch lở mồm long móng chủng mới, gây thiệt hại nặng

Lý Tịnh, Cố Hiểu Hoa
•
Thứ Bảy, 11/04/2026

Nhiều tỉnh tại Trung Quốc gần đây bùng phát dịch lở mồm long móng chủng mới, đánh dấu lần đầu loại virus này lan rộng trên quy mô lớn trong nước. Dịch đã ảnh hưởng ít nhất 12 tỉnh, trong khi các loại vắc xin hiện có không hiệu quả, tỷ lệ tử vong ở vật nuôi non rất cao. Nhiều địa phương phong tỏa làng, chặn đường, đóng cửa chợ gia súc, giá lợn giảm xuống mức thấp kỷ lục, khiến người chăn nuôi thiệt hại nghiêm trọng.

Hình ảnh cho thấy nhiều tỉnh tại Trung Quốc gần đây bùng phát chủng lở mồm long móng mới, đây là lần đầu virus này lan rộng quy mô lớn trong nước. (Ảnh chụp màn hình video)

Chủng SAT1 lần đầu xuất hiện tại Trung Quốc, diễn biến nghiêm trọng

Theo thông báo ngày 28/3 của Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc, các ổ dịch đã lần lượt xuất hiện tại huyện Y Ninh (châu Ili, Tân Cương) và huyện Cổ Lãng (thành phố Vũ Uy, tỉnh Cam Túc), được xác nhận là chủng lở mồm long móng SAT1 — lần đầu tiên được ghi nhận tại Trung Quốc.

Theo báo cáo ngày 9/4 của Caixin, ổ dịch tại Y Ninh liên quan đến một chợ giao dịch với 513 con bò, trong đó 142 con mắc bệnh; ổ dịch tại Cổ Lãng xảy ra tại một trang trại với 5.716 con bò, 77 con mắc bệnh. Sau khi dịch bùng phát, chính quyền địa phương đã tiến hành tiêu hủy gia súc nhiễm bệnh.

Chủng SAT1 không phải dịch bệnh thông thường. Loại virus này từng gây thiệt hại nặng cho ngành chăn nuôi Nam Phi và được xem là thảm họa quốc gia tại nước này.

Các loài dễ nhiễm gồm bò, cừu và lợn, trong đó tỷ lệ tử vong ở bê có thể lên tới 50%, lợn con từ 30% đến 70%. Virus có thể lây qua không khí, thức ăn, mặt đất và phương tiện vận chuyển, với thời gian ủ bệnh từ 2 đến 14 ngày.

Đáng chú ý, các loại vắc xin lở mồm long móng đang được sử dụng phổ biến tại Trung Quốc chủ yếu nhằm vào các chủng truyền thống như O và A, và hoàn toàn không có hiệu quả với chủng SAT1.

Người chăn nuôi kêu cứu: Không thuốc, không vắc xin, chỉ biết chờ thiệt hại

Dịch bệnh lan nhanh khiến người chăn nuôi rơi vào hoang mang và tuyệt vọng.

Một hộ chăn nuôi lợn tại tỉnh Sơn Tây, ông Trịnh Đại Bằng (hóa danh), hiện có 600 con lợn, cho biết đang trong tình trạng rất khó khăn. Ông nói: “Chủng SAT1 năm nay không có thuốc đặc trị, cũng không có vắc xin”. Ông cho biết thêm: “Lợn đau móng, nằm bệt không đứng dậy nổi, cũng không ăn”.

Ông nhận định dịch lần này ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng đến bò và cừu: “Lợn còn đỡ hơn, chủ yếu là bò và cừu, phía Cam Túc cũng đã xuất hiện ca bệnh ở bò”.

Ông cũng tiết lộ hiện các tỉnh đã siết chặt kiểm soát, các tuyến đường đều lập chốt kiểm tra, “việc vận chuyển liên tỉnh phải đi theo tuyến chỉ định”. Chợ buôn bán gia súc lớn tại Quý Dương cũng đã thông báo đóng cửa.

Một tình nguyện viên chuyên đi ghi nhận tình hình tại các trang trại chăn nuôi, ông Trần Thụy Tường (hóa danh), nói với Epoch Times: “Dịch đang lan ra nhiều nơi — Giang Tây, An Huy, Hồ Nam, Quảng Đông, Tân Cương — gần như khắp cả nước”. Ông mô tả cảnh tượng nhiều vật nuôi chết hàng loạt, “đa số đều chết, giống như dịch lớn, lợn, bò, cừu đều bị mang đi xử lý, chôn trên núi”.

Hiện đang ở Hồ Nam, ông tận mắt chứng kiến thiệt hại nặng nề của người chăn nuôi: “Do không có thuốc đặc trị, nhiều người thiệt hại hàng trăm nghìn đến hàng triệu nhân dân tệ. Dịch bùng phát trên diện rộng”.

Ông cho biết các trang trại đã tiến hành khử trùng toàn diện, một số bị phong tỏa hoàn toàn, người tiếp xúc với vật nuôi không được phép ra ngoài. Biện pháp kiểm soát thậm chí còn áp dụng giữa người với người: “Tôi từ Hồ Nam sang Giang Tây, chỉ cần biết tôi từng vào trại ở Hồ Nam là họ không cho vào”.

Ông cũng nói thêm, những hộ có bảo hiểm còn có thể được bồi thường một phần, còn lại phải tự gánh chịu toàn bộ thiệt hại. Nhóm của ông vẫn tiếp tục ghi nhận thực tế tại các địa phương, “có thể giúp được gì thì giúp”. Ông cũng khuyến cáo người tiêu dùng: “Nên mua thịt tại các cửa hàng chính quy, không nên mua trôi nổi”.

Theo Đài Truyền hình NTD, hiện ít nhất 12 tỉnh bị ảnh hưởng, bao gồm Tân Cương, Cam Túc, Nội Mông, Liêu Ninh, Cát Lâm, Hắc Long Giang, Sơn Đông, Sơn Tây, Ninh Hạ, Hà Bắc, Quý Châu và An Huy. Các khu vực có dịch đều áp dụng biện pháp phong tỏa, cấm vận chuyển liên tỉnh đối với bò, cừu, lợn, và nhiều chợ gia súc đã đóng cửa.

Video từ nhiều địa phương lan truyền: Chợ bò vắng lặng, đầy bò nhưng không có người mua

Mặc dù thông tin chính thức còn hạn chế, nhưng các video và phản ánh từ người dân đã cung cấp thêm góc nhìn thực tế. Nhiều đoạn video hiện trường do người dân ở các địa phương đăng tải cho thấy các chợ bò tại vùng dịch đã thay đổi hoàn toàn.

“Nhìn xem số bò này, dồn hết về chợ rồi, nhiều nơi không cho xuống cao tốc, đã bắt đầu phong tỏa, toàn là bò, hơn 20.000 con,” một thương lái tại khu vực phía Bắc mô tả.

Một thương lái khác cho biết: “Những con bò lớn như thế này giờ rẻ lắm, hoàn toàn không bán được. Tân Cương, Cam Túc bùng phát dịch lở mồm long móng, bò không đi nổi, cũng không xuất đi được”.

Một người buôn bò tại Quý Châu mô tả cảnh cung vượt cầu: “Do thị trường Tân Cương đóng cửa hoàn toàn, không thể vào được. Hiện nay bò nhiều mà người mua ít. Ai muốn thu mua bò thì có thể đến Quý Châu khảo sát thực tế, lượng bò đưa ra thị trường gần như đã quá tải.”

Một thương lái khác tiết lộ: “Hôm nay là ngày 7/4, bò ở chợ hầu như không có giao dịch nào. Do ảnh hưởng của dịch lở mồm long móng Nam Phi, nhiều nơi không thể đến thu mua, thị trường gần như đóng băng… Giá cũng đã giảm vài trăm tệ và chắc chắn sẽ còn giảm tiếp”.

Giá lợn chạm đáy lịch sử, giá bò lao dốc, ngành chăn nuôi thêm khó khăn

Tác động của dịch bệnh, cộng với những khó khăn sẵn có của thị trường, đang đẩy toàn bộ ngành chăn nuôi Trung Quốc xuống mức suy thoái sâu hơn.

Theo các báo như Securities Times và China Fund News, hợp đồng tương lai lợn hơi chủ lực tại Trung Quốc có thời điểm giảm xuống còn 9.125 nhân dân tệ/tấn — mức thấp nhất kể từ khi niêm yết. Trên thị trường giao ngay, giá lợn hơi bình quân toàn quốc phổ biến dưới 5 nhân dân tệ mỗi cân, một số nơi gần 4,5 nhân dân tệ — mức thấp nhất kể từ tháng 6/2018.

Thậm chí trên thị trường xuất hiện giá thịt lợn chỉ từ 1–2 nhân dân tệ mỗi cân, “rẻ hơn cả rau xanh”. Các thương lái thu mua cho biết chi phí nuôi lợn khoảng 6 nhân dân tệ mỗi cân, bán mỗi con lỗ hàng trăm tệ, “gần đây giá thức ăn chăn nuôi còn tăng, không bán thì lỗ nặng hơn”.

Giá giảm mạnh trực tiếp bào mòn lợi nhuận. Dữ liệu từ Shanghai Steel Union cho thấy trong tháng 3/2026, mô hình tự nuôi lợn sinh sản lỗ trung bình khoảng 257 nhân dân tệ mỗi con; mô hình mua heo con về nuôi vỗ béo lỗ gần 160 nhân dân tệ, thậm chí có thời điểm vượt 400 nhân dân tệ. Trong khi đó, chi phí bình quân toàn ngành vẫn ở mức 13–14 nhân dân tệ/kg, khiến giá bán thấp hơn chi phí sản xuất.

Ngành nuôi bò cũng rơi vào tình trạng khó khăn. Một thương lái bò tại Hà Bắc cho biết chủng lở mồm long móng SAT1 Nam Phi “lây lan nhanh, tỷ lệ tử vong cao”, nhiều khu vực đã bị phong tỏa hoàn toàn. Ông chia sẻ: “Tôi mua vào 13 tệ, bán ra chỉ được 12 tệ”.

Một hộ chăn nuôi bò tại Sơn Tây cho biết tháng 3–4 vốn là thời điểm quan trọng để tái đàn, nhưng năm nay dịch bệnh nghiêm trọng khiến nhiều người không dám ra ngoài thu mua. Năm ngoái giá bò đã xuống mức thấp kỷ lục, năm nay vừa có dấu hiệu phục hồi thì lại bị dịch bệnh giáng thêm đòn nặng.

Hiện nay, khi dịch tiếp tục lan rộng, nhiều chợ bò tại các địa phương đã đóng cửa, bao gồm Tân Cương, Cam Túc, Trương Tam Doanh, Thất Hải Sơn… Nhiều hộ chăn nuôi buộc phải ở nhà, tương lai đầy bất định.